BHP – nowe regulacje prawne. Wybuchy przestrzenne.

W zakładach przemysłowych od czasu do czasu dochodzi do poważnych wybuchów przestrzennych, np. 24 stycznia 2010 r. doszło do wybuchu w Elektrowni „Dolna Odra” w Nowym Czarnowie, w wyniku którego jedna osoba została pozbawiona życia, trzy inne zostały poważnie ranne, dwa budynki uległy zawaleniu, a jeden został uszkodzony. W naszym kraju od początku 2009 r. do poważnych wybuchów doszło m.in. w takich zakładach produkcyjnych jak: Porta Drzwi w Suwałkach (wybuch w silosie), Siarkopol Tarnobrzeg (w młynowni), zakładach produkcji brykietu w Czarnej Wodzie (w budynku produkcyjnym), LNB w Kiszkowie (w silosie) oraz przetwórstwa drewna w Olecku (w zbiorniku z trocinami). Powstałe wybuchy przestrzenne są związane przede wszystkim ze stosowaniem lub przechowywaniem różnych niebezpiecznych substancji, które w sprzyjających warunkach wytwarzają z powietrzem mieszaniny palne i wybuchowe.
Niebezpieczne substancje, jak gazy, pary, pyły, ciecze i włókna, występują w wielu zakładach pracy i nierzadko stanowią duże zagrożenie dla życia i zdrowia pracowników. W Polsce Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej rejestruje rocznie średnio około 200 wybuchów gazów, par cieczy, pyłów i substancji chemicznych stałych, przy czym od kilku lat ilość rejestrowanych wybuchów przestrzennych z roku na rok maleje (tabela).

Nowe zasady 31 października 2010 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej (Dz. U. nr 138, poz. 931). Przepisy tej regulacji wdrażają postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1999/92/WE z dnia 16 grudnia 1999 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których może wystąpić atmosfera wybuchowa (Dz. Urz. WE L 23 z 28.01.2000 r., s. 57; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 3, s. 414). Przedmiotowe rozporządzenie należy stosować w środowisku pracy, w którym, z przyczyn wynikających z cech miejsca pracy, urządzeń lub używanych substancji i mieszanin, może wystąpić atmosfera wybuchowa (czyli mieszanina z powietrzem w warunkach atmosferycznych substancji palnych w postaci gazów, par, mgieł lub pyłów), w której po wystąpieniu zapłonu spalanie rozprzestrzenia się na całą niespaloną mieszaninę. W celu zapobiegania wybuchom i zapewnienia ochrony przed ich skutkami pracodawca ma obowiązek stosować, odpowiednie do rodzaju działalności, techniczne lub organizacyjne środki ochronne, które powinny skutecznie chronić przed tworzeniem się lub zapłonem atmosfery wybuchowej bądź ograniczać szkodliwe działanie wybuchu. Zgodnie z rozporządzeniem pracodawca w ustalonym przez siebie terminie, określonym w dokumencie zabezpieczenia przed wybuchem, powinien przeprowadzić systematyczny przegląd stosowanych środków ochronnych.
W przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na realizację powyższych celów bezpieczeństwa podjęte środki powinny podlegać niezwłocznemu przeglądowi i weryfikacji. Pracodawca, dokonując kompleksowej oceny ryzyka związanego z możliwością wystąpienia w miejscach pracy atmosfery wybuchowej, powinien wziąć pod uwagę przede wszystkim:
1. prawdopodobieństwo i czas występowania atmosfery wybuchowej;
2. prawdopodobieństwo wystąpienia oraz uaktywnienia się źródeł zapłonu, w tym wyładowań elektrostatycznych;
3. eksploatowane przez pracodawcę instalacje, używane substancje i mieszaniny, zachodzące procesy i ich wzajemne oddziaływania;
4. rozmiary przewidywanych skutków wybuchu, przy czym ryzyko wybuchu musi być ocenione całościowo.
Pracodawca ma obowiązek podziału przestrzeni zagrożonych wybuchem na strefy, klasyfikując je na podstawie prawdopodobieństwa i czasu występowania atmosfery wybuchowej jako:
* strefa O – przestrzeń, w której atmosfera wybuchowa zawierająca mieszaninę powietrza z substancjami palnymi w postaci gazów, par, mgieł występuje stale, często lub przez długie okresy;
* strefa 1 – przestrzeń, w której atmosfera wybuchowa zawierająca mieszaninę powietrza z substancjami palnymi w postaci gazów, par, mgieł może czasami wystąpić w trakcie normalnego działania;
* strefa 2 – przestrzeń, w której atmosfera wybuchowa zawierająca mieszaninę powietrza z substancjami palnymi w postaci gazów, par, mgieł nie występuje w trakcie normalnego działania, a w przypadku wystąpienia, utrzymuje się przez krótki okres;
* strefa 20 – przestrzeń, w której atmosfera wybuchowa w postaci obłoku palnego pyłu w powietrzu występuje stale, często lub przez długie okresy;
* strefa 21 – przestrzeń, w której atmosfera wybuchowa w postaci obłoku palnego pyłu w powietrzu może czasami wystąpić w trakcie normalnego działania;
* strefa 22 – przestrzeń, w której atmosfera wybuchowa w postaci obłoku palnego pyłu w powietrzu nie występuje w trakcie normalnego działania, a w przypadku wystąpienia utrzymuje się przez krótki okres.

Zadania pracodawcy Pracodawca powinien zapewnić spełnienie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy określonych w rozporządzeniu, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej. W odniesieniu do tych stref, a przed udostępnieniem miejsca pracy, powinien sporządzić dokument zabezpieczenia przed wybuchem. Pracodawca powinien ponadto zapewnić osobom pracującym w miejscach, w których istnieje możliwość wystąpienia atmosfery wybuchowej, odpowiednie szkolenie dotyczące ochrony przed wybuchem w ramach obowiązujących szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Dodatkowo pracodawca powinien podjąć wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, że miejsca pracy, urządzenia oraz elementy łączące, dostępne osobom pracującym, zostały zaprojektowane, wykonane, połączone i zainstalowane oraz są utrzymywane i działają w sposób minimalizujący zagrożenie wybuchem.

Utrata mocy Inne minimalne wymagania dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy w środowisku pracy, w którym z przyczyn wynikających z cech miejsca pracy, urządzeń lub używanych substancji i mieszanin może wystąpić atmosfera wybuchowa, określa szczegółowo nowela rozporządzenia. Wejście w życie nowego rozporządzenia spowodowało utratę mocy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 maja 2003 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których może wystąpić atmosfera wybuchowa (Dz. U. nr 107, poz. 1004 oraz z 2006 r. nr 121, poz. 836).
Tomasz Sawicki, biegły sądowy z zakresu pożarnictwa

Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij