Cztery grzechy główne przeciwko komfortowi akustycznemu w kanalizacji. Z hałasem za bary.

Choć obecnie istnieją normatywy określające wymagania akustyczne pomieszczeń to, wraz ze wspomnianym rozwojem rynku oraz oczekiwaniami użytkowników, ich dolne granice będą ulegać zaostrzeniu. W Polsce dopuszczalny poziom hałasu w pomieszczeniach, pochodzący od wyposażenia technicznego budynku, określa norma PN-87/B-02151/02. Według niej mierzy się trzy typy hałasu:
* średni,
* równoważny,
* maksymalny. W przypadku hałasu akustycznego, podobnie jak w pozostałych dziedzinach budownictwa, zaleca się przyjęcie najkorzystniejszego kryterium dla zdrowia i bezpieczeństwa użytkownika. Jest to hałas równoważny, którego wartości progowe to LA = 25 dB w porze nocnej i LA = 35 dB w porze dziennej. Podane wartości dotyczą pokoi w mieszkaniach. W budownictwie medycznym takim kryterium jest wartość LA = 25 dB w odniesieniu do pomieszczeń łóżkowych na oddziałach intensywnej opieki.

Geneza hałasu kanalizacyjnego Każde będące w ruchu ciało, poruszając się, wydaje dźwięk, transmitując swoje drgania do otaczającego go powietrza w postaci fal ciśnienia lub podciśnienia.
W kanalizacji rozróżnia się typy dźwięków:
* dźwięk powietrzny (rys. 1: A) – wydobywający się z rurociągów, pochodzący od ścieków wewnątrz nich przepływających;
* dźwięk strukturalny (rys. 1: B) – pochodzący od rur i kształtek oraz systemu mocowania do konstrukcji budynku. Dźwięk ten pochodzi od wspomnianego hałasu wewnątrzkanałowego, który ograniczony poprzez rury i kształtki wprowadza je w drgania, czyli rezonans akustyczny (rys. 1: C). Rezonans ten jest przekazywany poprzez system obejm na konstrukcję budynku i odbierany w pomieszczeniach sąsiadujących jako uciążliwa i szkodliwa dla zdrowia fala akustyczna.
* wibracje akustyczne na pionie i przyłączach. Na potwierdzenie powyższych teorii przeprowadzono szereg badań w laboratoriach akustycznych, które w pierwszej fazie pozwoliły określić miejsca powstania maksymalnych wibracji akustycznych na pionie kanalizacyjnym. Jak wykazano, głównym ośrodkiem ich powstawania jest rurociąg pionu oraz miejsce przyłączenia podejścia kanalizacyjnego.

Redukcja hałasu System niskoszumowy stawia na drodze rozprzestrzeniającego się hałasu wewnątrzkanałowego specjalnie skonstruowaną ściankę przewodów, powodującą częściowe pochłonięcie fal dźwiękowych i częściowe ich odbicie do wewnątrz. Fale pochłaniane oraz odbite wprowadzają rury i kształtki, tworzące system niskoszumowy, w rezonans akustyczny. Rezonans, dynamicznie rosnący wraz z wysokością budynku w kierunku płynących ścieków, zostaje transmitowany poprzez system mocowania (specjalne obejmy akustyczne) na konstrukcję budynku. I tak powstają fale dźwiękowe w pomieszczeniach sąsiednich, czyli tam, gdzie obowiązują określone przez normę, wspomniane już, wartości hałasu dopuszczalnego. To dla ochrony tych pomieszczeń opracowano systemy niskoszumowe. Dla odróżnienia miejsca, w których przebiegają piony kanalizacyjne, to najczęściej toalety oraz kuchnie. Tu jednak hałas kanalizacyjny, w porównaniu z urządzeniami na co dzień pracującymi w tych miejscach (pralka, zmywarka, suszarka), stanowi wartość znikomą i nie podlega ograniczeniom w takim stopniu, jak w przytoczonych pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Testy akustyczne potwierdzają, że najważniejsze, w całkowitej redukcji hałasu kanalizacyjnego, są konstrukcja i formuła materiałowa systemu, ale także bardzo ważny jest rodzaj oraz rozmieszczenie obejm montażowych.

Pomiary laboratoryjne Europejska norma EN 14366 została opracowana przez naukowców IBP Fraunhofer ze Stuttgartu. Instytut ten bada właściwości fizyczne materiałów budowlanych ze szczególną specjalizacją w dziedzinie akustyki. W IBP Fraunhofer znajduje się najnowocześniejsze laboratorium do pomiaru hałasu instalacyjnego, a raport badawczy uzyskany w tej jednostce honorowany jest na całym świecie i przyjmowany jako jedna z najrzetelniejszych opinii o badanym produkcie. Pomiar hałasu w instalacji niskoszumowej oraz metodykę jego przeprowadzenia przedstawia poniższy schemat (rys. 2). Stanowisko badawcze oraz średnice i rodzaj użytych elementów systemu (rura, kształtka, obejma) ściśle określa opis stanowiska pomiarowego oraz przytoczona norma. Medium badawczym użytym w teście jest woda wprowadzona do systemu na kondygnacji NK(f) i odbierana na kondygnacji C. Testy akustyczne prowadzi się w pomieszczeniach PP (t) oraz PP (f). Pomiary hałasu wykonuje się dla czterech wielkości przepływu: 0,5; 1,0; 2,0; 4,0 l/s. Do analizy porównawczej z innymi systemami kanalizacyjnymi lub innymi źródłami hałasu przyjmuje się najbardziej niekorzystnie warunki brzegowe, podwyższające bezpieczeństwo akustyczne budynku. Są to:
* przepływ Q = 4 l/s (najczęściej spotykany maksymalny),
* średnica DN = 110 mm (najczęściej spotykana maksymalna),
* pomiar wykonany na najniższej kondygnacji w pomieszczeniu sąsiednim PP (t) – najniższy i najgłośniejszy poziom w budynku (oznaczony kolorem czerwonym).

Raport badawczy Po wykonaniu badań każdy z producentów otrzymuje raport końcowy. Jest to jedyny dokument stwierdzający poziom emitowanego przez system hałasu. Zawarte w nim wyniki potwierdzają (lub nie) spełnienie krajowych norm akustycznych. Zgodnie z polskimi uwarunkowaniami PN-87/B-02151/02 jest to, dla przypomnienia, LA = 25 dB w nocy i LA = 35 dB w dzień (dot. pokoju w mieszkaniu). Tylko systemy niskoszumowe, o maksymalnym poziomie hałasu kanalizacyjnego do wartości 25 dB, badane według EN 14366, w średnicy 110 mm, przy przepływie 4,0 l/s i przy pomiarze na najniższej kondygnacji PP (t), dają nam pewność spełnienia przepisów akustycznych w budownictwie.

Grzech 1
– interpretacja wyników W systemie niskoszumowym liczą się dwie rzeczy: kompletny system i poziom redukcji hałasu.
Wspomniany raport Fraunhofer określa precyzyjnie, podając w szczegółach:
* jaki system został zbadany,
* na jakich obejmach wykonano testy,
* przy jakim przepływie i w którym miejscu prowadzono pomiar,
* jakie wyniki uzyskano podczas badań. Warto pamiętać o tych punktach i sprawdzać raporty, aby uniknąć:
* porównywania hałasu systemów, zmierzonego przy innej wartościach przepływu dla każdego z systemów,
* konfrontacji wyników hałasu kanalizacyjnego systemów, zmierzonego na innych kondygnacjach niż PP(t) i PP(f),
* zastosowania w praktyce systemu niskoszumowego na innych obejmach niż określa to raport badawczy (to duże nadużycie niezgodne z raportem i aprobatą techniczną),
* ukarania przez powołane organy, mierzące na obiekcie hałas instalacyjny, w momencie niespełnienia norm i deklarowanej wartości dB.

Grzech 2
– rozwiązania zastępcze Kanalizacja HT w otulinie – rozwiązanie takie jeszcze bardziej obciąża piony kanalizacyjne, a więc sprzyja propagacji i transmisji drgań akustycznych systemu. To zaprzeczenie idei systemu niskoszumowego, które nie poparte jest żadnymi oficjalnymi raportami wg PN-EN 14366. Warto pamiętać, iż oprócz kosztów wykonania instalacji kanalizacyjnej, czeka nas również położenie otuliny nie tylko na rurach, ale i kształtkach kanalizacyjnych. Kanalizacja HT w specjalistycznych obejmach akustycznych – rozwiązanie polepsza właściwości akustyczne zwykłego systemu kanalizacyjnego HT, jedynie gdy stosowane jest z drogimi i wymagającymi skomplikowanego montażu mocowaniami akustycznymi. Rozwiązanie to wymaga rzetelnej informacji technicznej. Stosowanie zwykłych obejm instalacyjnych powoduje wzrost hałasu kanalizacyjnego do wartości niezgodnych z przepisami.

Grzech 3
– deklaracje bez pokrycia Nieopamiętana redukcja kosztów i szybkie tempo realizacji inwestycji coraz częściej doprowadzają do celowego obniżenia jakości stosowanych produktów i prac. Jeżeli jeszcze mieści się to w granicach dopuszczalnych przez normy, to dobrze. Gorzej, gdy jest inaczej. W systemach niskoszumowych dwa najczęściej spotykane nadużycia to:
* Deklaracja producenta zezwalająca na stosowanie różnych obejm. Warto pamiętać, że tylko system mocowań określony w raporcie badawczym zapewnia wskazane w nim poziomy redukcji hałasu. Deklaracja producenta (złożona nawet na piśmie) nie ma wtedy dokumentu odniesienia, ani potwierdzonych badań. Jest to praktyka niezgodna z przepisami.
* Montaż ze sobą elementów różnych systemów. W takim przypadku trudno jest stwierdzić, jaka wartość gwarantowanego poziomu hałasu instalacyjnego obowiązuje. Dodatkowo żaden renomowany producent nie wystawi gwarancji na poprawne funkcjonowanie takiego produktu.

Grzech 4 – błędy instalacyjne Tak jak w przypadku pozostałych systemów błędy przy wykonaniu instalacji kanalizacyjnych dzieli się na nieumyślne i zamierzone. I jedne, i drugie w systemach niskoszumowych prowadzą do wzrostu poziomu hałasu kanalizacyjnego, podwyższając deklarowane w raportach wartości nawet o kilkanaście decybeli. Aby uniknąć tego problemu, należy zawsze pamiętać o:
* projektowaniu i wykonywaniu zmiany kierunku przepływu pod kątem 45o,
* izolowaniu przewodów przy przejściu przez przegrodę budowlaną budynku (eliminacja mostka akustycznego),
* zastosowaniu systemu niskoszumowego tylko z przeznaczonymi do niego obejmami,
* zakładaniu zalecanego przez producenta rozstawu obejm,
* wykonywaniu sekcji tłumiącej przy przejściu pionu w przykanalik,
* tłumieniu energii ścieków poprzez odsadzki kanalizacyjne,
* łączeniu przewodów z zachowaniem 5 mm dylatacji. W świetle powyższych rozważań, warto zastanowić się już na etapie projektu i wstępnego montażu, co i jak chcemy osiągnąć. Czy system kombinowany, bez dokumentów odniesienia i żadnej gwarancji?
Czy może jednak produkt systemowy, kompletny, poparty stosownymi raportami, referencjami? Jeżeli właściwie postrzegamy standardy budowlane i uczciwość handlową, odpowiedź może być tylko jedna. Na zakończenie pozostaje już tylko życzyć Państwu i sobie, aby instalowane systemy niskoszumowe były naprawdę ciche – nie tylko z nazwy.
Rafał Jankowski
Ilustracje z archiwum firmy Poliplast. Rys. 1. Hałas kanalizacyjny. Rys. 2. Schemat systemu kanalizacji niskoszumowej, wykonanej w celu pomiaru hałasu, zgodnie z normą PN-EN 14366.
Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf pdf

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij