Zmiany (prawne) w instalacjach. Gaz zaprasowany

Celem zmian wprowadzonych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2009 roku była potrzeba jego aktualizacji spowodowana wprowadzeniem do zbioru Polskich Norm nowych norm europejskich i międzynarodowych, a także potrzeba dostosowania zawartych w rozporządzeniu wymagań do aktualnego stanu wiedzy.

Paragraf 163, który bezpośrednio dotyczy złączy zaprasowywanych, w ustępie 4 otrzymał brzmienie: „W budynkach mieszkalnych jednorodzinnych, budynkach w zabudowie zagrodowej i budynkach rekreacji indywidualnej przewody instalacji gazowej, a w pozostałych budynkach tylko przewody za gazomierzami lub odgałęzieniami prowadzącymi do odrębnych mieszkań lub lokali użytkowych powinny być wykonane z rur, o których mowa w ust. 2, łączonych również z zastosowaniem połączeń gwintowanych lub z rur miedzianych łączonych przez lutowanie lutem twardym. Dopuszcza się stosowanie innych sposobów łączenia rur, jeżeli spełniają one wymagania szczelności i trwałości określone w Polskiej Normie dotyczącej przewodów gazowych dla budynków”.

Ten zapis w powiązaniu z nowelizacją normy PN-EN 1775:2007 „Dostawa gazu – Przewody gazowe dla budynków – Maksymalne ciśnienie robocze <=5 bar Zalecenia funkcjonalne” powoduje, że możliwe będzie stosowanie złączek zaprasowywanych do instalacji gazowych. Oczywiście, pod pewnymi warunkami. Producenci będą musieli postarać się o aprobatę techniczną oraz certyfikat zgodności. Dopiero po spełnieniu tych wymagań będą mogli wystawić deklarację zgodności, oznakować wyrób znakiem B oraz co najważniejsze - wprowadzić złączki do obrotu. W normie PN-EN 1775:2007, w punkcie 3.4.4. podano ogólne definicje złączy zaprasowywanych, a w p. 3.4.4.2. definicję złącza zaprasowanego wykonanego z miedzi.

Po raz kolejny autor zaznacza, że w przypadku złączy zaprasowywanych nie można mówić tylko o samym produkcie. Jest to cała technologia, dzięki której możemy uzyskać szczelne i wytrzymałe połączenie.

Podobna idea Na rynku europejskim funkcjonuje kilka firm, które produkują złącza zaprasowywane przeznaczone do instalacji paliw gazowych oraz ciekłych. Idea połączenia zaprasowanego w przypadku każdej z firm jest podobna – złącze stanowi rura prosta oraz szereg kształtek, takich jak łączniki proste, trójniki, kolanka zaciśniętych przy użyciu odpowiedniego urządzenia. Sposób działania takiego urządzenia uniemożliwia poprzez system kolejnych zabezpieczeń nieprawidłowe zaciśnięcie złączek.

Różnice w systemie zaciskania mogą jedynie polegać na tym, że niektórzy z producentów oferują złączki dwustronnie zaciskane (Viega, Comap, IBP do mniejszych średnic) lub zaciskane jednostronnie (Sanha). Nie ma to jednak wpływu na wymagania, gdyż zarówno jedne, jak i drugie złączki muszą spełniać takie same kryteria.

Zwiększenie bezpieczeństwa W celu zwiększenia bezpieczeństwa producenci złączek wprowadzają dodatkowe zabezpieczenia – i tak firma Viega wprowadziła zabezpieczenie pozwalające na łatwą lokalizację nieszczelności powstałych w wyniku nieprawidłowego zaciśnięcia złączki – złączki Profipress-G z SC- Contur, a firma Comap pierścień umożliwiający wizualną ocenę prawidłowości zacisku (Visu-Kontrol Technologie).

Dostępne autorowi publikacji badania złączek zaciskanych typ Profipress-G firmy Viega datują się na rok 1999. Wykonane zostały przez DVGW i certyfikatem DVGW wprowadzone do stosowania na rynku niemieckim. Warunki dopuszczenia obejmują opis produktu, wymagania oraz badania przedstawionych do badań złączy zaciskanych w instalacjach paliw gazowych.

W świetle warunków opracowanych przez DVGW złącza takie powinny między innymi spełniać wymagania odnośnie rodzaju zastosowanego materiału – miedź i stopy miedzi oraz rodzaju materiałów, z którego powinny być wykonane uszczelnienia. Ponieważ są one bardzo ważnym punktem rzutującym na szczelność połączenia, muszą spełniać wymagania podane w normach PN-EN 682:2004 „Uszczelnienia z elastomerów. Wymagania materiałowe dotyczące uszczelek do rur i kształtek stosowanych do przesyłania gazu i węglowodorów płynnych” oraz PN-EN 549:2000 „Materiały gumowe do uszczelnienia i membrany stosowane w urządzeniach gazowych i osprzęcie instalacji gazowej”.

Wyniki badań prowadzonych przez laboratoria DVGW objęły sprawdzenie atestów na użyte materiały, sprawdzenie budowy, sprawdzenie szczelności, wytrzymałości na ciśnienie wewnętrzne, wytrzymałości na rozciąganie oraz przesunięcie, wytrzymałości na zginanie i skręcanie oraz sprawdzenie oznakowania i instrukcji montażu złączek zaciskanych.

W Polsce instytucją, która przeprowadziła badania złączek zaciskanych, był Instytut Nafty i Gazu w Krakowie. Badania prowadzone były w oparciu o wytyczne DVGW, projekt normy prEN 1254-7, normę PN-EN 1775, PN-EN 1775/A1, PN-EN 1775/A2 oraz normę PN-EN 1359:2002 „Gazomierze. Gazomierze miechowe”. Dodatkowo na zlecenie firmy Viega przeprowadzono próbę odporności na podwyższoną temperaturę z podaniem wartości powstałej w trakcie badań nieszczelności. Badania przeprowadzono zgodnie z normą PN-EN 1775:2001 Załącznik A (informacyjny). Na komentarz zasługuje tutaj dopuszczalna wartość nieszczelności. Warunki DVGW dopuszczają nieszczelność w wysokości 30 dm3/h dla złącza w temperaturze 650°C (próba HTB). Dla porównania należy podać, że dopuszczalna wartość nieszczelności dla gazomierzy badanych według PN-EN 1359:2002 wynosi 650 dm3/h. Uzyskane w trakcie badań złączy zaprasowywanych wartości powstałych nieszczelności są dużo niższe niż przyjęte za dopuszczalne.

Teraz pozostaje wszystkim czekać – producentom na zakończenie procesów związanych z dopuszczeniem wyrobów, a nam przyszłym użytkownikom na wprowadzenie złączy zaprasowywanych do obrotu. Mnie jako uczestnikowi badań prowadzonych pięć lat temu oraz autorowi publikacji na temat złączy zaprasowywanych wypada powiedzieć, iż od początku wiedziałam, że Polska nie jest królikiem doświadczalnym, gdzie po raz pierwszy wprowadza się ten typ łączenia instalacji z miedzi, i że postępu technologicznego nie da się jednak zatrzymać.

dr inż. Wioletta Zając-Wstawska
Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij