Rynek kolektorów słonecznych w Polsce – podsumowanie 2009 r. Słoneczny spis

Publikowanie jak najbardziej wiarygodnych danych zbiorczych ma duże znaczenie dla całego sektora energetyki słonecznej. Wyniki badań prowadzonych przez Instytut Energetyki Odnawialnej były dotychczas brane pod uwagę przy proponowaniu systemów wsparcia dla krajowej energetyki słonecznej np. w postaci dotacji. W związku z wymogiem nowej dyrektywy UE o promocji stosowania odnawialnych źródeł energii, dotyczącej konieczności monitorowania rynku i efektowności systemów wsparcia energetyki słonecznej, tego typu dane będą bardzo potrzebne m.in. do oceny systemów wsparcia co najmniej do 2020 roku. Instytut Energetyki Odnawialnej, podejmujący coroczny wysiłek zbierania i opracowania danych, pragnie niniejszym podziękować firmom dostarczającym je w postaci surowej za docenienie znaczenia i potrzeby istnienia niezależnej, i znacznie pełniejszej od oficjalnie dostępnej, statystyki energetyki słonecznej. Dzięki publikowaniu danych, sektor termicznej energetyki słonecznej w Polsce, wraz ze swoim coraz bardziej znaczącym w skali kraju i UE potencjałem przemysłowym i instalacyjnym, zaczyna być postrzegany przez centralne organy władzy i administracji państwowej, jako poważna opcja technologiczna do wypełnienia przez Polskę zobowiązań na 2020 r., wynikających z nowej dyrektywy UE o promocji stosowania odnawialnych źródeł energii

Wyniki badań W roku 2009 sprzedaż kolektorów słonecznych w Polsce przekroczyła 144 tys. m2, co stanowi wzrost sprzedaży kolektorów słonecznych w stosunku do poprzedniego (bardzo dobrego) roku o ponad 11%. Ogółem, na koniec 2009 roku powierzchnia zainstalowana wynosiła 510 tys. m2. Dla porównania, łączna powierzchnia zainstalowana rok temu wyniosła 365 tys. m2. Przedstawiony wykres (rys. 1) ilustruje powierzchnię kolektorów słonecznych instalowanych w Polsce w latach 2000-2009 oraz wielkości skumulowane. W tabeli 1 przedstawiono średnie tempo wzrostu sektora z ostatnich dziewięciu lat, liczone przyrostami wartości skumulowanej powierzchni kolektorów słonecznych. Porównując tempo wzrostu sektora energetyki słonecznej termicznej (39% w 2009 roku) z innymi sektorami, można wnioskować, że należało ono do jednych z najwyższych spośród wszystkich odnawialnych źródeł energii. Pomimo ogólnego spowolnienia gospodarczego, dynamika wzrostu sektora energetyki słonecznej w Polsce jest porównywalna jedynie z tempem wzrostu nowych technologii. Szczególnie widać to po ocenie związanego i referencyjnego sektora budownictwa, gdzie (pomimo napływu środków UE na inwestycje infrastrukturalne) w roku 2009 wzrost wartości dodanej w budownictwie przekroczył niewiele ponad 4%, ale był aż o ponad 7% niższy niż w roku poprzednim. Energetyka słoneczna odnotowała też sukces w kontekście tempa rozwoju najbardziej związanego z nią sektora mieszkaniowego, w którym wg GUS w 2009 r. odnotowano regres, gdyż oddano do użytkowania 160 019 mieszkań, tj. o 3,1% mniej niż w 2008 r. Jako jedyny sektor OZE, energetyka słoneczna skutecznie eksportuje swoje wyroby. Eksport polskich kolektorów słonecznych stanowi 50% sprzedaży kolektorów w Polsce i wynosi od ponad kilku lat, średnio ok. 80 tys. m2. Odbiorcami polskich kolektorów są: Niemcy, Hiszpania, Portugalia, Austria, Włochy, Wielka Brytania, Szwecja, Finlandia, Czechy, a także Słowacja. Energetyka słoneczna, udowadniając swój potencjał, stała się jednym z najważniejszych i priorytetowych dla rządu sektorów zielonych technologii o znaczącym potencjale eksportowym. Służy temu m.in. nowy program Ministerstwa Środowiska „Akcelerator Zielonych Technologii”1, promujący eksport polskich technologii i produktów w zakresie ochrony środowiska. Pierwszy konkurs został ogłoszony pod koniec 2009 roku. Wśród 29 wybranych i zakwalifikowanych, w pierwszej edycji konkursu firm znalazło się pięć firm z sektora energetyki słonecznej cieplnej.

Płaskie górą W dalszym ciągu kolektory słoneczne płaskie przeważają na polskim rynku. W ubiegłym roku nastąpił niewielki spadek udziału sprzedaży kolektorów próżniowych na rzecz kolektorów płaskich. Powodem może być większy koszt zakupu instalacji słonecznej z kolektorami próżniowymi w porównaniu z instalacją zbudowaną z kolektorów płaskich, jak również spadające zainteresowanie kolektorami próżniowymi produkowanymi w Chinach.

Południe przoduje Na mapie (rys. 3) przedstawiono udział sprzedaży kolektorów słonecznych w podziale na województwa. Największa liczba kolektorów słonecznych instalowana była, podobnie jak w roku ubiegłym, w województwach śląskim, małopolskim oraz podkarpackim. Dodatkowo na mapie zaznaczono przy pomocy strzałek informację o wzroście/spadku sprzedaży kolektorów w stosunku do roku 2008. W dziewięciu województwach zauważono wzrost sprzedaży, w czterech zanotowano spadek, natomiast w pozostałych trzech zaobserwowano sprzedaż na takim samym poziomie jak w roku 2008. Na polskim rynku energetyki słonecznej działa 40. ważniejszych graczy: krajowych producentów kolektorów słonecznych oraz centralnych przedstawicielstw producentów zagranicznych, oferujących w Polsce urządzenia lub nawet gotowe systemy produkowane w innych krajach. Zdecydowana większość producentów krajowych zlokalizowana jest w Polsce południowej, w szczególności w województwie śląskim (ok. 25% wszystkich firm w Polsce). W pozostałych regionach przeważają siedziby dystrybutorów i przedstawicielstw firm zagranicznych.

Aspekt finansowy Pod względem finansowania inwestycji słonecznych, rok 2009 był przejściowy, bowiem w 2009 roku praktycznie zakończyła swoją działalność część z funduszy finansujących zakup kolektorów słonecznych, a rynek jeszcze nie skorzystał z nowych instrumentów planowanych do wprowadzenia w 2010 roku. W 2009 roku została uchwalona i z dniem 1 stycznia 2010 r. weszła w życie nowa ustawa z dnia 20 listopada 2009 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw2. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej stały się odpowiednio: państwową osobą prawną i samorządowymi osobami prawnymi w rozumieniu ustawy o finansach publicznych. Poza tym zostały zlikwidowane powiatowe fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz gminne fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. W związku z tym, środki pieniężne zgromadzone na bankowych rachunkach powiatowych i gminnych funduszy stały się odpowiednio dochodami budżetów powiatów i budżetów gmin oraz podlegają przekazaniu na rachunki odpowiednio budżetów powiatów i budżetów gmin. Tak więc, w efekcie zmiany ustawy nie ma już możliwości otrzymania dotacji na zakup instalacji słonecznych z powiatowych i gminnych funduszy ochrony środowiska, jak również poprzez realizowane w niektórych powiatach i gminach Programy Ograniczenia Niskiej Emisji (PONE)3. Swoją działalność zakończyła też fundacja Ekofundusz, która w 2008 r. przeprowadziła ostatni nabór wniosków. W tabeli 2 przedstawiono, na czym polegać będą zmiany w systemie wsparcia dotacjami w 2010 roku, w stosunku do 2009 roku.

Ruszają programy Rok 2010, a zwłaszcza jego II połowa, zapowiada się interesująco dla branży kolektorów słonecznych. Uruchomiony zostanie nowy program NFOŚiGW, w ramach którego udzielane będą dotacje na zakup i montaż kolektorów słonecznych (w formie dopłat na dokonywanie częściowych – w wysokości do 45% – spłat kapitału kredytów bankowych). Program przeznaczony będzie dla beneficjentów indywidualnych i wspólnot mieszkaniowych. Realizowany będzie we współpracy z bankami. Wysokość kredytu z dotacją będzie wynosić do 100% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia z zastrzeżeniem, że jednostkowy koszt kwalifikowany nie może przekroczyć 2500 zł/m2. Ponadto, w tym roku można się spodziewać pierwszych naborów wniosków do 16 Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) na działania związane z OZE, w tym dotyczące montażu słonecznych systemów grzewczych. RPO nie są ze sobą zintegrowane i w zasadzie wsparcie dla energetyki słonecznej w każdym województwie należy rozpatrywać indywidualnie . W związku z otwieraniem pierwszych konkursów na wnioski z zakresu energetyki, ochrony środowiska i OZE o budżetach pojedynczych projektów do 20 mln zł, dużą popularnością cieszą się projekty polegające na tzw. pakietowaniu wielu małych inwestycji w kolektory słoneczne w jeden duży projekt. Ponieważ osoby fizyczne nie mogą ubiegać się o dofinansowanie z tych funduszy oraz ponieważ skala inwestycji byłaby wówczas zbyt mała lub nie uzasadniała ponoszenia wysokich kosztów transakcyjnych na przygotowanie dokumentacji i wniosku, z reguły zakładane są lokalne stowarzyszenia skupiające 400-700 indywidualnych inwestorów (zazwyczaj właścicieli domów jednorodzinnych). Zgłaszają się oni z akcesem do wniosku zbiorowego, wypełniając ankietę i kierując się zazwyczaj własną oceną, czy ich dom spełnia warunki wystarczającego nasłonecznienia do instalowania kolektorów słonecznych oraz w pewnym zakresie starając się oszacować możliwe korzyści i wysokość kosztów zaopatrzenia w ciepłą wodę.

Aneta Więcka
1. Więcej informacji na www.greenevo.gov.pl 2. Dz. U. z dnia 18 grudnia 2009 r., nr 215, poz. 1664. 3. Wsparcie na zakup instalacji słonecznych dla właścicieli domów jednorodzinnych było możliwe w ramach tzw. Programu Ograniczenia Niskiej Emisji (PONE). PONE realizowane jest w ponad 20. gminach Śląska i Małopolski. Inwestycja (np. zakup i montaż instalacji słonecznej) finansowana była w formie dotacji wypłacanej inwestorowi przez Urząd Gminy. Środki na realizację zadania pozyskiwał Urząd Gminy w postaci pożyczki udzielonej przez WFOŚiGW. Po okresie 5 lat od zakończenia realizacji zadania, WFOŚiGW mógł umorzyć do 50% kwotę udzielonej pożyczki.
Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf pdf

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij