Prawnik odpowiada – choroby zawodowe

Szanowna Redakcjo!

Od pewnego czasu mam dolegliwości alergiczne, których pojawienie się łączę z wykonywaną pracą zawodową, a mianowicie montażem klimatyzatorów przemysłowych. Czy moje dolegliwości można uznać za chorobę zawodową i jaki jest sposób postępowania po ujawnieniu się takiej choroby? Czy przysługują mi, jako pracownikowi, jakieś uprawnienia w przypadku wykrycia choroby zawodowej?

imię i nazwisko do wiadomości redakcji

Szanowny Panie!

Wspomniane w Pana liście powyżej dolegliwości będą mogły zostać uznane za chorobę zawodową, jeśli znajduje się ona w wykazie chorób zawodowych oraz jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można będzie stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, w tym przypadku alergenów uwalnianych z klimatyzatorów stosowanych do montażu. Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u pracownika może dokonać: pracodawca zatrudniający pracownika, lekarz, który powziął podejrzenie choroby zawodowej u pracownika bądź sam pracownik.

Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu dla miejsca pracy (lub zamieszkania) państwowemu inspektorowi sanitarnemu oraz inspektorowi pracy. Jeśli chodzi o postępowanie po ujawnieniu choroby zawodowej, to rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Pracownikowi, który zachorował na chorobę zawodową, przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Gdyby jednak choroba o opisanych dolegliwościach nie została uznana za chorobę zawodową, pracownik może domagać się roszczeń odszkodowawczych od pracodawcy.

Uzasadnienie

Choroba zawodowa to choroba spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, lub sposobem wykonywania pracy. Powstaje wskutek stałego wykonywania pracy w określonej niedogodnej pozycji, w otoczeniu czynników szkodliwych dla zdrowia (np. hałas, nieodpowiednie oświetlenie, promieniowanie, związki chemiczne) lub w zwiększonym obciążeniu psychicznym i fizycznym.

Pojęcie choroby zawodowej zostało zdefiniowane w przepisach prawa pracy w art. 235 [1] ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dalej w skrócie kp.) za chorobę zawodową uważa chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych „narażeniem zawodowym”.

Definiując chorobę zawodową w przepisach kp., przyjęto także zamknięty wykaz chorób zawodowych w Rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych oraz ustalono procedurę ich stwierdzania. Oznacza to, że za chorobę zawodową może być uznana jedynie choroba znajdująca się w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do ww. rozporządzenia.

Kiedy choroba może zostać uznana za zawodową?

Nawiązując do powyższej definicji choroby zawodowej, choroba pracownika zostanie uznana za chorobę zawodową, jeżeli:

  1. Znajduje się ona w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
  2. W wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych dalej „narażeniem zawodowym” (art. 235 [1] kp.).

Oba warunki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że np. nie będzie uznana za chorobę zawodową choroba, która co prawda powstała w związku z wykonywaną przez pracownika pracą, ale nie jest ona wymieniona w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Jeżeli dwa powyższe warunki zostaną spełnione, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami wpływającymi na jej powstanie.

Sposób i tryb zgłaszania podejrzenia choroby zawodowej.

Pracodawca podejrzewający wystąpienie u swojego pracownika choroby zawodowej oraz lekarz właściwy do rozpoznania choroby zawodowej mają obowiązek dokonania zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u pracownika właściwemu:

  1. państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu;
  2. okręgowemu inspektorowi pracy.

Właściwość powyższych jednostek ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, lub według krajowej siedziby pracodawcy, w przypadku gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tej siedzibie.

Zgłoszenia może także dokonać pracownik lub były pracownik, który podejrzewa, że występujące u niego objawy wskazują na taką chorobę. Pracownik aktualnie zatrudniony zgłasza podejrzenie za pośrednictwem lekarza sprawującego nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną. Jeżeli lekarz podczas wykonywania zawodu poweźmie podejrzenie istnienia choroby zawodowej u pacjenta, ma on obowiązek skierowania pracownika na badania w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (art. 235 § 1-2 [1] k.p.).

Postępowanie w razie rozpoznania choroby zawodowej

W razie rozpoznania u pracownika choroby zawodowej pracodawca ma obowiązek podjąć działania zmierzające – w pierwszej kolejności – do ustalenia przyczyny powstania choroby zawodowej oraz charakteru i rozmiaru zagrożenia tą chorobą. Robi to, działając w porozumieniu z właściwym organem Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Pracodawca powinien także niezwłocznie przystąpić do usunięcia czynników powodujących powstanie choroby zawodowej i zastosować niezbędne środki zapobiegawcze oraz zapewnić realizację zaleceń lekarskich. Ponadto zgodnie z art. 227 par. 1 kp. pracodawca jest obowiązany stosować środki zapobiegające chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną pracą, w szczególności:

  1. Utrzymywać w stanie stałej sprawności urządzenia ograniczające lub eliminujące szkodliwe dla zdrowia czynniki środowiska pracy oraz urządzenia służące do pomiarów tych czynników.
  2. Przeprowadzać na swój koszt badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia, rejestrować i przechowywać wyniki tych badań i pomiarów oraz udostępniać je pracownikom.

Pogorszenie stanu zdrowia w przypadku chorób niezawodowych

Należy wspomnieć o istnieniu przypadków chorób pracowniczych niebędących chorobami zawodowymi, które nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych. W takich przypadkach, zgodnie z uchwałą 7 sędziów z dnia 4 grudnia 1987 r. Sądu Najwyższego, pracownik, który doznał uszczerbku na zdrowiu wskutek spowodowanej warunkami pracy choroby niebędącej chorobą zawodową może dochodzić od pracodawcy roszczeń odszkodowawczych na podstawie art. 415 lub art. 445 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że pracownik będzie musiał przeprowadzić dowód na okoliczność związku przyczynowego między wykonywaną pracą i jej wpływem na powstanie choroby. W przypadku poważnych i ciężko uleczalnych chorób, w których pracownik doznał znacznego uszczerbku na zdrowiu, takie działania są wręcz konieczne i pożądane.

Uprawnienia pracownika w związku ze stwierdzeniem choroby zawodowej

Pracownikowi, który zachorował na chorobę zawodową, przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego określone w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Są to m.in. zasiłek chorobowy, zasiłek wyrównawczy, renta z tytułu niezdolności do pracy, jednorazowe odszkodowanie.

Anna Słowińska

Podstawa prawna:

[1] Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 z późn. zm.).

[2] Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1242).

[3] Rozporządzenie Rady Ministrów dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r, poz. 1367).

 

Orzecznictwo sądowe:

1. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 1987 r. sygn. akt. III PZP 85/86, OSNCP 1988, nr 9, poz. 109.

2. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2007 r., II OSK 1039/06).

Literatura:

Słowińska A., Bhp w podmiotach leczniczych, Wydawnictwo ODDK Sp. z o.o., Gdańsk 2016.

Kliknij, aby przeczytać kolejną poradę – praca po godzinach a zakaz konkurencji

Prenumerata Magazynu Instalatora

One thought on “Prawnik odpowiada – choroby zawodowe

  • 18 października 2017 at 10:16
    Permalink

    nie zdawałam sobie sprawy z takich rzeczy. Dobrze wiedzieć takie rzeczy na przyszłość.

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij