Termomodernizacja budynków. Zatrzymanie ciepła.

Możliwe jest jednak znaczne ograniczenie tych strat m.in. poprzez: zmniejszenie wielkości lub/i ilości okien, zamontowanie dodatkowej szyby, zastosowanie specjalnych gatunków szkła, zastosowanie specjalnych zasłon, żaluzji i okiennic, uszczelnienie, wymianę okien. W wielu budynkach w Polsce, wzorując się na architekturze krajów o innym klimacie, zaprojektowano nadmierną powierzchnię okien, np. jako pasma okien wzdłuż całego budynku. Takie powierzchnie okien nie są potrzebne dla oświetlenia pomieszczeń, natomiast sa przyczyną dużych strat ciepła. Przeciętnie 1 m2 okna powoduje straty nawet do 10 razy większe niż 1 m2 ściany bez okna. Stąd też przy termomodernizacji budynków wskazane jest – tam, gdzie okna są za duże – zmniejszenie powierzchni okien przez ich częściowe zabudowanie. Według obowiązujących przepisów powierzchnia okien nie powinna być większa niż 15% rzutu poziomego kondygnacji (dla budynków o szerokości do 10 m).

Dodatkowa szyba Dotychczas powszechnie stosowano w budynkach mieszkalnych okna podwójnie szklone, najczęściej jako zespolone. Te tradycyjne okna według współczesnych wymagań energooszczędności stanowią zbyt słabą izolację termiczną. Dobrym rozwiązaniem są okna potrójnie szklone. Zwykle jest to od zewnątrz szyba pojedyncza, a od wewnątrz szyba zespolona, złożona z dwóch warstw trwale połączonych w odstępie kilku milimetrów.
Dodatkowa szyba może zmniejszyć stratę ciepła przez okno nawet o 25%. Potrójne szklenie jest łatwe do realizacji w nowych oknach specjalnie wykonanych. Przerobienie okien dwuszybowych na trzyszybowe jest bardzo pożądane, ale nie zawsze możliwe, wymaga bowiem dokonania zmian w profilu okna. Poprawa izolacyjności termicznej szyb zespolonych możliwa jest również przez zastąpienie powietrza obecnego wewnątrz szyby zespolonej gazem o lepszych parametrach izolacyjnych. W praktyce stosuje się następujące gazy szlachetne:
* argon (przewodnictwo cieplne niższe o 33% od powietrza),
* krypton (przewodnictwo cieplne niższe o 64% od powietrza),
* ksenon (przewodnictwo cieplne niższe o 79% od powietrza).
Po wybraniu energooszczędnych okien należy zadbać o ich właściwy montaż na całym obwodzie oraz o umiejętne ocieplenie nadproży i osadzenie parapetów. Podstawowym problemem są mostki termiczne, przez które szybko tracimy ciepło. Wszystkich mostków nie da się, niestety, wyeliminować, lecz warto wiedzieć, w jakich miejscach występują i jak ich unikać.

Uszczelnienie Do uszczelniania szczelin pomiędzy ramą okienną i ościeżnicą stosuje się taśmy spienionych tworzyw sztucznych. Mogą one dobrze uszczelnić okna, ale ich wadą jest to, że szybko ulęgają starzeniu i trzeba je wymieniać co 2-3 lata. Dostępne są uszczelki ze spienionej gumy syntetycznej o zamkniętych profilach, w formie samoprzylepnych taśm o różnych przekrojach poprzecznych. Trwałość tych uszczelek jest bardzo duża – nawet kilkadziesiąt lat. Nieumiejętnie wykonane uszczelnienie, np. przez wpychanie „na siłę” waty czy gąbki, może powodować deformacje (wykrzywienie) stolarki okna i w efekcie spowodować jeszcze większą jego nieszczelność. Uszczelnienia wymagają także szczeliny pomiędzy ościeżnicą i ścianą. Tego typu szczeliny występują zwłaszcza w budynkach wielkopłytowych. Uszczelnienie najlepiej wykonać przez wtryskiwanie specjalnej pianki uszczelniającej, która po chwili tężeje i wypełnia szczelinę. Ważna jest także wymiana wszystkich pękniętych szyb i uzupełnienie wszystkich ubytków okitowania szyb. Najlepszy jest kit silikonowy trwale plastyczny, zapewniający trwałą szczelność wokół szyb. Uszczelnienia okien mogą zmniejszyć zużycie ciepła nawet do 10%.

Specjalne rodzaje szkła W ostatnich latach zaczęto stosować do szklenia okien specjalne gatunki szkła, których właściwości umożliwiają odpowiednie „sterowanie” promieniami słonecznymi. Stosowane są szyby ze szkła ze specjalną powłoką lub ze szkła z dodatkami w masie. Szkło przeciwsłoneczne refleksyjne, z powłoką barwną (srebrna, brązowa lub niebieska), odbija światło w stopniu znacznie większym niż szkło normalne, a szkło przeciwsłoneczne absorpcyjne, przebarwiane w masie, tłumi promieniowanie świetlne i cieplne dzięki zwiększonej absorpcji. Wymienione gatunki szkła stosowane są na elewacjach budynków, których nasłonecznienie jest nadmierne. Dla celów ochrony cieplnej budynków stosuje się szkło z powłoką niskoemisyjną. Jest to szkło w pełni przezroczyste, ze specjalną powłoką, która przepuszcza w pełni promienie słoneczne do wnętrza budynku, a zatrzymuje promieniowanie cieplne od ścian i przedmiotów we wnętrzu, które charakteryzuje się większą długością fal. W efekcie znaczna część ciepła związanego z promieniowaniem słonecznym zostaje zatrzymana we wnętrzu.
Wpływ szkła niskoemisyjnego jest tak duży, że okno podwójnie szklone ze szkła niskoemisyjnego ma korzystniejszy współczynnik U niż okno z potrójnym szkleniem zwykłym. Współczynnik przenikania ciepła U [W/(m2 * K)] określa ilość ciepła, która w jednostce czasu przeniknęła przez szybę zespoloną o powierzchni 1 m2, przy różnicy temperatury po obu stronach szyby równej 1 K. Im niższa wartość współczynnika, tym lepiej.

Zasłony, żaluzje i rolety Straty ciepła przez okna możemy również ograniczyć, stosując dodatkową izolację tylko w postaci okiennic, żaluzji lub rolet. Okiennice po zamknięciu powinny tworzyć szczelną przegrodę, aby nawet przy wietrze nie przepuszczały zimnego powietrza. Dobrze izolowane okiennice wykonuje się z dwóch warstw deszczułek drewnianych, pomiędzy którymi umieszcza się warstwę styropianu lub wełny mineralnej. Bardziej zaawansowane niż okiennice zewnętrzne są rolety zewnętrzne, które mogą być wykonane z listewek aluminiowych, plastikowych lub drewnianych połączonych przegubowo. Rolety zewnętrzne mogą zmniejszyć straty ciepła przez okna nawet o 20-30%, a ponadto chronią przed hałasem i włamaniem. Są też dobrą ochroną od słońca w czasie upału. Zamykanie i otwieranie rolet może być wykonywane ręcznie za pomocą pasa lub korby albo też silnikiem elektrycznym. Aby straty ciepła były jak najmniejsze, rolety warto zamontować na wszystkich oknach. Dobrym ociepleniem są także okiennice wewnętrzne składane harmonijkowo.
Okiennice takie powinny być ocieplone (np. styropianem) i po zamknięciu powinny szczelnie przylegać na całym obwodzie do ościeżnicy okna. Stanowią jednocześnie skuteczną ochronę przed włamaniem.

Firanki i zasłony Najczęściej wiesza się je w mieszkaniach w taki sposób, że cały strumień ciepła z grzejników umieszczonych pod oknem jest kierowany na okno i tam w dużej części tracony. Firanki i zasłony powinny być dodatkową warstwą izolacyjną okna, a nie elementem kierującym ciepło w niewłaściwym kierunku, a zatem nie powinny zasłaniać grzejników! Przez dobre lub źle zawieszenie firanek można zyskać lub stracić kilka procent ciepła z ogrzewanego mieszkania.

Wymiana okien
Najbardziej skutecznym sposobem zmniejszenia strat przez okna jest ich wymiana na nowe. Na rynku dostępne są różne typy energooszczędnych okien: drewniane, tworzywowe i aluminiowe, szklone podwójnie lub potrójnie z zastosowaniem specjalnego szkła itd. Wymiana okien na nowe o wyższej jakości jest kosztowna i ekonomicznie opłacalna tylko w przypadku, gdy jest to jednocześnie zabieg remontowy. Nowe okna mają szereg zalet. Są zwykle łatwe do konserwacji, mają dobrą izolacyjność cieplną i akustyczną oraz szczelność. W tabeli przedstawiono, jak zastosowanie różnego rodzaju okien wpływa na współczynnik przenikania ciepła U, a także jak wpływa zastosowanie dodatkowych elementów osłaniających. Wartości współczynnika przenikania ciepła U okien dotyczą szyby, ram oraz całego okna. Współczynnik Ug (od ang. słowa glass – szkło) dotyczy tylko szyby.

Współczynnik Uf (od ang. słowa frame – rama) dotyczy ram (podawany stosunkowo rzadko lub wcale). Współczynnik Uw (od ang. słowa window – okno) dotyczy całego okna. Sprzedawcy chętnie podają tylko wartość Ug dotyczącą szyb, a mniej chętnie – całego okna, która jest zawsze mniej korzystna, bo pogarsza ją wartość Uf – zawsze najwyższa z trzech wymienionych, gdyż ramy są „najzimniejszym” elementem każdego okna. Dlatego porównując wartości U dotyczące różnych okien, należy zawsze sprawdzać, czego one dotyczą. Nabywca powinien żądać przedstawienia dokumentów (aprobaty, certyfikatu) dla potwierdzenia wszystkich parametrów całego okna. Zgodnie z RMI z dnia 6.11.2008 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 201, poz. 1238), maksymalny współczynnik przenikania ciepła Umax dla okien w pomieszczeniach o temperaturze wewnętrznej powyżej 16°C nie może przekraczać 1,7 W/(m2*K) dla IV i V strefy klimatycznej Polski oraz 1,8 W/(m2*K) dla I, II i III strefy.

Jarosław Czapliński
Literatura: Płoński W., Buduję ciepły dom. Wyd. 2. Arkady, Warszawa 1992. Płoński W., Kołodziejczyk W., Ocieplamy nasze domy. Poradnik kompleksowej termorenowacji budynków. Warszawskie Centrum Postępu Techniczno-Organizacyjnego Budownictwa PZITIB Oddz. Warszawski, Warszawa 1995. Termomodernizacja budynków. Poradnik – Informator. Praca zbiorowa. COlB, Warszawa 1997. Instrukcja nr 334/2002. Instytut Techniki Budowlanej. Warszawa 2002. Okna, poradnik pod red. Z. Olendzkiego, COlB, Warszawa 1995. Robakiewicz M. – Termomodernizacja budynków i systemów grzewczych. Poradnik. FPE W-Wa 2002.

Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf


Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij