Jestem za, a nawet przeciw, czyli pokojowe rozmowy o technologiach. Miedziana szczelność.

Jest to wynikiem między innym takich zalet miedzi jak:
* Odporność na „zmęczenie materiału”.
* W prawidłowo zaprojektowanej i wykonanej instalacji c.o. praktycznie nie występują zagrożenia korozyjne.
* Odporność na zmiany temperatury i działanie promieni ultrafioletowych.
* Miedź jest bakteriostatyczna, hamuje wzrost i niszczy bakterie w wodzie.
* Miedź stanowi barierę dla trucizn i szkodliwych czynników zewnętrznych. Żadne zanieczyszczenia w postaci płynnej czy gazowej  nie przenikają do wody.
* Instalacje miedziane mogą być utylizowane, a więc nie stanowią zagrożenia dla środowiska.
* Nauka montażu instalacji miedzianej jest stosunkowo prosta.
* Instalacje miedziane mogą być testowane natychmiast po zamontowaniu.
* Wysoka plastyczność rur w stanie miękkim pozwala na łatwe ich wyginanie, umożliwiając stosowanie mniejszej ilości złączek.
Elementy instalacji miedzianych można łączyć na różnorakie sposoby. Jedną z najczęściej stosowanych technik wykonywania połączeń rur miedzianych jest lutowanie kapilarne. Można je podzielić na lutowanie miękkie i lutowanie twarde.
Technika lutowania kapilarnego polega na łączeniu końca jednej rury (tzw. bosego końca) z kielichem drugiej rury bądź też kielichem kształtki (np. złączki, trójnika, łuku, kolanka). Szczelina pomiędzy łączonymi elementami jest tak mała, że powstaje efekt kapilarny. W trakcie lutowania zostaje ona wypełniona stopem lutowniczym w wyniku działającego ciśnienia kapilarnego. Płynny stop wpłynie przy tym nie dalej jak do końca szczeliny kapilarnej. W ten sposób powstałe połączenie będzie trwałe. Aby zapewnić rozprowadzenie stopu w wyniku działania efektu kapilarnego oraz aby uzyskać wyśrodkowanie końca lutowania zewnętrznego na kształtce i końcu rury, należy przestrzegać dopuszczalnej wąskiej tolerancji wymiarów, aby w ten sposób spełnić surowe wymagania konieczne do uzyskania skutecznego połączenia lutowanego. Generalnie szerokość szczeliny do lutowania nie jest mniejsza niż 0,01 mm i nie większa niż 0,15 mm (dotyczy złączy o średnicach do 54 mm) lub nie większa niż 0,2 mm (średnice powyżej 54 mm).
Lutowanie miękkie polega na łączeniu elementów w temperaturze do 450°C i stosowane jest w instalacjach ciepłej i zimnej wody, instalacjach centralnego ogrzewania o temperaturze pracy do 110°C. Przebiega ono zawsze z udziałem topnika, którego zadaniem jest ochrona powierzchni lutowanych, które zostały oczyszczone mechanicznie, przed utlenianiem. Tym samym topnik zapewnia dobre zwilżanie łączonych powierzchni stopionym lutem. Ponieważ topniki są agresywne, należy je stosować zawsze tuż przed czynnością lutowania, nakładając cienką warstwą tylko na zewnętrzną powierzchnię rury na długość nie większą niż głębokość kielicha.
W lutowaniu miękkim można też stosować pasty lutownicze, które są mieszaniną topnika z odpowiednim lutem miękkim (minimum 60% sproszkowanego lutu miękkiego). Aplikuje się je podobnie jak topniki, a jeśli zachodzi konieczność podania lutu z zewnątrz, dla całkowitego wypełnienia szczeliny należy użyć lutu tego samego rodzaju, co lut stanowiący składnik pasty lutowniczej.
Rurę i kształtkę podgrzewa się za pomocą palnika gazowego równomiernie aż do osiągnięcia temperatury roboczej na całej żądanej powierzchni. Właściwa temperatura lutowania miękkiego oznacza, że stop lutowniczy przyłożony do brzegu kształtki topi się przy odwróconym płomieniu i spływa do szczeliny lutowniczej. Istotne jest, że przy lutowaniu miękkim stop lutowniczy topi się bez bezpośredniego oddziaływania płomienia.
Lutowanie twarde polega na łączeniu elementów w temperaturze od 590°C do 815°C i stosowane jest przede wszystkim w instalacjach centralnego ogrzewania o parametrach pracy powyżej 110°C, gazowych, olejowych i sprężonego powietrza. Przebieg procesu lutowania twardego jest prawie taki sam jak lutowania miękkiego. Różnica polega na tym, że płomień palnika podgrzewa również, oprócz elementów łączonych, końcówkę podawanego spoiwa.
W przypadku użycia spoiw zawierających fosfor nie ma konieczności stosowania topników. Dotyczy to łączenia miedzi z miedzią. Podczas lutowania miedzi z brązem lub mosiądzem należy zawsze używać topnika bez względu na jego rodzaj.
Jacek Grzywa, Nibco 
Literatura:
Instalacje wodociągowe, gazowe, ogrzewcze z miedzi. Poradnik. Praca zbiorowa pod nadzorem merytorycznym COBRTI Instal. Wrocław 2000.
Materiały firmy Nibco.

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

Złączki zaciskowe do instalacji z miedzi Artykuł ten ma na celu zaprezentowanie informacji technicznych o połączeniach zaciskowych oraz zwrócenie uwagi szanownych Czytelników na korzyści wynikające z zastosowania tej właśnie technologii w pracach instalacyjnych.
Podobnie jak połączenia lutowane połączenie to należy do grupy połączeń nierozłącznych i może być stosowane w: instalacjach grzewczych i sanitarnych, instalacjach wody deszczowej, instalacjach sprężonego powietrza, w instalacjach przemysłowych i o szczególnych wymaganiach (po uzgodnieniu z producentem). Dzięki zmianom prawnym w Polsce, połączenie to zostało dopuszczone również do instalacji gazu ziemnego.
Wykonanie połączenia metodą zaprasowywania promieniowego możliwe jest przy zastosowaniu odpowiednich łączników (złączek zaciskowych) oraz specjalnego narzędzia (zaciskarki) z wymiennymi szczękami dostosowanymi do średnicy łączników i przewodów. Wykonanie połączenia zaciskowego jest bardzo proste i szybkie. Zaprasowywanie (zacisk) polega na odkształceniu łącznika, rury i uszczelki (o-ring) w taki sposób, aby powstało szczelne i trwałe połączenie. Dostępne obecnie na rynku złączki zaciskowe mają charakterystyczną konstrukcję, która umożliwia zaprasowywanie ich za pomocą większości dostępnych na rynku narzędzi, których siła nacisku mieści się w przedziale 32-40 kN. Stosowanie zatem łączników jednego producenta nie wiąże się automatycznie z zakupem nowego, często drogiego urządzenia zaprasowującego.
Istotną rolę odgrywa również uszczelnienie. Dla instalacji wody użytkowej i ogrzewania c.o. stosuje się o-ring z EPDM o wytrzymałości 120oC w pracy ciągłej i krótkotrwale do 150oC. W instalacjach solarnych i przemysłowych stosowane są o-ringi z materiałów wytrzymujących odpowiednio wyższe temperatury, np. FPM do 280oC. Dla instalacji gazowych przewidziano charakterystyczne żółte o-ringi z HNBR.
Do łączenia w systemie zaciskowym nadają się rury miedziane wykonane zgodnie z normą PN-EN 1057:1999. Do łączenia można wykorzystywać zarówno rury twarde R290, jak i rekrystalizowane półtwarde R250 oraz miękkie R220. W wypadku łączenia rur miękkich należy przed zaprasowaniem wykonać kalibrację rury.
Przejścia na połączenia gwintowane w systemie zaciskowym realizowane są przy wykorzystaniu łączników z brązu. Materiał ten charakteryzuje się doskonałą odpornością na korozję elektrochemiczną i naprężeniową oraz na odcynkowanie.
Złączki zaprasowywane posiadają ponadto względem rury instalacyjnej odpowiednią tolerancję, która pozwala na swobodny wypływ wody (przed zaprasowaniem) i zlokalizowanie niezaprasowanego połączenia w instalacji już na etapie próby ciśnieniowej. Zgodnie z zasadą – „Niezaciśnięte – nieszczelne”.
Rozmawiając z projektantami i wykonawcami instalacji sanitarnych niemal zawsze pojawia się pytanie o sens stosowania połączeń zaciskowych przy wykonywaniu instalacji z miedzi. Główną i najważniejszą zaletą tego rozwiązania wydaje się być zminimalizowany czas wykonania połączenia. Oszczędność czasu może być bezpośrednio przełożona na ilość pracy, możliwej do wykonania w tym czasie, a co się z tym wiąże z zyskiem. Każda zaoszczędzona godzina to zysk dla inwestora, a dla firmy instalatorskiej możliwość wykonania kolejnej inwestycji i maksymalizacji zysków.
Im większe średnice łączonych rur, tym bardziej wzrasta ekonomiczne uzasadnienie stosowania systemu zaciskowego. Wynika to z dłuższego czasu przygotowywania i podgrzewania złącza lutowanego przy niezmiennie krótkim czasie wykonania połączenia zaciskanego. Również wykonanie połączenia lutowanego na budowie przy niskich temperaturach zewnętrznych i dużych średnicach rur może być, w przeciwieństwie do połączeń zaciskowych, kłopotliwe i czasochłonne. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż narażona na miejscowy wzrost temperatury podczas lutowania rura miedziana stanowi potencjalne ognisko korozji.
A oto dodatkowe zalety systemu zaciskowego, jakich może się spodziewać instalator:
* niezwykle, nieporównywalnie krótki czas montażu – czas zaciskania to tylko 7-15 sekund!
* prostota i pewność połączeń,
* brak pracy z otwartym ogniem podczas montażu – wyeliminowane niebezpieczeństwo pożaru i poparzeń,
* stosowanie nowoczesnych narzędzi wpływa bardzo korzystnie na opinię o naszej firmie,
* zyskujemy czas na wykonanie kolejnych inwestycji,
* system nadaje się doskonale do remontów i szybkiego usuwania awarii – można zaciskać w miejscu przecieku,
* czystość pracy i otoczenia,
* dowolny wybór narzędzi.
Jarosław Czapliński, Sanha Polska Sp. z o.o.

Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij