Wentylacja i ogrzewanie powietrzne w operze. Kurtyna w górę!

Nie budujemy zbyt dużo sal widowiskowych ze scenami i kurtynami, lecz w momencie, gdy chcemy wykonać adaptację lub modernizację takiej sali, to warto zastanowić się nad nowoczesnymi, energooszczędnymi rozwiązaniami ogrzewania powietrznego i wentylacji. Może też wróci moda na kinoteatry w małych miejscowościach, do których w latach 60. przyjeżdżały teatry objazdowe i zespoły muzyczne. Ta forma propagowania kultury zupełnie zanikła i pozbawiła również młodych artystów możliwości pracy w zawodzie. Wracam jednak do myśli przewodniej tego artykułu, do wentylacji i ogrzewania powietrznego sal widowiskowych z widownią i kurtyną.

Priorytety w teatrze Teatr, opera to praktycznie przedsiębiorstwa samowystarczalne. Tu produkuje się całą scenografię, kostiumy, tu przechowuje się duże ilości kostiumów i przedmiotów. Istnieją tu liczne pracownie, tj. stolarnia, malarnia (dosyć uciążliwe), krawiecka, szewska i inne oraz garderoby artystów, całe zaplecze socjalne takiej placówki, biura, ciągi komunikacyjne, bufety, pomieszczenia operatorów dźwięku i światła, miejsce dla orkiestry i wiele innych. Wszystkie są ważne i projektując wentylację i ogrzewanie powietrzne dla takiego obiektu, należy ustalić priorytety, ponieważ definiując je, możemy, przy tak różnorodnej gamie funkcji pomieszczeń, dzięki automatyce, precyzyjnie ustalić czas włączania i wyłączania poszczególnych systemów wentylacji. Czas użytkowania pomieszczeń jest bardzo różny i dzięki sterowaniu całym systemem można zaoszczędzić znaczne ilości energii.

Za oszczędnością przemawia zastosowanie, zamiast kilku dużych central wentylacyjnych, kilkanaście małych, które mogą pracować niezależnie i być włączane w ustalonym czasie. Pozwoli to na realizację założeń projektowych i prawie 100% pewność działania wentylacji w obiekcie, gdyż nawet awaria jednej z nich nie spowoduje totalnej katastrofy. Również w takim rozwiązaniu, dzięki umiejscowieniu tych małych central poza wentylatornią centralną, łatwiej będzie rozwiązać sprawy związane z akustyką. Izolacja akustyczna pomieszczeń, w których znajdują się pracujące wentylatory, kanały izolowane akustycznie, tłumiki na wylotach i inne rozwiązania ograniczające hałas, to zadanie najważniejsze dla projektowanej wentylacji i ogrzewania powietrznego.

Wskaźniki świeżości O ilości powietrza świeżego dla wentylacji w zależności od temperatury zewnętrznej pisałam wcześniej, ale projektując wentylację sali widowiskowej z kurtyną, można posłużyć się wskaźnikami, które ułatwią nam ocenę prawidłowego wykonania projektu. Sprawdzimy więc, czy w naszym projekcie na jedną osobę przypada:

* ok. 5 m3 przestrzeni powietrznej,

* ok. 1,5 m2 podłogi,

* 10 do 50 m3/osobę powietrza świeżego w zależności od przeznaczenia obiektu (teatr, opera, sala widowiskowa) i ilości palonego tytoniu (na ogół w wymienionych typach obiektów jest zakaz palenia tytoniu, lecz są obiekty, w których można palić).

Są to tylko wskaźniki, ale aby uniknąć nieprzewidzianych zdarzeń, np. zjawiska parności, musimy dokładnie przeanalizować bilans ciepła i ustalić parametry powietrza nawiewanego (temperaturę i wilgotność). Do teatru przychodzą różnie ubrani ludzie, często są to grupy wycieczkowe, którym, po całodziennym programie turystycznym, proponuje się teatr. Trudno jednak przyjąć, projektując wentylację, że tylko z tego rodzaju widzami mamy do czynienia. Do rozważań przyjmujemy, że widzowie będą ubrani w lekkie, wizytowe stroje i dla takiego rodzaju publiczności należy ustalić temperaturę pomieszczenia. Ci, którzy ubiorą się niestosownie, za ciężko, będą skazani na publiczną rozbierankę.

Nie może być jednak takiej sytuacji, że pocimy się nadmiernie (charakterystyczny pot na twarzy), że nie mamy czym oddychać. W każdym przypadku, czy na sali jest 50 czy 200 osób mamy czuć się komfortowo.

Dwie części Wentylacje i ogrzewanie powietrzne w sali widowiskowej (teatr, opera itp.) rozpatrzę, dzieląc obiekt na dwie części: pierwsza – scena, widownia i pomieszczenia przy scenie i widowni, druga – pracownie, warsztaty, magazyny dekoracji i kostiumów, garderoby, pomieszczenia socjalne dla aktorów i personelu, biura, klatki schodowe, pomieszczenia techniczne, tj. dla operatorów dźwięku i światła. Te drugie, oprócz technicznych, podlegają ogólnym zasadom stosowanym w wentylacji. Wymiana powietrza w tych pomieszczeniach powinna wynosić od 5 do 10 na godzinę, lecz każde z nich wymaga indywidualnego rozpatrzenia. Te pierwsze również podlegają ogólnym zasadom stosowanym w wentylacji, lecz podczas projektowania wentylacji i ogrzewania powietrznego należy przeanalizować ich konstrukcję i architekturę. Tymi zajmę się w tym artykule.

Bez prądów Na scenie i na widowni muszą panować wyrównane warunki termiczne, aby po podniesieniu kurtyny nie powstawały nieprzyjemne powietrzne prądy na skutek przepływu powietrza ze sceny na widownię lub z widowni na scenę. Należy tu przewidzieć wzrost temperatury powietrza na widowni nie większy niż 3oC, szczególnie w części widowni znajdującej się pod balkonem. Natomiast, aby uniknąć opadania chłodniejszych mas powietrza z górnej części sceny, należy do górnej części sceny nawiewać cieplejsze powietrze niż na widownię lub ogrzewać tę część grzejnikami. Również trzeba dogrzewać grzejnikami lub zaprojektować oddzielny układ nawiewny dla pomieszczenia dla orkiestry. Jest to korzystne rozwiązanie, ponieważ jest to miejsce, gdzie odbywają się próby i wówczas instalacja dla pozostałej części teatru może pracować na powietrzu obiegowym z minimalną ilością powietrza zewnętrznego.

Trudności we właściwym ogrzewaniu sceny wystąpią również, jeżeli pomieszczenie łącznikowe między sceną a magazynem dekoracji nie jest dostatecznie ogrzane i wówczas, gdy drzwi są otwarte, wpływa na scenę, ze słabiej ogrzewanych pomieszczeń kulisowych, zimny prąd powietrza. Aby temu zapobiec, należy zamontować nad wszystkimi wejściami kurtyny powietrzne lub stworzyć takie warunki, aby w tych pomieszczeniach (sąsiadujących ze sceną) i na scenie utrzymywać jednakowe temperatury. Ważne jest również utrzymywanie takiego samego ciśnienia za i przed kurtyną. Należy przyjąć także zasadę, że wywiew z widowni i sceny będzie wynosił 2/3 nawiewu, co pozwoli na wytworzenie nadciśnienia i wówczas podczas otwierania drzwi do hallu, klatek schodowych i do pomieszczeń za sceną chłodniejsze powietrze nie wdziera się do pomieszczeń, lecz wypływa na zewnątrz, wykluczając tym samym powstawanie przeciągów.

Wybór sposobu nawiewania i wywiewania powietrza następuje w chwili rozpoczęcia projektowania, lecz najszczęśliwszym rozwiązaniem, wydaje się, jest nawiew górą, wywiew dołem. W tym systemie mamy możliwość nawiewu na parter, pod balkony, na balkony i na scenę, a wywiewu pod siedzeniami, pod sceną i w dolnych częściach widowni. Dzięki takiemu systemowi mamy zapewnione dostarczenie świeżego powietrza i usunięcie niepożądanych zapachów. Kratki nawiewne i wywiewne powinny być tak rozmieszczone, aby zapewnić równomierny rozkład temperatur na widowni, a największa różnica temperatur miedzy poziomem parteru a galerią lub między pierwszym rzędem a ostatnim, gdy sala posiada amfiteatralny układ siedzisk, nie powinna przekroczyć 2oC, nawet przy po brzegi wypełnionej widowni.

Dorota Węgrzyn

Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij