W ostatnich latach coraz większym zainteresowaniem inżynierów sanitarnych staje się problem jakości powietrza wewnętrznego. Wiąże się to z istotnym znaczeniem zdrowotnych następstw aerogennych zakażeń człowieka.

Problem ten doczekał się nawet własnego określenia. Zwany jest Syndromem Chorego Budynku (Sick Building Syndrome) i jak się szacunkowo przyjmuje, dotyczy około 30% nowych lub odremontowanych budynków. Przejawia się w złym samopoczuciu ludzi pracujących w biurowcach, bólami głowy, oczu, nosa, podrażnieniem gardła i skóry, suchym kaszlem. Przyczynami tego najczęściej są: niewłaściwie działająca wentylacja, wadliwie funkcjonujący system filtracji oraz zanieczyszczona sieć przewodów i urządzeń klimatyzacyjnych.

Groźne mikroby

Dzięki obecności związków organicznych oraz wilgoci urządzenia te stają się miejscem bytowania i rozwoju mikroorganizmów, a tym samym przekształcają się w emitory zanieczyszczeń. Także dzięki zdolności do wytwarzania egzopolimerów, drobnoustroje mogą tworzyć na ścianach takich układów błonę biologiczną oraz większe skupiska – obrosty, które po oderwaniu się wtórnie zanieczyszczają powietrze bądź wodę w komorach nawilżania. W skład bioaerozoli wchodzą bakterie dostające się z wody i gleby, jak także pochodzące od ludzi i zwierząt oraz grzyby mikroskopowe.

Wskaźniki

Wskaźnikami zanieczyszczenia powietrza mikroorganizmami pochodzącymi z wody lub gleby są bakterie psychrofilne (optymalna temperatura wzrostu 20°C), w tym bakterie pigmentowe i sporowe oraz promieniowce. O wiele groźniejsze jednak są drobnoustroje pochodzące od ludzi i zwierząt. Należą tu bakterie mezofilne (optymalna temperatura wzrostu 37°C), z których znaczna część jest potencjalnie patogenna. Wymienić tu należy chociażby bakterie z rodzaju Salmonella (salmonellozy) i Shigella (czerwonka). Niezwykle niebezpieczne są również gronkowce (Staphylococcus sp.), z których część tzw. mannitolododatnie mają zdolność do hemolizy krwinek! Chorobotwórcze gatunki tych bakterii wywołują miejscowe procesy ropne (czyraki, ropnicę), nieżyty ucha środkowego i błon śluzowych dróg oddechowych, zapalenie płuc czy opon mózgowych oraz zatrucia pokarmowe. Należy również wspomnieć o jednej z obecnie „najsłynniejszych“ bakterii – Legionella pneumophila, wywołującej legionellozę. Jej ponura historia zaczęła się w 1976 roku na zjeździe Legionu Amerykańskiego w Filadelfii, kiedy to około 200 osób zachorowało na zapalenie płuc. Po kilku dniach, mimo opieki medycznej, część osób zmarła.
Oczywiście, bakterie te istniały w środowisku dużo wcześniej, jednakże nie w tak zjadliwej postaci. Mikroorganizmy te są szczególnie
niebezpieczne również z tego względu, iż są bardzo odporne na działanie chloru. Czasami w powietrzu pomieszczeń można również spotkać
bakterie Pseudomonas aeruginosa – pałeczkę ropy błękitnej.
W ostatnich latach coraz większym zainteresowaniem inżynierów sanitarnych staje się problem jakości powietrza wewnętrznego. Wiąże się to z istotnym znaczeniem zdrowotnych następstw aerogennych zakażeń człowieka.

Grzyby

Równie niebezpieczne jak bakterie sà grzyby mikroskopowe szczególnie grzyby strzępkowe – pleśnie. Stanowià bowiem one istotny czynnik
etiologiczny wielu schorzeń alergicznych, takich choćby jak: dychawica oskrzelowa, katar sienny, zapalenie spojówek, astma oskrzelowa, nieżyt
oskrzeli, alergiczne egzogenne zapalenie pęcherzyków płucnych, infekcyjne zapalenie wsierdzia, alergie pokarmowe oraz grzybice skóry i narządów wewnętrznych. Niebezpieczeństwo występowania grzybów wiąże się z produkowaniem przez te drobnoustroje tzw. mykotoksyn, zakłócających mechanizmy immunologiczne i oddziaływujących mutagennie i rakotwórczo. Przykładem mogą tu być chociażby grzyby Aspergillus versicolor, rozwijajàce się na materiałach budowlanych. Toksyna produkowana przez ten gatunek, według Międzynarodowej Agencji Badaƒ nad Rakiem zaliczana jest do kancerogenów grupy 2A (czynnik prawdopodobnie rakotwórczy dla człowieka). Wszystkie te mikroorganizmy z powodzeniem mogą rozwijać się na powierzchni filtrów, a w postaci aerozolu potrafià pokonywać znaczne odległości. Po wydostaniu się z systemów wentylacyjno – klimatyzacyjnych swobodnie unoszą się w powietrzu i po jakimś czasie osadzają się.
Bardzo chętnie bytujà w dywanach czy wykładzinach (co ciekawe, istnieją gatunki, które z powodzeniem rozkładają te materiały!) i przy jakimkolwiek ruchu powietrza ponownie się unoszą. Wystarczy nadmienić, iż gronkowce mogą unosić się w górę już przy prądach powietrznych 2 – 5 m/s i pozostawać zawieszone w powietrzu do 100 dni, a nawet dłużej! A więc, codziennie nieświadomi tego, możemy mieć z nimi do czynienia zarówno w pracy, jak i w domu.
Nawet teraz czytając ten artykuł…

Brak uregulowań

Dodatkowym problemem jest brak uregulowań prawnych w naszym kraju określających jakość powietrza wewnętrznego pod względem mikrobiologicznym. Istnieją jak dotąd dwie normy (PN-89/Z-04111/02 oraz PN-89/Z-04111/03), lecz dotyczą one wyłącznie powietrza atmosferycznego. Obecnie podstawą oceny stopnia zanieczyszczenia sà tylko wytyczne oparte na wieloletnich badaniach (Krzysztofik B., Mikrobiologia powietrza, Wyd. Politechniki Warszawskiej, Warszawa, 1986). Mimo to z uwagi na poważny problem zaleca się prowadzenie kontroli nie tylko mikroklimatycznej urzàdzeƒ wentylacyjno – klimatyzacyjnych, ale również mikrobiologicznej w celu wyeliminowania i identyfikacji tego typu zagrożenia (można tylko wspomnieć, iż Zakład Biologii Środowiska Politechniki Warszawskiej prowadząc liczne badania na tym polu, zetknął się z zanieczyszczeniem powietrza w pomieszczeniach biurowych sięgajàcym liczby bakterii mezofilnych oraz psychrofilnych powyżej 20 000 JTK/m3 !!!).
Bardzo ważna jest także właściwa eksploatacja tych urządzeń (czyszczenie przewodów i armatury oraz nieprzedłużanie pracy filtrów) i prawidłowe projektowanie uwzględniajàce wielostopniową filtrację oraz dopływ świeżego powietrza.
Dominik Wojewódka, Agnieszka Tabernacka

JTK – jednostka tworząca kolonię (zakłada się, iż każda kolonia obserwowana na odpowiednim podłożu odpowiada jednej komórce bakterii znajdujàcej się w środowisku badanym).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij