Ewakuacja pracowników z miejsca pracy

Szanowna Redakcjo!

W jakich warunkach pracodawca może wstrzymać pracę pracowników i wydać polecenie ewakuacji z miejsca pracy?

imię i nazwisko do wiadomości redakcji

Szanowny Panie!

Odpowiadając na powyższe pytanie, wyjaśniam, że pracodawca posiada uprawnienie i obowiązek wstrzymania pracy wynikający z art. 209 Kodeksu Pracy. Możliwe jest to w sytuacji wystąpienia zagrożenia zdrowia i życia pracowników. Spoczywa na nim zarówno obowiązek informacyjny poinformowania o zagrożeniu, wydanie polecenia zaprzestaniu pracy, jak i przeprowadzenie czynności ewakuacyjnych.

Ochrona zdrowia i życia pracowników przede wszystkim!

Zapewnienie bezpieczeństwa i higieny pracy to przede wszystkim obowiązek spoczywający na pracodawcy. Obowiązek ten wynika z art. 15 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dalej w skrócie kp) Natomiast art. 207 § 1 kp ustanawia podstawową regułę w zakresie odpowiedzialności za przestrzeganie bhp w zakładzie pracy. Zgodnie z zapisem ww. przepisów pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bhp w zakładzie pracy. Zapewnienie odpowiednich warunków bhp i realizacja jego norm ma na celu ochronę zdrowia i życia pracowników.

Prawo pracownika do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy

Jako pracownik pamiętaj, że twoje prawo jako pracownika do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oznacza gwarancję takich warunków pracy, które nie zagrażają twojemu życiu i zdrowiu. Prawo to przysługuje każdemu bez względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub przekonania, opinie polityczne lub wszelkie inne opinie, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. W przypadku zagrożenia życia i zdrowia jako pracownik masz do czynienia z sytuacją, gdy twoje prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy zostaje zaburzone. Świadczenie pracy w takich warunkach staje się niemożliwe, a wręcz niebezpieczne. W takiej sytuacji jako pracownik bezwzględnie musisz zaprzestać świadczenia pracy i oddalić się w bezpieczne miejsce wyznaczone przez pracodawcę.

Pracodawca jest obowiązany chronić życie i zdrowie pracowników

Pamiętaj także, że zgodnie z zapisem art. 207 § 2 kp pracodawca jest obowiązany chronić twoje zdrowie i życie przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, np. środków ochrony indywidualnej. Realizując powyższy obowiązek, pracodawca zobowiązany jest do podejmowania określonych działań zawartych w normach prawnych. W szczególności pracodawca jest zobowiązany:

  1. organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy,
  2. zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bhp, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń, reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy,
  3. uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych w ramach podejmowanych działań profilaktycznych,
  4. zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy.

Obowiązek informacyjny pracodawcy z art. 207 kp

Czy wiesz, że podstawowym obowiązkiem pracodawcy w zakresie zapewnienia bhp jest obowiązek informacyjny sformułowany w art. 207 kp, zgodnie z którym jest on obowiązany przekazywać pracownikom informacje o zagrożeniach dla zdrowia i życia występujących na poszczególnych stanowiskach pracy i przy wykonywaniu określonych prac. Obowiązek ten obejmuje ponadto informowanie pracowników o zasadach postępowania w przypadku awarii i innych sytuacji zagrażających zdrowiu i życiu pracowników, a także działaniach ochronnych i zapobiegawczych podjętych w celu wyeliminowania lub ograniczenia powyższych zagrożeń. Na pracodawcy ciąży ponadto obowiązek udzielania informacji o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy i do wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów, a także ewakuacji pracowników.

Szczególne obowiązki pracodawcy

Jako pracownik uwzględnij, że szczególne obowiązki spoczywają na pracodawcy w sytuacji wystąpienia zagrożenia zdrowia i życia, np. awaria instalacji elektrycznej czy zagrożenie pożarem. Związane są one przede wszystkim z obowiązkiem informacyjnym oraz zaprzestaniem pracy i czynnościami ewakuacyjnymi. Zgodnie z art. 2092 kp w przypadku możliwości wystąpienia zagrożenia dla zdrowia lub życia pracodawca jest zobowiązany niezwłocznie poinformować pracowników o tych zagrożeniach oraz podjąć działania w celu zapewnienia im odpowiedniej ochrony, a także niezwłocznie dostarczyć pracownikom instrukcje umożliwiające, w przypadku wystąpienia bezpośredniego zagrożenia, przerwanie pracy i oddalenie się z miejsca zagrożenia w miejsce bezpieczne.

Uwaga! Pamiętaj, że w razie możliwości wystąpienia zagrożenia pracodawca będzie zobowiązany do podjęcia działań adekwatnych do przewidywanego zagrożenia.

Egzekwowanie instrukcji bhp

Gdy jesteś pracownikiem, pamiętaj, że w przypadku instrukcji bhp, mimo że nie są one źródłem prawa ani przepisami bhp, mają moc obowiązującą jako źródło zasad bhp, do przestrzegania których pracownicy są zobowiązani na podstawie art. 211 kp. Pracodawca będzie więc mógł egzekwować ich przestrzeganie od pracowników, pod warunkiem że nie posiadają zapisów sprzecznych z przepisami prawa i logiki. Ponadto ustalone przez pracodawcę procedury muszą być adekwatne do danego zagrożenia.

Dopiero przekazanie pracownikom stosownej wiedzy dotyczącej przestrzegania zasad bhp urealni po stronie pracowników obowiązek znajomości i przestrzegania bhp. Dowodem na to mogą być potwierdzenia o odbyciu szkoleń bhp organizowanych przez pracodawcę w zakładzie pracy czy potwierdzenia zapoznania się z wewnętrznymi zarządzeniami pracodawcy w tym zakresie. Oznacza to, że pracodawca nie będzie się mógł domagać od ciebie znajomości i zasad przestrzegania bhp, gdy nie przekazał ci stosownej wiedzy w tym zakresie. Nie będzie także mógł wskazywać twojej winy, gdyż nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku w zakresie bhp, a ty nie posiadałeś w ogóle wiedzy na ten temat. W takich warunkach to pracodawca poniesie odpowiedzialność.

Uwaga! Zasada ignorantia iuris nocet (nieznajomość prawa szkodzi) nie znajdzie zastosowania w zakresie posiadania przez pracowników wiedzy na temat bhp, jeśli pracodawca nie przekaże im stosownej wiedzy w tym przedmiocie – wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2013 sygn. akt. I ACa 1015/12

Konsekwencje nieprzekazania wiedzy w zakresie bhp

Będąc pracownikiem, pamiętaj, że konsekwencje nieprzekazania pracownikom dostatecznej wiedzy w tym zakresie będą obciążały pracodawcę, w szczególności mogą być podstawą postawienia pracodawcy zarzutu winy i pociągnięcia go do odpowiedzialności cywilnoprawnej, za to że w sposób niedostateczny przekazał pracownikom informacje na temat sposobu wykonywania pracy. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2008 r. sygn. akt. II PK 100/08 wina pracodawcy może polegać na niedołożeniu należytej staranności w przeszkoleniu pracownika na zajmowanym stanowisku. Ponadto, jak wskazał Sąd, obowiązkiem pracodawcy jest nie tylko zapoznanie pracownika z ogólnymi zasadami bhp, ale także wskazanie na konkretne zagrożenia na stanowisku pracy.

Możliwe działania bez porozumienia z przełożonym

Jako pracownik weź pod uwagę, że będziesz mógł podejmować działania w celu uniknięcia zagrożenia życia i zdrowia nawet bez porozumienia z pracodawcą. Uprawnienie takie daje ci art. 2093 kp. zgodnie z którym pracodawca jest obowiązany umożliwić pracownikom, w przypadku wystąpienia bezpośredniego zagrożenia dla ich zdrowia lub zdrowia albo zdrowia lub życia innych osób, podjęcie działań w celu uniknięcia niebezpieczeństwa – nawet bez porozumienia z przełożonym – w miarę ich wiedzy i dostępnych środków technicznych. Pracownicy, którzy podjęli ww. działania, nie mogą ponosić jakichkolwiek niekorzystnych konsekwencji tych działań, pod warunkiem że nie zaniedbali swoich obowiązków.

Wskazówki dotyczące ewakuacji

W przypadku polecenia pracodawcy ewakuacji pracowników w bezpieczne miejsce – kłopotliwe będzie określenie bezpiecznego miejsca w przypadku dużych pracodawców. Zdaniem autorki za takie miejsce uznać można każde miejsce poza budynkiem, w którym nie istnieje bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia pracowników. Nie zawsze pracodawca będzie obecny w miejscu pracy, gdzie zaistniały warunki zagrażające życiu i zdrowiu pracowników. Dlatego pracownicy powinni być odpowiednio wcześniej poinstruowani przez pracodawcę, jak zachowywać się w takich sytuacjach. Najlepiej, aby pracodawca opracował i przedstawił do zapoznania się pracownikom wewnętrzne zarządzenie dotyczące zaprzestania pracy i ewakuacji w warunkach zagrożenia życia i zdrowia.

Anna Słowińska

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. „Kodeks pracy” (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 666)

Literatura:

  1. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2008 r. sygn. akt. II PK 100/08.
  2. Wyrok Sądu Apelacyjunego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2013 sygn.akt. I ACa 1015/12.
  3. Baran W. i inni, „Kodeks Pracy. Komentarz”, Wydawnictwo Wolters Kluwer. Warszawa 2016, s. 1192.
  4. Słowińska A., „Bhp w podmiotach leczniczych”, Wydawnictwo ODDK Sp. z o.o. Gdańsk 2016.
Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij