ABC systemów preizolowanych. Giętkie rury.

Szczególnie dużego znaczenia nabiera budowa układów c.w.u., gdyż ze względu na przepisy dotyczące podniesienia temperatury przesyłania ciepłej wody (5560°C) i obowiązującej we wszystkich nowych instalacjach okresowej dezynfekcji termicznej, w trakcie której temperatura powinna osiągnąć ok. 70°C, stosowane dotychczas stalowe rury ocynkowane tracą praktycznie rację bytu ze względu na znaczny wzrost szybkości korozji tych rur w podwyższonych temperaturach. W drugiej grupie, przeznaczonej do budowy sieci wysokoparametrowych (temperatura czynnika 140150°C) rura przewodowa jest wykonana z metalu. Może być to wyżarzana stal węglowa, stal nierdzewna lub miedź. Przy czym rurami miedzianymi można transportować czynnik tylko do 120°C. Rzecz jasna, że rury tej grupy mogą być stosowane także do budowy sieci niskoparametrowych, a ze względów higienicznych rury z miedzi i stali nierdzewnej nadają się także do przesyłania ciepłej wody użytkowej. Wykonawca realizujący taką sieć (c.w.u. + cyrkulacja) powinien żądać od dostawcy systemu odpowiedniego atestu z PZH. Ponieważ systemów jest wiele, spróbujmy krótko scharakteryzować każdy z nich:

● Rura przewodowa z polietylenu sieciowanego (PE ), izolacja z pianki poliuretanowej (PUR), płaszcz z miękkiego polietylenu (LDPE), jest to najczęściej stosowany system elastyczny, w swojej budowie stanowi pełna analogię do systemów ze sztywnych rur preizolowanych, w których rura przewodowa, izolacja i płaszcz tworzą zespół związany, wydłużenia termiczne rury przewodowej są hamowane wskutek tarcia płaszcza i gruntu.

● Rura z PEX, izolacja ze spienionego polietylenu, płaszcz w postaci rury z twardego bądź miękkiego polietylenu, w zależności od producenta, spieniony polietylen, będący izolacją, wypełnia cała przestrzeń wewnątrz rury osłonowej bądź jest nasunięty na rurę przewodową w postaci otuliny izolacyjnej. Nie jest to system związany, tzn. wydłużenia rury przewodowej są swobodne.
● Rura przewodowa z polibutylenu (PB), pozostałe elementy i budowa jak powyżej, spieniony polietylen wypełnia cała przestrzeń pomiędzy rurą przewodową a osłonowa.
Wydłużenia rury są także swobodne, przy czym polibutylen ma mniejszą wydłużalność termiczną w porównaniu z polietylenem sieciowanym. W przypadku systemów z metalową rurą przewodową mamy do czynienia zawsze z układem związanym, gdzie izolacją jest pianka poliuretanowa, a płaszcz wykonany jest z polietylenu. Każdy z wariantów ma swoje specyficzne zastosowanie i tak:
● rura przewodowa z miedzi, systemy te mają zastosowanie w przypadku, gdy wewnętrzne instalacje grzewcze wykonane są z miedzi i istnieje konieczność zachowania jednorodności układu,
● rura przewodowa ze stali węglowej wyżarzanej, idealne na przyłącza domków jednorodzinnych, gdy prace mają być wykonane szybko i bez komplikacji z łatwym ominięciem krzewów i rabatek,
● rura przewodowa ze stali nierdzewnej; w celu uzyskania odpowiedniej elastyczności rura przewodowa wykonana jest z cienkiej blachy falistej; ma te same zalety co wyrób poprzedni, jednakże ze względu na większe dostępne średnice można budować z nich także niewielkie sieci rozdzielcze,
● rura przewodowa ze stali nierdzewnej, z blachy falistej, dodatkowo, w celu wzmocnienia płaszcz wykonany jest z cienkiej stalowej blachy falistej pokrytej warstwą polietylenu; zastosowanie przede wszystkim w technice przewiertu sterowanego.

Elastyczne systemy rur preizolowanych mają w porównaniu do systemów z rurą przewodową sztywną wiele zalet.
Oprócz wymienionej wcześniej łatwości wykonania, pozwalają unikać w łatwy sposób, ze względu na swoją giętkość, kolizji wynikających w trakcie realizacji. Ominięcie podziemnej przeszkody odkrytej po wykonaniu wykopu, leżącej na trasie ciepłociągu nie stanowi z reguły problemu. Budowa, ze względu na brak operacji spawania i mufowania, trwa krócej, dzięki znacznemu zmniejszeniu ilości połączeń wzrasta niezawodność systemu, ponieważ to złącze jest najczęściej przyczyną awarii. Prace ziemne nie wymagają takiego nakładu jak przy rurach sztywnych, ponieważ nie ma potrzeby wykonywania poszerzeń montażowych. Nie traci się też czasu i pieniędzy na wykonywanie nieniszczących badań połączeń spawanych.
Niewątpliwą zaletą systemów elastycznych jest możliwość łączenia ich z systemami sztywnymi. Często zdarza się sytuacja, że rurociąg magistralny jest wykonany ze sztywnych rur preizolowanych, a wszystkie przyłącza z rur giętkich. Rury elastyczne dostarczane są w postaci kręgów, nie ma potrzeby używania do transportu długich skrzyń ładunkowych czy przyczep dłużycowych, transport na budowie jest ułatwiony i może być realizowany bez urządzeń mechanicznych. Kilku pracowników jest w stanie umieścić w wykopie w ciągu krótkiego czasu nawet kilkadziesiąt metrów ciepłociągu.Czas montażu dla poszczególnych średnic propagowany przez jednego z dostawców elastycznych rur preizolowanych z rurą przewodową ze stali chromoniklowej przedstawia tabela Jak widać z tabeli osiągnięcie takich czasów w technologii rur sztywnych jest niemożliwe. Przykładowo, montaż na gotowo, ze sprawdzeniem spawów, odcinka rurociągu o średnicy dn 80, o długości 75 m, uwzględniając prace przygotowawcze, proces spawania i mufowania złącz, których będzie minimum 7, wymaga, przydobrej organizacji, co najmniej 23 dniówek roboczych dla 34 pracowników, z których spawacz powinien posiadać wysokie kwalifikacje. Niewątpliwą i bardzo istotną zaletą systemów giętkich jest ich właściwość samokompensacji. W praktyce objawia się to tym, że ciepłociąg w tej technologii można prowadzić dowolną trasą, także bardzo długimi odcinkami prostymi, a wy stępujące w trakcie pracy wydłużenia termiczne są kompensowane przez system sam w sobie, oznacza to, że nie ma potrzeby stosowania kompensatorów kształtowych czy też mieszkowych. To bardzo ułatwia realizację i jest dużym uproszczeniem w budowie sieci. Doświadczone firmy potrafią, w przypadkach awaryjnych, dzięki odpowiedniej technice prac przygotowawczych, ułożyć dowolny odcinek ciepło ciągu także w warunkach zimowych, przy temperaturach ujemnych, przy których proces spawania i mufowania jest niedopuszczalny. Rzecz jasna, że istnieje techniczna możliwość montażu w takich warunkach także rurociągu z rur sztywnych, ale wymaga to dodatkowych, znacznych nakładów, związanych ze stworzeniem odpowiednich warunków pracy spawaczowi i montażyście muf. W trakcie realizacji sieci ciepłowniczych zachodzą czasami sytuacje, które przy sparzają projektantowi dużych problemów. Ma to miejsce wtedy, gdy na trasie rurociągu występują przeszkody naturalne, jak rzeki, parki, nasypy i in., czy też ważne ciągi komunikacyjne, których nie można zamknąć, obiekty zabytkowe, czy budowle, których nie sposób ominąć. Jeden z dostawców systemów elastycznych dostarczający rury preizolowane z płaszczem ochronnym wykonanym z lachy stalowej pokrytej polietylenem, umożliwia ułożenie rur w technologii bezrozkopowej, w technice tzw. przewiertu sterowanego. Odpowiednia ma szyna wykonuje najpierw przewiert pilotażowy, śladem którego jest następnie przeciągana, dostarczana na bębnie, rura preizolowana. Ten odcinek może być następnie połączony z inną technologią, biegnącą w terenie mniej kłopotliwym. Wszystko odbywa się w ciszy i spokoju, bez dezorganizacji ruchu i kłopotów z tego wynikających. W technologii systemów elastycznych bardzo często stosowane są, przy zasilaniu niedużych obiektów, takich jak domki jednorodzinne, warsztaty, garaże, obiekty gospodarcze, rury podwójne, tj. takie, gdzie w płaszczu osłonowym zabudowane są dwie rury przewodowe, np. zasilająca i powrotna w przypadku centralnego ogrzewania lub zasilająca i cyrkulacyjna w przypadku ciepłej wody użytkowej.
Elastyczne rury preizolowane są systemami kompletnymi, producenci dostarczają wszystkie elementy wymagane do zbudowania ciepłociągu z uwzględnieniem wszystkich sytuacji, jakie mogą wyniknąć w trakcie projektowania sieci bądź przyłącza. Istotnym elementem układu są złączki pozwalające na połączenie rury preizolowanej z instalacją wewnętrzną. Generalnie spotkać się można z dwoma rodzajami złączek, zaciskanymi i skręcanymi. Te pierwsze są zaciskane na rurze przewodowej za pomocą specjalnych prasek, zacisk drugich uzyskuje się przez skręcenie odpowiednich elementów przy pomocy połączenia gwintowego. W tym przypadku do montażu złączki potrzebne są jedynie klucze płaskie lub imbusowe o odpowiednim rozmiarze. Olbrzymią zaletą rur elastycznych, w których rura przewodowa jest wykonana z tworzywa sztucznego bądź stali nierdzewnej, jest całkowita odporność na korozję. Wskutek dużej gładkości nie ma też tendencji do wytrącania się kamienia wewnątrz rury, co jest mankamentem rur stalowych. Zasadniczym ogra ni cze niem sys te mów elastycznych jest maksymalna średnica, dla systemów niskoparametrowych jest to dn 100, dla c.w.u. dn 50, dla wysokich parametrów dn 150. Rury elastyczne, w których rura przewodowa wykonana jest z tworzywa sztucznego, nie mają zabudowanego systemu alarmowego. Z jednej strony jest to mankament, z drugiej jednak system taki nie jest konieczny w sytuacji, gdy po drodze nie ma połączeń mufowych. Sprawę ewentualnej lokalizacji przebiegu rurociągu rozwiązano w ten sposób, że nad ciepłociągiem układana jest taśma ostrzegawcza z wkładka metalową. Miejsce ewentualnego wycieku można znaleźć przy pomocy kamery termowizyjnej, a w zimie tam, gdzie występuje wytapianie śniegu.
Adam Dwojak

Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf pdf pdf



Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij