Zabezpieczenie instalacji c.w. przed rozwojem bakterii Legionella. Sposoby na mikroby

 W 1976 roku w Filadelfii w rocznicę podpisania Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych wśród uczestników konwentu Legionu Amerykańskiego miała miejsce epidemia nietypowego wówczas typu zapalenia płuc. Media nadały temu niezwykłemu zdarzeniu miano choroby legionistów. W badaniach retrospektywnych stwierdzono, że były to te same bakterie odpowiedzialne również za epidemię zachorowań z objawami grypopodobnymi, która miała miejsce w 1968 roku w mieście Pontiac w stanie Mitchigan, określaną jako gorączka Pontiak. W 1978 roku, Brenner i współpracownicy po przeanalizowaniu między innymi wyników badań genetycznych (homologii DNA) zaproponowali utworzenie nowej rodziny Legionellaceae i rodzaju Legionella.

Podstawowym zabezpieczeniem projektowanej instalacji wody ciepłej jest zaprojektowanie i wykonanie jej zgodnie z wymaganiami obowiązującego prawa, norm i wytycznych ITB. W Polsce obowiązują w tym przypadku: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 poz. 690 z 2002 r.) z późniejszymi zmianami oraz norma PN-92/B-01706/Az1:1999 Instalacje wodociągowe. Wymagania w projektowaniu. Warto również zapoznać się z wytycznymi „Wymagań technicznych COBRTI Instal (ITB) – Zabezpieczenie wody przed wtórnym zanieczyszczeniem”. Dla nowo projektowanych instalacji wodociągowych szczegółowe wymagania dotyczą głównie:

* podgrzewaczy wody ciepłej,

* zasobników c.w.u.,

* materiałów instalacyjnych,

* instalacji,

* armatury.

W przypadku istniejących, eksploatowanych instalacji ciepłej wody środki techniczne umożliwiające zabezpieczenie ich przed ryzykiem skażenia bakteriami Legionella obejmują takie obszary działań, jak:

* badania i ocena stopnia zakażenia bakteriami Legionella, np. możliwości skażenia urządzeń do podgrzewania wody ciepłej i instalacji,

* przywracania zdatności zakażonych systemów instalacyjnych,

* eksploatowania, obsługi i dozorowania odkażonych systemów instalacyjnych.

 

Podgrzewacze c.w.u.  Miejscowe przepływowe podgrzewacze wody cieplej o objętości do 3 dm3 mogą być stosowane bez dodatkowych środków zapobiegających wzrostowi bakterii Legionella. Wypływ ciepłej wody z podgrzewacza musi umożliwiać utrzymanie przepisowej temperatury minimum 60°C. Można to osiągnąć, zapewniając w obiegu minimalną temperaturę wody powrotnej powyżej 55°C poprzez odpowiednie ustawienie różnicy włączeń regulatora temperatury wody ciepłej. W podgrzewaczach objętościowych o pojemności powyżej 400 litrów woda we wszystkich miejscach zbiornika musi być podgrzewana równomiernie. Można to osiągnąć, stosując taką konstrukcję podgrzewacza, która pozwala na ogrzanie wody nie bezpośrednio przez element grzejny, ale poprzez płaszcz zbiornika. Ponadto konstrukcja i sterowanie pracą podgrzewaczy c.w.u. powinno zapewniać podgrzew całkowitej objętości podgrzewacza przynajmniej raz na dzień do temperatury 60°C.

 

Instalacja 

§ 120 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury mówi, że: „Instalacja ciepłej wody powinna zapewnić uzyskanie w punktach czerpalnych temperatury wody nie niższej niż 55°C i nie wyższej niż 60°C oraz umożliwić okresowe jej podniesienie do nie niższej niż 70°C”. Bakterie Legionella w temperaturach wyższych niż 60°C nie tylko się nie namnażają, ale szybko giną. Przeciwdziałanie zagrożeniom infekcyjnym spowodowanym przez bakterie Legionella wymaga przestrzegania określonych zasad postępowania zarówno w okresie projektowania i doboru urządzeń, jak również przy ich eksploatacji.

Z uwagi na ryzyko pojawienia się w trakcie eksploatacji instalacji bakterii Legionella należy przede wszystkim zapewnić optymalne wartości temperatury pracy tych instalacji. Oznacza to, że przewody instalacji wody zimnej należy chronić przed podgrzewaniem, a przewody instalacji wody ciepłej należy tak projektować, aby temperatura wody nie spadła poniżej 55°C. W przypadku występowania w instalacji wodociągowej niewykorzystywanych przewodów powinny być one opróżnione z wody i zamknięte.

W budynkach wielorodzinnych stosuje się często instalacje cyrkulacji c.w.u. Podstawowym warunkiem ich prawidłowej pracy jest ich właściwe zrównoważenie hydrauliczne, tak aby temperatura wody w każdym punkcie nie obniżyła się poniżej 5°C w stosunku do temperatury wody wypływającej z podgrzewacza. Równoważenie hydrauliczne powinno być uzyskiwane za pomocą termostatycznych regulatorów przepływu cyrkulacyjnego. W ten sposób uwzględnione są rzeczywiste straty ciepła przewodów zależnie od stopnia ich zaizolowania i temperatury otoczenia, ale również uwzględnione są zmieniające się rozbiory wody. W efekcie straty ciepła są ograniczone, zapewniony możliwie najszybszy dostęp do cieplej wody, ale także zmniejszone ryzyko pojawienia się bakterii.

Dezynfekcja 

* Dezynfekcja termiczna

Dezynfekcja termiczna powinna obejmować cały układ instalacji wraz ze wszystkimi punktami poboru wody. Przy stosowaniu temperatury powyżej 70°C komórki bakterii Legionella są niszczone w czasie kilku minut. W podgrzewaczach cieplej wody należy także podnosić temperaturę powyżej 70°C. Każdy punkt poboru wody w instalacji powinien być dezynfekowany przy pełnym otwartym wylocie przez przynajmniej trzy minuty przy temperaturze powyżej 70°C. Do uzyskania dezynfekcji termicznej instalacji należy mierzyć czas i temperaturę u podstawy każdego pionu cyrkulacyjnego. W każdym punkcie poboru należy sprawdzić temperaturę wypływającej wody.

Dezynfekcji termicznej instalacji cyrkulacyjnej musi być poddany cały system. Podczas podgrzewu pompa cyrkulacyjna ma być włączona, a zawory czerpalne zamknięte aż do uzyskania temperatury 70°C w punkcie zasilania podgrzewacza wodą. Następnie należy otwierać kolejne punkty czerpalne w celu przeprowadzenia ich dezynfekcji.

Rozwój techniki instalacyjnej pozwala również na zastosowanie termostatycznych zaworów podpionowych z możliwością przeprowadzania dezynfekcji termicznej. Zawór taki umożliwia okresowe podwyższenie temperatury wody ponad 70°C. Jest to bardzo wygodny i bezpieczny sposób wykonania dezynfekcji. Gwarantuje podgrzew wody w każdym miejscu instalacji, chroniąc jednocześnie przed osiągnięciem zbyt wysokiej temperatury wody na wylocie z punktu czerpalnego.

* Dezynfekcja chemiczna

Dodatkowe działania związane z dezynfekcją środkami chemicznymi muszą być prowadzone zgodnie z zarządzeniami dotyczącymi wymagań stawianych wodzie pitnej. Niestety, przy zastosowaniu dezynfekcji chemicznej bakterie Legionella nie są usuwane w wystarczającym stopniu. Wymagane jest stosowanie dodatkowych dezynfekujących chemikaliów o wysokim stężeniu (np. podchloryn sodu w stężeniu średnio 10 mg/dm3 wolnego chloru na punkt czerpalny). Środek chemiczny powinien dotrzeć do wszystkich odcinków instalacji, co przeprowadza się poprzez krótkie otwarcia każdego punktu poboru wody. Czas kontaktu określa się od jednej do dwóch godzin. 

Dezynfekcja promieniami UV  Dezynfekcja wody promieniami UV pozwala uniknąć wprowadzania do wody środków chemicznych, nie zmienia jej składu fizykochemicznego, smaku i zapachu. Nie grozi również przedawkowaniem środka dezynfekcyjnego. Działanie to polega na absorpcji promieni UV przez struktury genetyczne DNA bakterii, uniemożliwiając jego ponowne odtworzenie. Dzięki tej reakcji mikroorganizmy albo zostają zabite, albo też tracą możliwość rozmnażania się. Proces dezynfekcji przebiega w sposób ciągły. Woda dopływa do urządzenia króćcem dopływowym i po napromieniowaniu odpływa króćcem odpływowym. Kompaktowe urządzenie do dezynfekcji wody promieniami UV, o dużym stopniu skuteczności, składa się z komory napromieniowania oraz zamontowanego wewnątrz niej promiennika, który omywa woda poddawana dezynfekcji. Konstrukcja lampy zapewnia odpowiednią grubość warstwy cieczy poddawanej dezynfekcji. W celu monitorowania stanu instalacji wodnych należy przeprowadzać systematyczne badania polegające na wykrywaniu bakterii z rodzaju Legionella.

Jarosław Czapliński

Literatura:

1. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 listopada 2009 r. w sprawie warunków technicznym, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

2. Modernizacja systemu zasilania w ciepło budynków mieszkalnych – dr inż. A. Wiszniewski

3. J. Chudzicki – bakterie Legionella w instalacjach sanitarnych. GW iTS nr 2/98.

4. PN-92/B-01706/Az1:1999 instalacje wodociągowe. Wymagania w projektowaniu.

5. PN-71 B-10420 Urządzenia ciepłej wody w budynkach.

6. Wymagania techniczne COBRTI Instal (ITB) – Zabezpieczenie wody przed wtórnym zanieczyszczeniem. Komentarz do normy PN 92/B-01706/Az1:1999 – J. Chudzicki, S. Sosnowski, Z. Szumski, M. Wojciechowski, P. Ziółkowski

Zobacz artykuł w wersji pdf pdfpdf 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij