Systemy oddymiania w obiektach budowlanych. Wentylacja przy pożarze

Te ostatnie są przyczyną śmierci aż około 90% wszystkich ofiar płonących budynków. Wynika to przede wszystkim z szybkiego powstawania niebezpiecznego stężenia silnie toksycznych gazów, takich jak tlenek węgla, chlorowodór, cyjanowodór, czy innych gazów toksycznych pojawiających się przy spalaniu tworzyw sztucznych szeroko stosowanych w budownictwie. Dlatego nadrzędne dla ratowania życia ludzkiego jest zapewnienie właściwego oddymiania danego obiektu, aby umożliwić sprawną ewakuację ludzi z zagrożonych stref. Urządzenia do odprowadzania dymu i gorąca (zwanymi systemami oddymiania i określanymi jako NSHEV z ang. Natural Smoke and Heat Exhaust Ventilation) umożliwiają usuwanie, względnie zmniejszają koncentrację trujących, lotnych związków w zagrożonych strefach. Znacząco zostaje podniesione bezpieczeństwo ludzi przebywających w zagrożonym budynku, poprzez umożliwienie ich ewakuacji, szybsze wprowadzenie jednostek ratunkowych, natychmiastowe zlokalizowanie ognia i skuteczne jego gaszenie. Dodatkowo poprzez obniżenie temperatury warstwy dymu zastosowanie oddymiania zmniejsza oddziaływanie termiczne na dach oraz konstrukcję budynku. Systemy oddymiania projektuje się zarówno w budynkach nowych, jak remontowanych i modernizowanych, kiedy to przy odbiorze końcowym straż pożarna wymagać będzie zabezpieczeń przeciwpożarowych zgodnych z aktualnymi przepisami. Oddymianie stosuje się zarówno w budynkach wielorodzinnych (na klatkach schodowych), w biurowcach, w magazynach, jak i w budynkach użyteczności publicznej, m.in. w galeriach handlowych, w szpitalach, na dworcach, na lotniskach.

Grawitacyjny system oddymiania Systemy oddymiania dzielimy na naturalne, wykorzystujące zasadę grawitacji wynikającej z różnicy gęstości gazów i różnicy temperatur, a także mechaniczne, w których wykorzystuje się wentylatory. Przy grawitacyjnym systemie oddymiania, w czasie pożaru, za pomocą elektrycznych napędów, otwarte zostają otwory oddymiające w dachu lub w górnej części fasady budynku. Przez klapy dymowe lub okna oddymiające wydostają się na zewnątrz trujące gazy, dym i gorące powietrze, dzięki czemu drogi ewakuacji spełniają swoją rzeczywistą funkcję w kompleksowym zabezpieczeniu przeciwpożarowym budynku. System oddymiania może zostać wyzwolony automatycznie przy pomocy czujki dymowej lub poprzez sygnał alarmu z centrali systemu sygnalizacji pożaru. Uruchomienie ręczne następuje po naciśnięciu przycisku oddymiania. Całością systemu zarządza centrala, która cały czas monitoruje stan całego systemu, sygnalizując np. uszkodzenie elementów systemu czy okablowania, a w razie pożaru odbiera sygnał o alarmie i uruchamia okna lub klapy oddymiające. Centrala posiada wbudowane akumulatory, bo zgodnie z przepisami wymagane jest zasilanie awaryjne minimum 72 godziny. W kompletnym systemie oddymiania, poszczególne jego elementy są połączone ze sobą i współpracują razem w sposób zapewniający niezawodną kontrolę całego systemu w obiekcie. W celu polepszenia naturalnego ciągu w dolnych częściach budynku stosuje się dodatkowe otwierane elementy, doprowadzające świeże powietrze. Najczęściej funkcję tę spełniają okna, ale – szczególnie w budynkach remontowanych, gdzie na najniższej kondygnacji brakuje okien – do napowietrzania wykorzystuje się także drzwi. Ważne w tym przypadku jest, aby wyposażyć drzwi w elektrozamek i specjalny elektryczny napęd drzwiowy, który umożliwi automatyczne ich otwarcie w razie pożaru, a podczas codziennego użytkowania nie blokuje skrzydła. Dodatkowo, dzięki elektrycznym napędom otwierającym okna i klapy dymowe oraz elektrycznemu sterowaniu, możliwe jest wykorzystanie systemu oddymiania do codziennej, naturalnej wentylacji pomieszczeń. W tym celu wystarczy dodać tylko przycisk przewietrzania. Wymagający inwestorzy mogą rozbudować system o komfortowe funkcje wentylacji: czujniki wiatru i deszczu, które zamykają otwarte do przewietrzania okna i klapy w przypadku deszczu lub/i wiatru, regulatory temperatury oraz specjalne moduły, które umożliwiają czasowe programowanie wentylacji lub podłączenie systemu do automatyki budynku BMS.

Klapy i okna oddymiające Klapy dymowe lub okna oddymiające dobierane są specjalnie dla danego budynku, a ich rozmiary zależą od wielkości oddymianego pomieszczenia, a tym samym od wymaganej powierzchni czynnej oddymiania oraz od warunków technicznych budynku. Nie wystarczy wyposażyć istniejących okien w napędy otwierające i system sterowania. Z uwagi na to, że system oddymiania ma za zadanie chronić ludzkie życie, każdy z jego elementów poddawany jest restrykcyjnym badaniom, które potwierdzają certyfikaty. Zgodnie z przyjętą przez Polskę i obligatoryjną do stosowania normą PN-EN 12101-2, klapy i okna oddymiające podlegają obowiązkowi znakowania CE. Badania prowadzone na etapie uzyskiwania certyfikatów obejmują szereg parametrów, m.in. powierzchnię czynną okna, klasyfikację niezawodności, obciążenia śniegiem, działania w niskiej temperaturze, obciążenia wiatrem oraz odporności na wysoką temperaturę. Odpowiedni dobór rozmiarów i typów okien oddymiających uzależniony jest od parametrów i charakterystyki danego budynku i obliczany jest indywidualnie. Wynik obliczeń zawiera niezbędne informacje potrzebne do produkcji okna: wymiary skrzydła, system, z którego ma zostać wykonane okno, typ ramy oraz skrzydła, rodzaj szyby, sposób otwierania okna, parametry napędu, który należy zastosować do okna, miejsce i sposób montażu napędu.

Oddymianie w szybach windowych Z uwagi na specyficzne warunki panujące w szybach dźwigowych nie zaleca się stosowania tam tradycyjnego systemu oddymiania, opisanego powyżej. Polecanym rozwiązaniem jest system oddymiania, który zamiast tradycyjnych czujek dymowych wyposażony został w system zasysający, który także ma za zadanie automatyczną detekcję dymu i przekazanie sygnału alarmu do centrali. W przeciwieństwie do zwykłych czujek o ograniczonym obszarze działania, zakres działania czujki zasysającej obejmuje cały szyb. Dodatkowo takie rozwiązanie eliminuje fałszywe alarmy spowodowane pracą dźwigu i problem ingerencji w szyb windowy podczas kontroli serwisowych systemu. System rurek do stałego zasysania powietrza pozwala na stałą kontrolę powietrza pod względem koncentracji szkodliwych gazów oraz natychmiastową reakcję systemu na zagrożenie pożarowe.

Magdalena Mazur
Fot. 1. Zasada działania systemu oddymiania na klatce schodowej. Fot. 2 Oddymianie i napowietrzanie poprzez fasadę budynku. Fot. 3. System oddymiania w szybie windowym. Fot. 4. W montażu i konserwacji systemów zabezpieczeń przeciwpożarowych ważne są kwalifikacje firmy. Fot. z archiwum firmy D+H.
Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf


Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij