Projektowanie i układanie instalacji z tworzyw sztucznych. Rura dobrze podparta

Przewody instalacji wodociągowych powinny przebiegać równolegle lub prostopadle do ścian i stropów. Rury poziome powinny być prowadzone ze spadkiem w taki sposób, aby w najniższych miejscach załamań rurociągu zapewnić możliwość odwadniania instalacji oraz możliwość odpowietrzania przez punkty czerpalne (dopuszczalna jest możliwość układania odcinków rurociągu bez spadku, jeśli opróżnianie z wody jest możliwe przez przedmuchanie instalacji sprężonym powietrzem) ¹.

Rury powinno się prowadzić po możliwie najkrótszych trasach. Należy też unikać kolizji z innymi instalacjami. Przebieg rurociągu powinien zapewniać właściwą kompensację wydłużeń termicznych (w miarę możliwości należy stosować samokompensację czyli wykorzystanie wszystkich naturalnych przeszkód budowlanych traktując załamania tras przewodów jako potencjalne ramiona elastyczne lub kompensatory U-kształtowe), możliwość wykonania izolacji cieplnej i zabezpieczenia przed uszkodzeniami. Dobór średnic rur wraz z armaturą powinien zapewnić bezszumowe działanie instalacji.

Prowadzenia przewodów instalacji sanitarnych ze względu na ich usytuowanie można podzielić na:

– natynkowe – prowadzone po wierzchu ścian i przegród budowlanych;

– podtynkowe – prowadzone w bruzdach ściennych, w warstwach posadzkowych, w pionowych szachtach i kanałach ściennych.

Do mocowania rur w prowadzeniu natynkowym używane są podpory stałe i przesuwne (ślizgowe). W prowadzeniu podtynkowym, przewody z PVC-U i PVC-C można zalać bezpośrednio w betonie lub też umieścić w rurze osłonowej z tworzywa sztucznego (np. w „peszlu”).

Podpory Konstrukcja i rozmieszczenie podpór powinny umożliwić łatwy i trwały montaż przewodu a konstrukcja i rozmieszczenie podpór przesuwnych powinny zapewnić swobodne, poosiowe przesuwanie przewodu ¹ jednocześnie nie powodując uszkodzeń powierzchni rury.

Jako podpory stałe stosuje się uchwyty metalowe z podkładką ściśliwą. W systemach klejonych (szczególnie dla PVC-C) niezwykle istotne jest, aby materiał podkładki nie wchodził w reakcję chemiczną z materiałem rury.

Należy zwrócić uwagę, że sam uchwyt nie zapewnia realizacji punktu stałego. Pomimo dość dużego współczynnika tarcia pomiędzy materiałem rury a materiałem podkładki, siły działające na rurę (związane z wydłużalnością termiczną) są na tyle duże, że rura przesuwa się w uchwycie. Aby zrealizować punkt stały stosuje się więc dodatkowe elementy takie jak np. naklejki (wykonane z rury o wymiar większej) czy też złączki (rys).

Kompensacje termiczne długich prostych odcinków rur powinny być usytuowane pomiędzy punktami stałymi. Odpowiednio rozmieszczone punkty stałe mogą służyć instalatorowi do kontroli wydłużalności termicznej rur.

Istotnym jest również, by instalację montować i układać możliwie bez naprężeń. Oznacza to, że przejścia przez tynk oraz montaż uchwytów należy wykonywać w dostatecznej odległości od punktów zmiany kierunku instalacji. Konieczny jest również wystarczający luz w przejściach przez ściany. Dlatego też przejściu rury przez przegrodę budowlaną (np. przewodu poziomego, przez ścianę, a przewodu pionowego przez strop) należy stosować przepust w tulei ochronnej. Tuleja ochronna powinna być dłuższa niż grubość przegrody pionowej o ok. 2 cm z każdej strony, a przy przejściu przez strop powinna wystawać około 2 cm powyżej posadzki i około 1 cm poniżej tynku na stropie¹.

W prowadzonych szachtami instalacyjnymi trasach pionowych i rozgałęzieniach na piętra należy zwrócić uwagę na to, żeby odgałęzienie miało zapewnioną możliwość kompensowania zmian długości trasy pionowej. Uzyskuje się to przez odpowiednią lokalizację pionowej rury w kanale, odpowiednio przewymiarowany otwór dla wyprowadzenia odgałęzienia lub przez montaż ramienia kompensującego (rys).

Dla zapewnienia prawidłowej pracy rur ich mocowanie powinno mieć miejsce w określonych odstępach. Rozwiązanie i rozmieszczenie zarówno podpór stałych, jak i przesuwnych powinno być zgodne z projektem technicznym. Nie należy zmieniać rozmieszczenia i rodzaju podpór bez akceptacji projektanta instalacji, nawet jeśli nie zmienia to zaprojektowanego układu kompensacji wydłużeń cieplnych przewodów i nie wywołuje powstawania dodatkowych naprężeń i odkształceń przewodów¹.

Podtynkowe prowadzenie rur

Pod tynkiem w bruzdach instalacja może być na całej długości izolowana powszechnie stosowanymi materiałami. W punktach zmiany kierunku kształtki i ramię kompensacyjne należy izolować materiałami elastycznymi, aby nie krępowały one ewentualnych zmian długości. Jest to tzw. izolacja rejonów gięcia. Należy upewnić się, iż stosowane otuliny mogą pracować z PVC-C oraz PVC-U.

W podtynkowym układaniu wodociągu, zarówno w przypadku izolowania instalacji jak i prowadzeniu jej w „peszlu”, niezbędne jest stosowanie kompensacji wydłużeń termicznych przewodów. Wszystkie elementy osłonowe należy dokładnie ze sobą połączyć tak, aby uniknąć zalania instalacji w miejscach przypadkowych (mogą powstać niepożądane punkty stałe). Instalacja prowadzona bezpośrednio w betonie nie wymaga kompensacji, lecz niezbędne jest zapewnienie odpowiedniej warstwy betonu utwierdzającej rurę. Minimalne grubości warstwy betonu dla różnych średnic rur podano w tabeli.

Przebiegi trasy rurociągu betonowanego należy lokalizować w tych miejscach, w których mamy pewność, że nie nastąpi uszkodzenie wylewki spowodowane dylatacją. Przed zalaniem instalacji betonem należy przeprowadzić próbę szczelności. Warto również sfotografować przebieg instalacji (lub sporządzić szkic), aby uniknąć w przyszłości przewiercenia rury przy montażu elementów wykończeniowych (np. szafki łazienkowej lub wieszaka na ręczniki).

Kompensacja Jedną z najistotniejszych rzeczy w projektowaniu i układaniu instalacji z tworzyw sztucznych jest odpowiednia kompensacja wydłużeń termicznych. Ważne jest to dlatego, że tworzywa sztuczne mają bardzo wysoki, w porównaniu z metalem, współczynnik liniowej rozszerzalności termicznej czego konsekwencją jest stosunkowo duży przyrost długości rury pod wpływem nawet niewielkiego przyrostu temperatury. Mimo, że wartość tego współczynnika dla PVC-U i PVC-C jest najmniejsza spośród wszystkich tworzyw sztucznych stosowanych w instalacjach (nie dotyczy to rur wielowarstwowych) to i tak jest na tyle duża, że stosowanie kompensacji jest niezbędne.

Wydłużenie termiczne można skompensować stosując odpowiednie kompensatory. Mogą to być: ramię kompensujące „L”, odsadzka „Z” lub kompensator typu „U”.

Instalację powinno się projektować tak, aby do maksimum wykorzystać zjawisko samokompensacji. Rurom należy umożliwić swobodną zmianę długości pod wpływem temperatury przewidując odpowiednie rozmieszczenie punktów stałych i wykorzystując naturalne przeszkody budowlane.

Analizując temat prowadzenia instalacji warto również wspomnieć o jej rozgałęzieniu. Przyjmuje się, że rozgałęzienie instalacji może nastąpić w punkcie stałym. Ale nie tylko. Może być również zrealizowane w tzw. punkcie zerowym instalacji, tzn. punkcie w którym instalacja nie pracuje (nie następuje w tym miejscu przemieszczanie rury) (rys).

Podsumowując, można stwierdzić, że poprawne zaprojektowane i wykonane instalacje sanitarne, których prowadzenie i mocowanie będzie uwzględniało specyfikę systemów z PVC-U i PVC-C, wymaga odpowiedniego doświadczenia i wiedzy technicznej. Tak zaprojektowana instalacja z pewnością będzie trwała i niezawodna.

Jacek Grzywa

Ilustracje z archiwum firmy NIBCO.
Literatura:1. Wymagania techniczne COBRTI Instal Zeszyt 7 „Warunki techniczne wykonania i odbioru instalacji wodociągowych”.

Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij