Do początku lat 90. rury stalowe były najpopularniejszym materiałem do budowy instalacji wodociągowych w budynkach.
Trwałość instalacji zależała w dużej mierze od jakości miejskich wód wodociągowych występujących w rożnych regionach Polski.
Jakość wody płynącej w sieciach wodociągowych określana jest przez stężenia poszczególnych jej składników oraz wskaźniki jakości wody. Dane umieszczone w analizach składu fizykochemicznego pozwalają na wskazanie stopnia agresywności korozyjnej wody w odniesieniu do poszczególnych materiałów w instalacjach. Różne składniki wody determinują jej agresywność korozyjną w stosunku do poszczególnych materiałów użytych do budowy instalacji. Składnikiem zwiększającym korozyjność wody są jony: chlorkowe, Cl-, siarczanowe SO4-2, azotanowe NNO3-, amonowe NNH4+. Natomiast jony obniżające agresywność wody to jony: wapnia Ca+2,
kwaśne węglany HCO3- określane mianem zasadowości ogólnej Zo. Wskaźniki jakości wody związane z oceną agresywności korozyjnej to:
* odczyn PH, określany po dokonaniu analizy wody,
* indeks nasycenia IL, obliczamy na podstawie PN - 72/C - 04609,
* wskaźniki aprobowane w Polsce przyjęte z normy niemieckiej DIN 50930:1993 do określania agresywności korozyjnej wody:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
C[Cl-] + 2C[SO4-2]
|
|
|
|
|
|
S1=
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
______________________________________________
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Zo
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Zo
|
|
|
|
|
|
|
|
|
S3=
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
------------------------------------------------------------------
|
|
|
|
|
|
C[SO4-2]
|
|
|
|
|
gdzie:
* C [CL-] - stężenie jonów chlorkowych wyrażone w mol/m3 (1mg Cl-/l = 0,028 mol/m3),
* C[SO4-2] stężenie jonów siarczanowych wyrażone w mol/m3 (1 mg SO4-2/l = 0,01 mol/m3),
* Zo - zasadowość ogólna wyrażona w mol/m3 (1 mval/l = 1 mol/m3).
Kryterium oceny korozyjności wody, poza normą PN - 72/C - 04609, była niemiecka norma DIN 50930 Korozja metali. Korozja materiałów metalicznych przewodów i urządzeń pod wpływem wody. Zgodnie z ta normą rury ocynkowane są szczególnie narażone na korozje, gdy woda m.in.
* zawiera powyżej 30,8 mg/l wolnego CO2, a stężenie jonów miedzi przekracza 65 mg/l,
* wskaźnik S1 (obliczony zgodnie z normą DIN 50930) jest większy od 1.
Korozyjność wody
Większość wód dostarczanych do odbiorców posiada skład fizykochemiczny zapewniający obniżoną korozyjność w stosunku do materiałów metalowych stosowanych do budowy instalacji wodociągowych. Przeciętna żywotność instalacji mających kontakt z taką wodą to kilkanaście lat. Ze zmniejszoną trwałością instalacji wykonanej z elementów stalowych ocynkowanych należy liczyć się w przypadku, jeśli:
* indeks nasycenia wody IL jest niższy od (-0,5),
* stężenie jonów miedzi w wodzie przekracza 100 mikro g/l,
* stężenie jonów chlorkowych Cl- jest wyższe niż 150 mg/l.
Są jednak miasta, w których woda wodociągowa pobierana jest z rzek o wysokim stopniu zasolenia. Są to m.in.: Warszawa, Płock, Wrocław oraz Szczecin.
Instalacje wodociągowe wykonane w tych miastach z rur stalowych ocynkowanych zagrożone są przedwczesnym zniszczeniem. Skróconym czasem eksploatacji spowodowanym zbyt niskim indeksem IL mogą być również zagrożone instalacje wykonane w takich miastach jak:
Bielsko-Biała, Jelenia Góra, Katowice, Przemyśl.
Rur stalowych ocynkowanych nie należy stosować do budowy instalacji wodociągowych w następujących miastach:
Biała Podlaska, Białystok, Bydgoszcz (ujęcie Brda), Częstochowa, Gorzów Wlkp. - (zw. Siedlice oraz zw. Kłodawa), Kalisz, Kielce, Koszalin - ujęcie głębinowe Koszalin, Kraków - (ujęcia Sanoka i Raba), Krosno, Legnica, Leszno, Łomża, Łódź, Nowy Sącz, Olsztyn - (ujęcie głębinowe Zachód), Opole, Ostrołęka, Oświęcim, Piła - (ujęcie głębinowe st. art. nr 1), Piotrków Trybunalski, Poznań, Radom, Rzeszów, Sieradz, Skarżysko Kamienna, Słupsk, Tarnobrzeg, Tarnów - (SUW 1 Dunajec), Wałbrzych, Włocławek - (ujęcia Krzywe Błota i Zawiśle), Zamość, Zielona Góra.
Dokładny wykaz miejscowości z podaniem nazwy ujęcia wodociągu lub SUW oraz nazwy rzeki, rodzaju ujęcia (G - głębinowe, inf - infiltracyjne) znajduje się w opracowaniu: ,,Zalecenia dla projektantów instalacji zimnej i cieplej wody wodociągowej oraz wodnych instalacji ogrzewczych w zakresie wyboru i łączenia materiałów, uwzględniające agresywność korozyjną wód wodociągowych w 53 miastach w Polsce" - (wyd. 1 2000 rok) wyd. COBRTI Instal. Warszawa 2001 r.
Montaż
Podczas budowy instalacji z rur stalowych ocynkowanych nie można montować przed nią armatury oraz żadnych urządzeń i materiałów, które mogą powodować zwiększenie ilości jonów miedzi w wodzie. Mogą to być np. rury i łączniki z miedzi lub mosiądzu, wymienniki płytowe, które zostały polutowane miedzią, mas bakteriostatycznych składających się ze stopów miedzi. Nie należy również dozować do wody preparatów chemicznych zawierających związki miedzi. Niektóre konstrukcje wkładów filtracyjnych zawierają związki miedzi. Pragnę po raz kolejny przypomnieć, że składy fizykochemiczne wód wodociągowych ulegają ciągłej zmianie (szczególnie odczyn pH). Projektując i wykonując instalacje należy każdorazowo zaktualizować skład chemiczny wody i jeśli zajdzie taka potrzeba, skorygować w oparciu o przedstawione w opracowaniu COBRTI Instal kryteria przydatności poszczególnych materiałów do wykonania instalacji. Nie tak dawno prowadziłem szkolenie dla pracowników jednego z marketów budowlanych w Słupsku. Szkolenie dotyczyło instalacji z PVC oraz CPVC. Przed szkoleniem wspomniałem o tym opracowaniu, w którym jest napisane, aby nie stosować w tym mieście stalowych rur ocynkowanych do budowy instalacji wodociągowych. Jakież było zdziwienie jednego z pracowników działu, który stwierdził: ,,To dlatego ja tak dużo sprzedaję rur i złączek stalowych ocynkowanych, ponieważ instalatorzy muszą je częściej wymieniać". Większość instalatorów z tego regionu nie wie, że woda z ujęć Westerplatte i Głobino jest agresywna w stosunku do rur stalowych.
Andrzej Świerszcz
|
