Już od kilku miesięcy obserwujemy w Polsce „wysyp” przewodów do gazu, które są oferowane od Bałtyku aż do Tatr. Wszystkie oferowane przewody są oznaczone jako EN 14800, jednak pod tym numerem normy kryje się wiele niespodzianek.
Ponieważ każdy z producentów lub dystrybutorów próbuje wybrać z tej normy, nieznanej ogółowi branży instalatorskiej, tylko punkty wygodne dla siebie, spróbujmy wyciągnąć na jaw najważniejsze fakty. W naszym kraju wciąż panuje opinia, że sklep sprzedający towar lub hurtownia nie odpowiada tak do końca za towar, bo gdzieś tam jest producent. Tak jednak nie jest! Handlowcy powinni mieć wiedzę, czym handlują, bo oni, wprowadzając towar do obrotu, ponoszą pełną odpowiedzialność, jeśli wyrób nie spełnia wymogów odpowiednich przepisów. Norma PN-EN 14800 jest zharmonizowana z dyrektywą budowlaną, co oznacza, że produkty podlegają kontroli m. in. Nadzoru Budowlanego.
Przedmiotem normy są elastyczne metalowe przewody do podłączania domowych urządzeń zasilanych gazem. A więc nie dotyczą zastosowań przemysłowych. Podobnie jak w obowiązujących nadal przepisach polskich (KT 59-98) przewody te mogą mieć długość 0,5; 0,75; 1,0; 1,25; 1,50 i 2,0 m i nie wolno ich łączyć celem osiągnięcia większej długości. Proszę się nie zdziwić, jeżeli w jakimś sklepie znajdziecie Państwo przewody o długości 2,5 i 3 m, ale to już sprawa sprzedawcy i jednego z naszych producentów, który lekceważy te przepisy.
Norma przewiduje kilkanaście różnych złączek (końcówek), które uwzględniają specyficzne rozwiązania dla danego kraju.
W treści używa się sformułowania „przewód przyłączeniowy CMG”, co jest skrótem od angielskiego „corrugated metal gas hose”. Przewód przyłączeniowy CMG posiada wewnętrzny przewód falisty wykonany ze stali nierdzewnej, końcówki ze stali nierdzewnej lub mosiądzu. Wzmocnienie lub pancerz chroniący wewnętrzny przewód gazowy wykonany jest również ze stali. W większości przewodów, które pokazały się ostatnio na rynku europejskim, jest to oplot ze stali nierdzewnej dla przewodów typu 1 i przewód agrafkowy dla typu 2. Zewnętrzna warstwa ochronna wykonana jest z tworzywa sztucznego.
Norma rozróżnia dwa rodzaje przewodów:
Typ 1 – przewód o nieograniczonym promieniu gięcia
Typ 2 – przewód o ograniczonym promieniu gięcia
Przewód typu 1 o nieograniczonym promieniu wygięcia powinien być odporny na powtarzające się wygięcia o małym promieniu, jakie mogą powstać podczas jego instalowania. Badania muszą wykazać, że przewód po przejściu wielu testów jest nadal szczelny i nie wykazuje żadnych uszkodzeń. Taki przewód nie posiada dodatkowego elementu ograniczającego promień wygięcia.
Przewód typu 2 jest technicznie gorszy niż przewód oznaczony jako typ 1. Nie można wyginać go tak jak ten o nieograniczonym promieniu. Jest określany jako przewód CMG posiadający dodatkowy element ograniczający promień wygięcia. Jest to z reguły realizowane przez wykonanie osłony ze stalowego przewodu agrafkowego. W dokumentacji towarzyszącej powinien być podany minimalny promień gięcia przewodu. Ale nieuczciwi producenci już wprowadzają na rynek polski przewody szeroko reklamując je jako przewody zgodne z PN-EN 14800. Jednak ani na przewodzie, ani na dokumentach towarzyszących nie można znaleźć żadnej informacji określającej typ przewodu. Celowo nie został prawidłowo oznakowany, aby wprowadzić klienta w błąd. Niestety, takie sztuczki stosowane są także przez polskich producentów przewodów gazowych.
W normie PN-EN 14800 w punkcie 6.4. znajduje się zapis: „Instrukcja dodatkowo musi zawierać co najmniej następujące informacje: …wyrób oraz typ wyrobu (1 albo 2)”. Każdy producent musi podać typ wyrobu i nie jest to jego tajemnicą, tylko wymogiem normy! Ustawodawca w punkcie 6.5 omawianej normy nakazuje producentom (oraz firmom wprowadzającym do obrotu) przewody typu 2: „W celu zapewnienia zwrócenia uwagi przez użytkownika, produkty z ograniczonym promieniem wygięcia należy oznakować na opakowaniu napisem: Nie stosować w instalacjach wymagających bardzo małego promienia wygięcia”.

Opakowanie przewodu Każdy przewód przyłączeniowy CMG musi być zabezpieczony przed przedostawaniem się ciał obcych w dowolną część przewodu elastycznego. To wymaganie może być spełnione, gdy stosuje się jednostkowe, zamykane na stałe opakowania.
Jeżeli natraficie Państwo na przewód, który jest zamocowany jedynie do zawieszki, nie posiada korków zabezpieczających (jak opisano powyżej) lub zamkniętego opakowania jednostkowego, to towar ten nie nadaje się do sprzedaży! Jest sprzeczny z normą!
I takie przewody można znaleźć w naszych sklepach!

Systemy oceny zgodności Norma przewiduje dwa systemy oceny zgodności przewodów przyłączeniowych zgodnych z Decyzją Komisji 99/472/WE (2001/596/WE): system 3 i system 1.
W systemie 1 wszystko jest jasne: producent posiada jasne obowiązki i jednostka notyfikowana, która nadzoruje produkcję, dokonuje inspekcji zakładu produkcyjnego, sprawdza jego zakładową kontrolę produkcji oraz nadzoruje poprzez coroczne audyty produkcję przewodów do gazu. Wstępne badanie typu musi być przeprowadzone w akredytowanym laboratorium. Aby przeprowadzić ocenę zgodności wg systemu 1 należy również przeprowadzić badania ogniowe, które określą, czy dany przewód (w otulinie plastikowej) nie wydziela podczas palenia środków toksycznych oraz czy nie podtrzymuje palenia. Badania zgodne z EN 13501-1:2006, EN 13823 oraz EN ISO 11925-2. Takie przewody zgodne z systemem 1 mogą być używane wszędzie. Od innych przewodów rozróżnia je jedynie to, że przy znaku „CE” podany jest nr jednostki notyfikowanej, np. CE 0085. Obecnie w Europie znajduje się pięć jednostek notyfikowanych, które mają prawo certyfikować przewody zgodnie z systemem 1. Jednostki certyfikujące wydają certyfikat zgodności (EC certificate of conformity), który upoważnia producenta do oznakowania wyrobu znakiem CE. Dodatkowo producent powinien sporządzić deklarację zgodności (EC Declaration of conformity).
Jeżeli przewód posiada jedynie oznaczenie CE – to oznacza, że nie posiada on systemu zgodności 1, mamy więc do czynienia z systemem zgodności według systemu 3. Czyli zakład produkcyjny sam deklaruje, że spełnia wymogi normy EN 14800, jednak wstępne badanie typu musi przeprowadzić w akredytowanym laboratorium. Dalej producent powinien określić „szczególne warunki przydatności wyrobu” – czyli musi podać, że przewody te nie mogą być stosowane w instalacjach gazowych w miejscach objętych przepisami reakcji na ogień. Jeżeli zjawi się u Was firma proponująca przewody z systemem zgodności 3, to musicie dokładnie sprawdzić, czy takie ostrzeżenie jest w widocznym miejscu na instrukcji montażu. Ze strażą pożarną jest podobnie jak z gazownią, czyli ciężko… „ Miejsca objęte przepisami o reakcji na ogień” jest to sformułowanie bardzo nieprecyzyjne – ale większość specjalistów interpretuje to jako miejsca, gdzie następuje odbiór przeciwpożarowy. Czyli wszystkie budynki użyteczności publicznej, szkoły, szpitale, hotele, domy wczasowe etc. Do tego dochodzi jeszcze problem odbioru budynków wielorodzinnych – który jest faktem. Możemy więc mieć absurdalną sytuację, że przewody wg systemu 3 możemy stosować jedynie w domach jednorodzinnych, a w blokach już nie. Tu sytuacja nie jest jasna – ale jej wyjaśnienie może się pojawić, niestety, po szkodach i dochodzeniu prowadzonym przez firmy ubezpieczeniowe, które sprawdzą to bardzo dokładnie.
W systemie 3 wszystkie zadania dotyczące oceny zgodności należą do producenta. Producent albo jego przedstawiciel na terenie Unii Europejskiej sporządza deklarację zgodności, która upoważnia producenta do oznakowania produktu znakiem CE.

A oto krótki ranking przewodów CMG, zgodnych z EN 14800 określający ich zastosowania:
1. przewód typu 1, system zgodności 1 (Certyfikat Zgodności)
Przewody o nieograniczonym promieniu gięcia, mogą być wszędzie stosowane.
2. przewód typu 2, system zgodności 1 (Certyfikat Zgodności)
Przewody o ograniczonym promieniu gięcia, konieczne ostrzeżenie na opakowaniu o promieniu gięcia, mogą być wszędzie stosowane.
3. przewód typu 1, system zgodności 3
Przewody o nieograniczonym promieniu gięcia nie mogą być stosowane w pomieszczeniach podlegających odrębnym przepisom ppoż., budynkach użyteczności publicznej, konieczne ostrzeżenie na opakowaniu względnie instrukcji montażu.
4. przewód typu 2, system zgodności 3
Przewody o ograniczonym promieniu gięcia, konieczne ostrzeżenie na opakowaniu o promieniu gięcia, nie mogą być stosowane w pomieszczeniach podlegających odrębnym przepisom ppoż., budynkach użyteczności publicznej, konieczne ostrzeżenie na opakowaniu względnie instrukcji montażu.
Uwaga: Norma PN-EN 14800 nie powoduje automatycznego anulowania dawnych aprobat technicznych i certyfikatów zgodności wydanych przez Instytut Nafty i Gazu w Krakowie. Nie jest również prawdą, że od 1.01.2010 tylko przewody do gazu produkowane wg omawianej normy będą dopuszczone do obrotu w Polsce. Przewody posiadające odpowiednie dopuszczenia mogą być nadal sprzedawane w Polsce. Równolegle, aż do czasu ukazania się nowych przepisów i ustalenia okresu przejściowego, możliwa jest sprzedaż „starych” i „nowych” przewodów.
Kazimierz Charzewski

Fot. 1. Przewód EN 14800 z podłączeniem kątowym – standard niemiecki (Witzenmann).
Fot. 2. Przewód EN 14800 (Profitor).
Fot. 3. Przewód EN 14800 (Profitor).
Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij