Plusujące wodomierze. Straty pozorne wody w systemie wodociągowym.

Prezentowane poniżej wyniki badań pochodzą z dwóch śródeł:  
ekspertyz wodomierzy przy założeniu ważności cechy legalizacyjnej, badań własnych wodomierzy wymienianych na podłączeniach wodociągowych z powodu zbliżającego się końca okresu legalizacji.  W celu zobrazowania zjawiska zmiany krzywej metrologicznej wodomierzy zebrano wyniki badań 205
wodomierzy wielostrumieniowych DN 25-40 i 81 wodomierzy jednostrumieniowych. W wyniku przeprowadzonej analizy wodomierzy wielostrumieniowych o średnicach nominalnych DN 25 do DN 40 stwierdzono, iż w badanej populacji wodomierzy 53% nie mieściła się w błędach granicznych dopuszczal-
nych dla przepływów minimalnych, w tym 19% wykazywała błędy z przedziału (-5, -100). Dla parametru przepływu przejściowego qt zanotowano 102 wodomierze z błędem przekraczającym maksymalny błąd graniczny w eksploatacji, co stanowi 50% całej przebadanej populacji, w tym 45% wykazywała błędy większe od 5% (5, 100).
Dla parametru przepływu nominalnego qn poza zakresem dopuszczalnego błędu granicznego, czyli przedziału (-2%, 2%) znalazło się wodomierzy, co stanowi 62,76% przebadanej populacji. Wśród 91 wodomierzy z przekroczonym błędem granicznym dopuszczalnym, większość wykazuje skłonność
do zawyżania wskazań ilości przepływającej wody (91,2%). Średni błąd dla przepływu maksymalnego w analizowanej próbie wynosi 5,25% i nie mieści się w granicach błędu dopuszczalnego. W wyniku przeprowadzonej analizy wodomierzy jednostrumieniowych o średnicy nominalnej DN 40 stwierdzono, iż w badanej populacji wodomierzy 85% mieściła się w błędach granicznych dopuszczalnych dla przepływów minimalnych. W pozostałych 15% wodomierzy tylko około 40% mierzyła z błędem
większym od dopuszczalnego dla minimalnego strumienia objętości. Dla parametru przepływu przejściowego qt zanotowano, iż w granicach błędów dopuszczalnych pracowało 53% całej przebadanej populacji urządzeń, a dla błędów dopuszczalnych w eksploatacji aż 96% przebadanej populacji.
Dla parametru przepływu nominalnego qn poza zakresem dopuszczalnego błędu granicznego, czyli przedziału (-2%, 2%) znalazło się 37% przebadanej populacji wodomierzy, a w przedziale dla błędów granicznych dopuszczalnych nie zmieściło się 2% badanych urządzeń. 
Zawyżanie wskazań Za jednoznaczny należy więc uznać fakt, iż w niektórych wodociągach na terenie kraju wodomierze wielostrumieniowe „plusują“
zawyżając wskazania objętości przepływającej wody i nie powinny być stosowane. Wodomierze jednostrumieniowe nie wykazują w
większości przypadków takiej właściwości. Wynika więc ona z następujących przyczyn:
budowy wodomierza (w tym materiałów, z których jest wykonany),
twardości wody w sieci wodociągowej,
ilości żelaza i manganu w sieci,
wieku i materiału, z którego wykonana jest sieć wodociągowa,
ilości awarii na sieci i częstotliwości jej płukania,
średnicy wodomierza i doboru do warunków panujących na podłączeniu wodociągowym,
położenia w stosunku do źródła wody.
Należy również podkreślić fakt, iż w normie PN-EN-14154 za jedno z kryteriów doboru wielkości i typu Ogromne znaczenie na wielkość strat pozornych w sieci wodociągowej będzie miał wybór odpowiedniego typu wodomierza. W niniejszym artykule omówione zostaną tylko wodomierze jednostrumieniowe i wielostrumieniowe.
Wodomierze na badaniach wodomierza uznano możliwości osadzania się substancji z roztworu wewnątrz wodomierza, co nie było do tej pory uwypuklone w normie
PN-ISO 4064.
Różnica bilansowa   Pozostaje więc pytanie, w jakim okresie możemy spodziewać się wzrostu wskazań wodomierzy powyżej błędów granicznych dopuszczalnych. Odpowiedzi trzeba szukać dla każdego systemu wodociągowego osobno. Na podstawie danych o różnicy bilansowej z jednego osiedla budynków wielorodzinnych, uzyskanych od zarządcy nieruchomości, oraz o stanie wodomierzy wodociągowych wielostrumieniowych, sporządzono wykres 1obrazujący zmianę różnicy bilanso-
wej wyrażonej w % (różnicy pomiędzy zużyciem odczytywanym z
wodomierza wodociągowego i sumy wodomierzy mieszkaniowych) w stosunku do zużycia wody odczytanego na liczydle wodomierza wodociągowego. Ze względu na to, iż wodomierze mieszkaniowe były wymieniane w tym samym roku (jeden
producent), można porównać różnice otrzymywane w trakcie eksploatacji. Wzrost różnicy bilansowej może być dodatkowo spotęgowany obniżeniem (minusowaniem) wodomierzy jednostrumieniowych mieszkaniowych DN 15 w trakcie eksploatacji oraz kradzieżą wody.  Zupełnie inaczej przedstawia się sytuacja dla tego samego osiedla i wodomierzy jednostrumieniowych, których na sieci było dużo mniej niż urządzeń wielostrumieniowych (wykres 2). Widać wyraźną poprawę bilansu w trakcie eksploatacji wodomierzy jednostrumieniowych klasy B wraz ze wzrostem czasu ich użytkowania.
Temat strat pozornych nie jest dobrze rozpoznany badawczo. Jest to pomimo wszystko dość nowa tematyka i jednocześnie wpływ hasła wpajanego przez lata, iż wodomierz mierzy dobrze w okresie międzylegalizacyjnym. Brak też opracowań statystycznych ze strony Głównego Urzędu Miar na temat metrologii wodomierzy w eksploatacji (badania w postaci m.in. ekspertyz wykonują okręgowe urzędy miar). Nie powiązano do tej pory parametrów jakości wody z metrologią wodomierzy oraz nie wykazano związku pomiędzy średnicą urządzenia pomiarowego a ich metrologią w czasie eksploatacji. Należy także stwierdzić, iż przewymiarowanie wodomierza (nieoptymalny dobór średnicy w stosunku do warunków pracy) nie musi mieć zasadniczego wpływu na rzetelność pomiaru wody. 
dr inż. Piotr Tuz
Literatura:
1. Speruda S., Radecki R.: Dwa standardy określania rzeczywistych strat wody w sieciach wodociągowych, Biuletyn Informacyjny Izby Gospodarczej „Wodociągi Polskie“, Bydgoszcz 1/25;
2. Polska Norma PN-EN 14154-2 – Wodomierze, część 2: Instalacja i warunki użytkowania. Polski Komitet Normalizacyjny, Warszawa, kwiecień 2007;
3. Polska Norma PN-EN 14154-1 – Wodomierze, część 1: Wymagania ogólne, Polski Komitet Normalizacyjny, Warszawa, kwiecień 2007;
4. Tuz P.K.: Przepływy maksymalne do doboru wodomierzy w budownictwie wielorodzinnym – metoda symulacyjna. Forum Eksploatatora nr 3/2005
5. Tuz P.K.: Dlaczego monitorowanie podłączeń wodociągowych. Instal 4-5/2006, Piechurski F.G., Kercz R., Daszczyński A.: Próba oceny strat wody w systemie wodo-
ciągowym (materiały niepublikowane), 6. Tuz P.K., Królikowski A.: Badania eksploatacyjne wodomierzy domowych wielostrumieniowych pod kątem ich błędów metrologicznych. II Kongres Inżynierii Środowiska. Monografie Komitetu Inżynierii Środowiska PAN 2005, vol. 32.

| str. 44 | str. 45 |

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij