Wykorzystanie energii – najnowsza dyrektywa (1). OZE w promocji

Na łamach Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (z czerwcową datą) ukazała się najnowsza dyrektywa1 Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promocji stosowania energii ze źródeł odnawialnych i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE. W chwili obecnej, czyli od 25 czerwca 2009 r., wskazana dyrektywa nabrała już mocy prawnej i, co ważniejsze, obejmuje całościowo ważny zespół zagadnień. Pierwsza z uchylanych dyrektyw, z dnia 27 września 2001 r., dotyczyła wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych, zaś druga z nich, z dnia 8 maja 2003 r., dotyczyła wspierania stosowania w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych. Wskazano ostateczny termin utraty ich pełnej mocy, mianowicie z dniem 1 stycznia 2012 r. Ale główne treści tych dokumentów, odpowiednio zmodyfikowane, znalazły ponownie miejsce w omawianej dyrektywie.

Jednocześnie znana jest jeszcze inna branżowa dyrektywa 2003/54/WE z dnia 26 czerwca 2003 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej. Podaje ona m.in. definicje dotyczące ogólnie sektora energetycznego, do których odwołuje się omawiana dyrektywa.

Warto podkreślić, że dyrektywa nadaje nowy i istotny impuls promowania szeroko rozumianej krajowej energetyki opartej na zasobach odnawialnych (OZE). Ma to ważne znaczenie, bowiem ostatnią spójną strategią dotyczącą tych zasobów w Polsce był dokument Ministerstwa Środowiska „Strategia rozwoju energetyki odnawialnej” z 2000 r., przyjęty uchwałą sejmową 23 sierpnia 2001 r. Właśnie z tego dokumentu wynikły ogólne cele ilościowe OZE na rok 2010 (7,5%) oraz cele szczegółowe w zakresie zielonej energii elektrycznej (też 7,5%). Wynikały one z uprzedniej (uchylanej) dyrektywy 2001/77/WE. Na takiej też podstawie zbudowano ówczesną wizję na 2020 r. z celem ilościowym zbliżonym do obecnego (15%). Najważniejszą cechą tego dokumentu było (jeżeli nawet teraz jest w szczegółach mocno zdezaktualizowany) całościowe i kompleksowe podejście do sektora oraz optymalizacji kosztowej wdrażania i rozwoju poszczególnych rodzajów OZE.

Właśnie jeszcze 30 czerwca br. Komisja Europejska, wywiązując się z zobowiązania wynikającego z dyrektywy 2009/28/WE, opublikowała wytyczne pt. „Szablon do przygotowania krajowych planów działań w zakresie energii ze źródeł odnawialnych” pod kątem promocji stosowania tych źródeł i nakładając jednocześnie na kraje członkowskie wymogi w zakresie opracowania krajowych planów działań na jej wdrożenie. Można więc oczekiwać pojawienia się odpowiednich nowych dokumentów krajowych, szczególnie że obecnie trwa dyskusja publiczna nad najnowszą wersją projektu Polityki energetycznej Polski do 2030 r.

Celem niniejszego tekstu jest więc omówienie ogólnej oraz szczegółowej charakterystyki tej dyrektywy wraz z jej załącznikami.

Ogólna charakterystyka Podstawowym celem dyrektywy – deklaruje to już jej wstęp – jest zwiększanie stosowania energii ze źródeł odnawialnych wraz z oszczędnością energii i zwiększoną efektywnością energetyczną procesów jej konwersji. Są to elementy, które mają również istotne znaczenie dla zapewnienia i wzrostu bezpieczeństwa dostaw energii, wspierania rozwoju technologicznego i innowacji, a także dla tworzenia możliwości zatrudnienia i rozwoju regionalnego, zwłaszcza na obszarach wiejskich i odizolowanych. Jednocześnie elementy te stanowią środki konieczne do redukcji emisji gazów cieplarnianych i spełnienia postanowień Protokołu z Kioto do Ramowej Konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu.

Wg dyrektywy, do jednych z najskuteczniejszych narzędzi, dzięki którym wspólnota może zmniejszyć swoje uzależnienie od importu ropy naftowej dla sektora transportu, w którym problem bezpieczeństwa dostaw energii jest najdotkliwszy i ma wpływ na rynek paliw w tym sektorze, jest obok zwiększających się udoskonaleń technologicznych, również obok zachęty do korzystania z transportu publicznego i jego rozwoju, stosowanie technologii energooszczędnych oraz stosowanie energii ze źródeł odnawialnych w transporcie.

W celu obniżenia emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmniejszeniu jej zależności od importu energii, dyrektywa postuluje, by ściśle powiązać rozwój energii ze źródeł odnawialnych ze wzrostem efektywności energetycznej.

We wstępie dyrektywy potwierdzono, już uprzednio przyjęty obowiązkowy cel przewidujący 20% udział energii ze źródeł odnawialnych w całkowitym zużyciu energii we wspólnocie do 2020 r. i obowiązkowy minimalny cel przewidujący 10% udział biopaliw w ogólnym zużyciu benzyny i oleju napędowego w transporcie, który wszystkie państwa członkowskie są zobowiązane osiągnąć do 2020 r. i który należy zrealizować w sposób efektywny pod względem kosztów.

Wstęp do dyrektywy przypomina, że poprawa efektywności energetycznej jest głównym celem wspólnoty, a zmierza ona do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej o 20% do roku 2020. Cel ten, wraz z obowiązującym już prawodawstwem obejmującym dyrektywę 2002/91/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, dyrektywę 2005/32/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lipca 2005 r. ustanawiającą ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla produktów wykorzystujących energię, a także dyrektywę 2006/32/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych, ma do odegrania kluczową rolę w zagwarantowaniu, że cele klimatyczne i energetyczne będą osiągane najmniejszym kosztem, oraz może dać nowe możliwości gospodarce Unii Europejskiej. Zdaniem dyrektywy, strategie polityczne w zakresie efektywności energetycznej oraz oszczędności energii należą do najskuteczniejszych metod zwiększenia przez państwa członkowskie procentowego udziału energii ze źródeł odnawialnych, a zatem państwa członkowskie będą łatwiej osiągać krajowe cele ogólne oraz dla sektora transportu, dotyczące udziału energii ze źródeł odnawialnych, które zostały określone w niniejszej dyrektywie.

Obowiązki dla członków Na państwa członkowskie nałożono obowiązek znaczącej poprawy efektywności energetycznej we wszystkich sektorach w celu łatwiejszego osiągnięcia ich indywidualnych celów dotyczących udziału energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto. Niezbędna jest efektywność energetyczna w sektorze transportu, gdyż obowiązkowy cel dotyczący procentowego udziału energii ze źródeł odnawialnych będzie prawdopodobnie coraz trudniej osiągnąć w sposób zrównoważony, jeśli całkowity popyt na energię w transporcie wciąż będzie rosnąć. Obowiązkowy cel 10% dla transportu, który mają osiągnąć wszystkie państwa członkowskie, należy zatem zdefiniować jako tę część końcowego zużycia energii w sektorze transportu, która ma pochodzić ze źródeł odnawialnych jako całości, a nie tylko z biopaliw.

Aby wyznaczone krajowe cele ogólne zostały osiągnięte, państwa członkowskie powinny opracować dokument nakreślający drogę do osiągnięcia tych celów. Powinien zatem zostać utworzony krajowy plan działania w zakresie energii odnawialnej, zawierający informacje o celach sektorowych, mając na uwadze fakt, że istnieją różne zastosowania dla biomasy i dlatego kluczowe znaczenie ma zmobilizowanie nowych zasobów biomasy. Ponadto państwa członkowskie muszą ustalić środki służące osiągnięciu tych celów. Każde państwo członkowskie, szacując oczekiwane końcowe zużycie energii brutto w swoim krajowym planie działania w zakresie energii odnawialnych, ma obowiązek ocenić, w jakim stopniu środki służące efektywności energetycznej i oszczędności energii mogą przyczynić się do osiągnięcia tych celów. Państwa członkowskie powinny wziąć pod uwagę optymalne stosowanie efektywnych energetycznie technologii przy zagospodarowaniu energii ze źródeł odnawialnych.

Aby umożliwić osiągnięcie korzyści z postępu technologicznego i ekonomii skali, przyjęty plan winien uwzględniać możliwość szybszego wzrostu wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych w przyszłości. Tym sposobem szczególną uwagę można poświęcić sektorom, które niewspółmiernie cierpią z powodu braku postępu technologicznego oraz ekonomii skali. a pozostają słabo rozwinięte, ale które w przyszłości mogą w znaczący sposób przyczynić się do osiągnięcia celów wyznaczonych na rok 2020.

W następnym odcinku szczegółowo omówię tę dyrektywę.

dr inż. Piotr Kubski

Bibliografia:

1. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 140/16 PL z dnia 05 czerwca 2009 r., s. 16 – 62; Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (tekst mający znaczenie dla EOG).
pdf pdf

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij