Projektowanie przydomowych oczyszczalni ścieków – 1

Rola projektanta w odpowiednim doborze urządzeń, jakimi są przydomowe oczyszczalnie ścieków, jest nie do przecenienia.

Musi on być jednak praktykiem, który potrafi powiązać kilka aspektów związanych z doborem urządzenia. Również znajomość wszystkich warunków terenowo-gruntowo-wodnych jest w aspekcie projektowania systemu kluczowa.

Ścieki powstające w wyniku działalności bytowej i produkcyjnej człowieka odprowadzane są bardzo często na terenach niezurbanizowanych do przydomowych oczyszczalni ścieków, w skrócie nazwanych POŚ. Urządzenia te pracują z wykorzystaniem różnych technologii, urządzeń oraz zbiorników.

Technologia wykorzystywana do oczyszczania ścieków ma kluczowe znaczenia z punktu widzenia środowiska, gdyż wody oczyszczone z oczyszczalni odprowadzane są następnie do odbiorników, jakimi są gleba, ewentualnie wody płynące i stojące. Im bardziej dopracowana, skuteczna i efektywna technologia, tym mniej zanieczyszczone środowisko naturalne.

Jednakże oprócz wyboru samej technologii oczyszczania kluczowym aspektem poprawnie przeprowadzonego procesu projektowania POŚ jest odpowiednie dobranie urządzenia do warunków terenowo-gruntowo-wodnych.

Najczęstsze problemy projektowe przydomowych oczyszczalni ścieków

Zaprojektowanie odpowiednio, efektywnie i bezproblemowo działającej przez wiele lat oczyszczalni przydomowej stanowi złożone zadanie inżynierskie. Wydawać by się mogło, iż wystarczy tylko spełnić wymagania co do lokalizacji urządzeń w stosunku do istniejących obiektów i sąsiednich posesji, a urządzenie będzie pracować bezawaryjnie, ale tak jednak nie jest. Poniżej zestawiono listę najczęściej popełnianych błędów projektowych dotyczących systemów indywidualnych POŚ:

  • brak dokładnej analizy miejsca, w którym posadowiona ma być oczyszczalnia (np. pod kątem spływu powierzchniowego),
  • brak badań geologicznych miejsca posadowienia układu rozsączającego lub ich wyniki nie odzwierciedlają rzeczywistości,
  • zaprojektowanie oczyszczalni o zbyt małej przepustowości,
  • niedowymiarowanie układu rozsączającego,
  • nieodpowiednia jakościowo i ilościowo podsypka i obsypka układu rozsączającego,
  • zaprojektowanie niewystarczająco wydajnej instalacji wentylacyjnej.

W tym odcinku omówię trzy z nich.

Brak analizy miejsca dla przydomowych oczyszczalni ścieków

Projektant często projektuje miejsce posadowienia urządzenia, nie będąc na wizji lokalnej na działce, a często też ulega namowom użytkownika co do wyboru miejsca posadowienia. Niekiedy więc oczyszczalnia zlokalizowana jest w miejscowych nieckach lub zagłębieniach terenowych, co prowadzi do gromadzenia się w nich wód opadowych i roztopowych, a w konsekwencji do napływania do oczyszczalni sporych ilości dodatkowych ścieków, na które oczyszczalnia nie była projektowana.

A więc układ rozsączający ścieków oczyszczalnych jest w takiej sytuacji niewystarczająco przepustowy i może dochodzić do zalania oczyszczalni i wymieszania cieczy pomiędzy komorami osadnika a komorą biologiczną. Konsekwencją wymieszania się cieczy będzie chociażby przeniknięcie nieoczyszczanych ścieków do komory biologicznej i jej zanieczyszczenie. Trzeba więc będzie wypompować część nieoczyszczonych ścieków z tej komory, co spowoduje też obniżenie zawartości pożytecznego z punktu widzenia procesu oczyszczania osadu czynnego.

Brak badań geologicznych dla przydomowych oczyszczalni ścieków

W praktyce zdarza się, iż badania geologiczne gruntu nie odzwierciedlają faktycznych właściwości rozsączających. Dzieje się tak wtedy, gdy odwierty wykonane zostały nie w miejscu posadowienia układu, ale w pewnej odległości od niego. W takich sytuacjach do zwymiarowania układu rozsączającego przyjmuje się grunt określony w badaniu, a wtedy może okazać się, iż grunt w miejscu układu ma już znacznie gorsze własności rozsączające (to np. piasek gliniasty lub wręcz nieprzepuszczalna glina).

Przydomowa oczyszczalnia ściekow Piasny232-1

Fot. Budowa układu rozsączającego.

Badania wykonane w porze letniej również nie są miarodajne, gdyż poziom wody gruntowej jest najwyższy wczesną wiosną, tuż po zakończeniu roztopów. Zbyt mała odległość zwierciadła wody gruntowej od dna układu rozsączającego może powodować znaczne spowolnienie odpływu ścieków do gruntu. Wg wytycznych niemieckich odległość minimalna to 60 cm. Aby mieć całkowitą pewność co do przepuszczalności i poziomu wody gruntowej, należy wykonać co najmniej dwa odwierty: na początku i na końcu planowanego układu rozsączającego, oraz wykonać je na początku wiosny.

Oczyszczalnia o zbyt małej przepustowości

Podczas projektowania oczyszczalni pojawia się zawsze pytanie, ilu stałych mieszkańców korzystać będzie z oczyszczalni. Gdy oczyszczalnia zaprojektowana jest np. dla 6 RLM (czyli 6 stałych mieszkańców), nie będzie pracowała optymalnie z punktu widzenia jakości oczyszczanych ścieków, gdy np. w budynku mieszka 6 osób dorosłych oraz dwójka małych dzieci. Szczególnie w przypadku małych dzieci trzeba wziąć pod uwagę niekiedy dużo większe dobowe zużycie wody niż normatywne 150 l/osobę/dobę.

Zwiększona ilość osób korzystających z oczyszczalni w stosunku do jej zaprojektowanej przepustowości będzie miała swoje konsekwencje również w częstotliwości wywozu osadu z komory osadnika. Przyjęło się, iż osad należy wywozić co 6 a 12 miesięcy. Praktyka pokazuje jednak, że gdy przepustowość oczyszczalni jest niewystarczająca w stosunku do ilości osób z niej korzystających, częstotliwość wywozu osadu może zwiększyć się nawet do 3 miesięcy. A konsekwencje niewywiezienia na czas osadu z osadnika opisane zostaną w dalszych częściach artykułu.

Podsumowanie

Rola projektanta w odpowiednim doborze urządzenia jest nie do przecenienia. Musi on być jednak praktykiem, który potrafi powiązać kilka aspektów związanych z doborem urządzenia. Również znajomość wszystkich warunków terenowo-gruntowo-wodnych jest kluczowa w aspekcie projektowania systemu.

Mariusz Piasny

Rys. główny. Przydomowa oczyszczalnia ścieków SBR dwukomorowa 2-6 RLM.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij