Baterie sanitarne – czerpalne w aspekcie wymagań Polskich Norm. Armatura na badaniach.

Bateria czerpalna składa się z korpusu, urządzenia regulującego przepływ i/oraz temperaturę, uchwytu albo pokrętła do sterowania baterią, przyłączy doprowadzających wodę i wylotu wody. Elementy odprowadzające wodę na zewnątrz baterii takie jak przewód natryskowy, głowica natryskowa (deszczownia) lub dysze, a także elastyczne przewody przyłączeniowe nie są częściami baterii czerpalnej i podlegają innym normom przedmiotowym niż sama bateria.

Przeznaczenie baterii jest ważnym czynnikiem decydującym o przyjętym rozwiązaniu konstrukcyjnym. Sposób sterowania wypływem wody ma decydujący wpływ na konstrukcję baterii. Sterowane mogą być ręcznie za pomocą jednego uchwytu, dwóch i więcej pokręteł, a także elektronicznie, wyłącznikiem czasowym albo naciskiem. Inne funkcje spełnia bateria umywalkowa, a inne bateria wannowa czy bidetowa. Każda z nich musi być dostosowana do miejsca jej lokalizacji i przeznaczenia.

Baterie ze względu na sposób sterowania przepływem i temperaturą wypływającej (zmieszanej) wody, czyli ze względu na rodzaj korpusu, można podzielić na:

* baterie jednouchwytowe – żądany przepływ i temperaturę wody zmieszanej uzyskuje się, ustawiając pojedynczy uchwyt w odpowiedniej pozycji,

* baterie dwuuchwytowe – żądany przepływ i temperaturę wody zmieszanej uzyskuje się, regulując dwoma pokrętłami,

* baterie wielouchwytowe – stosowane w specjalnych rozwiązaniach konstrukcyjnych,

* bezuchwytowe – sterowane elektronicznie za pomocą fotokomórki lub nacisku.

Uwzględniając sposób montażu baterii, wyróżniamy baterie:

* ścienne (montowane na ścianie) lub

* pionowe (sztorcowe) montowane na urządzeniach (przyborach) sanitarnych.

Baterie mogą być natynkowe lub podtynkowe.

Ze względu na rodzaj wylewki mogą mieć wylewkę stałą, ruchomą lub być bez wylewki.

Konstrukcje baterii czerpalnych zależą od wielu czynników, takich jak:

* przeznaczenie,

* sposób sterowania,

* sposób zabudowy,

* sposób mieszania wody,

jak również od przyjętych kryteriów estetycznych.

Baterie mechaniczne

Według definicji normy PN-EN 817:2008 [2] bateria mechaniczna to armatura, która za pomocą elementu regulacji umożliwia zmieszanie wody zimnej z wodą gorącą od położenia „tylko woda zimna” do pozycji „tylko woda gorąca”, jak też pozwala na ustalenie przepływu zmieszanej wody od położenia „brak przepływu” do położenia „przepływ maksymalny” za pomocą tego samego lub innego elementu regulacji. Zalicza się do nich baterie jednouchwytowe, tj. z jednym elementem regulacji przepływu i temperatury, oraz pozostałe z wzajemnie niezależnymi elementami regulacji przepływu i temperatury [2].

Baterie mechaniczne znajdują zastosowanie w kuchni i łazience. Ich konstrukcja wyróżnia się tym, że sterownie wodą wypływającą odbywa się za pomocą jednego uchwytu, którym równocześnie steruje się wielkość strumienia wypływającej wody, jak i temperaturę wody wypływającej (zmieszanej) w baterii. Montowane mogą być na ścianie, czyli w pozycji poziomej, oraz za pomocą elastycznych przewodów przyłączeniowych w pozycji pionowej na umywalce, bidecie lub zlewozmywaku. Regulacja przepływu i temperatury odbywa się za pomocą jednej głowicy, którą dla uzyskania wody o odpowiedniej temperatury i wielkości strumienia wykonuje się skomplikowane ruchy.

Bateria mechaniczna składa się z korpusu, mieszacza, dźwigni sterującej przepływem i temperaturą wypływającej wody, wylewki z perlatorem. Podstawowym elementem umożliwiającym mieszanie wody w celu uzyskania określonej ilości wody o żądanej temperaturze jest mieszacz. Składa się on z kilku ślizgających się po sobie pierścieni ceramicznych. Pierścienie te posiadają dwa otwory, przez które dopływa woda: jednym woda zimna, drugim woda gorąca. Trzecim otworem wypływa woda zmieszana. Szczelność wewnętrzną w mieszaczu uzyskuje się dzięki dokładnemu wypolerowaniu ślizgających się po sobie powierzchni pierścieni ceramicznych.

Na trwałość armatury wpływ ma jakość dostarczanej do mieszkań wody. Woda zanieczyszczona drobnymi cząsteczkami takimi jak rdza, piasek może zupełnie zniszczyć powierzchnie uszczelniające.

Baterie mieszające Norma PN-EN 200:2008 [1] odnosząca się do baterii mieszających jest równocześnie normą obejmującą zawory wypływowe, potocznie zwane kranami. Baterie tego typu wyróżniają się tym, że posiadają pokrętła oddzielnie dla wody zimnej i ciepłej. Wodę o określonym przepływie i temperaturze uzyskujemy, pokręcając równocześnie pokrętłem wody zimnej i ciepłej aż do uzyskania żądanego strumienia o określonej temperaturze. Baterie mieszające są najstarszymi rozwiązaniami. Jako podstawowe rozwiązanie konstrukcyjne przyjmuje się dwa zawory grzybkowe, których działanie polega na dociskaniu gumowych płaskich uszczelek do gniazda zaworu lub ich odsunięciu od gniazda w celu regulacji wielkości strumienia wody.

Baterie termostatyczne Baterie termostatyczne – (PN-EN 1111:2002) [6] – charakteryzują się tym, że ustawia się na pokrętle wymaganą temperaturę wody wypływającej z baterii. Zamontowany w baterii termostat samoczynnie reguluje ilość wody zimnej i ciepłej w zakresie wielkości ustawionego strumienia tak, że wypływająca zmieszana woda ma ustawioną przez odbiorcę temperaturę. Na pokrętle termostatu znajduje się punkt ustalony na 38oC, którego przekroczenie w kierunku wyższej temperatury jest sygnalizowane przez blokadę zapadki w tej temperaturze.

Baterie bezdotykowe (elektroniczne) Baterie elektroniczne – (PN-EN 15091:2007) [5] – charakteryzują się tym, że uruchamiane są ruchem ręki przed fotokomórką, a zamykane są po określonym czasie otwarcia (bezdotykowo). Tego typu baterie stosowane są w toaletach publicznych i mają na celu zmniejszenie zużycia wody pitnej oraz zwiększenie bezpieczeństwa użytkowania, zapobiegając skażeniom zwłaszcza w toaletach ogólnodostępnych (w supermarketach, szpitalach itp.)

Armatura samoczynnie zamykana Baterie samoczynne – baterie naciskowe (PN-EN 816:2000) [4] – charakteryzują się tym, że uruchamiane są przez nacisk ręką na urządzenie sterujące przepływem, a zamykane są po określonym czasie otwarcia. Tego typu baterie również oszczędzają wodę i zmniejszają ryzyko zarażenia się chorobami, których przyczyną są brudne ręce.

Ze względu na ciśnienia przy których mogą pracować baterie, wyróżnia się baterie:

* niskociśnieniowe – pracujące do maksymalnego ciśnienia roboczego równego 1 bar,

* baterie wysokociśnieniowe – pracujące do maksymalnego ciśnienia roboczego 10 barów. Maksymalna temperatura robocza to 95oC [2].

Normy przedmiotowe baterii określają właściwości użytkowe poszczególnych typów, poziom wymagań i metody badawcze. Normy te koncentrują się na właściwościach użytkowych wyrobu.

Baterie powinny spełniać wymagania w zakresie:

* właściwości higienicznych,

* charakterystyk wymiarowych – wymiary przyłączeniowe,

* szczelności,

* wytrzymałości na ciśnienie wewnętrzne,

* właściwości hydraulicznych,

* odporności elementów regulacji na skręcanie,

* trwałości armatury,

* zachowania odpowiedniej klasy przepływu,

* uzyskania odpowiedniej grupy akustycznej.

Każda bateria powinna mieć określona grupę akustyczną, czyli wielkość hałasu, jaki wytwarza w czasie wypływu wody w punkcie czerpalnym. Pomiar poziomu hałasu określa seria norm akustycznych PN-EN ISO 3822, a mianowicie: PN-EN ISO 3822-1:2001/PN-EN ISO 38221:2001/A1:2009; PN-EN ISO 3822-2:2001; PN-EN ISO 3822-3:2001; PN-EN ISO 3822-4:2002 [9, 10, 11, 12].

Norma PN-EN-1717:2003 „Ochrona przed wtórnym zanieczyszczeniem wody w instalacjach wodociągowych i ogólne wymagania dotyczące urządzeń zapobiegających zanieczyszczeniu przez przepływ zwrotny” [8] określa podstawowe wymagania dla zabezpieczenia baterii przed powtórnym zassaniem wody, która opuściła instalację wodociągową.

Baterie czerpalne powinny spełniać wymaganie określone w normach. Sprawdzenie, czy baterie spełniają stawiane im wymagania baterii, realizuje się poprzez przeprowadzenie badań.

Wymagane badania to:

* sprawdzenie oznaczenia,

* sprawdzenie oznakowania (cechowania),

* sprawdzenie wymiarów,

* sprawdzenie materiałów,

* sprawdzenie szczelności,

* sprawdzenie wytrzymałości mechanicznej na ciśnienie wewnętrzne,

* sprawdzenie właściwości hydraulicznych,

* sprawdzenie odporności zespołu regulującego na skręcanie,

* sprawdzenie odporności na zużycie mechaniczne (trwałość),

* sprawdzenie właściwości akustycznych,

* sprawdzenie zabezpieczenia przed przepływem zwrotnym.

Badania wynikające ze specyficznych właściwości pozostałych baterii (tzn. termostatycznych, elektronicznych i naciskowych) są sprawdzane wg wymagań i procedur zawartych w normach przedmiotowych.

Badania baterii na akredytowanych stanowiskach badawczych prowadzone są w INiG w Krakowie. Stanowisko do badania baterii mechanicznych przedstawiono na fotografii. Do badań zlecający powinien dostarczyć po trzy baterie w celu sprawdzenia właściwości baterii na zgodność z odpowiednią normą oraz w celu ustalenia klasy przepływu i grupy akustycznej. Bateria spełnia wymagania danej normy i może być stosowana w budownictwie, jeżeli wyniki wszystkich badań wg tej normy są pozytywne.

Andrzej Wiśniowicz, Agnieszka Raźna

Literatura

1. PN-EN 200:2008 (oryg) „Armatura sanitarna. Zawory wypływowe i baterie mieszające (PN 10). Ogólne wymagania techniczne”.
2. PN EN 817:2008 (oryg) „Armatura sanitarna. Baterie mechaniczne (PN 10). Ogólne wymagania techniczne”.
3. PN-EN 1111:2002 „Armatura sanitarna. Baterie termostatyczne (PN 10). Ogólne wymagania techniczne”.

4. PN-EN 816:2000 „Armatura sanitarna. Armatura samoczynnie zamykana (PN 10)”.

5. PN-EN 15091:2007/AC:2007 „Armatura sanitarna. Armatura sanitarna otwierana i zamykana elektronicznie”.

6. PN-EN 1112:2008 „Armatura sanitarna. Wyloty natryskowe armatury sanitarnej do systemu zasilania typu 1 i 2. Ogólne wymagania techniczne”.

7. PN-EN 1113:2008 „Armatura sanitarna. Przewody natryskowe do armatury sanitarnej do systemu zasilania 1 i 2 . Ogólne wymagania techniczne”.

8. PN-EN ISO 3822-1:2001 / PN-EN ISO 3822-1:2001/A1:2009 „Akustyka – Badania laboratoryjne emisji hałasu armatury i wyposażenia stosowanych w instalacji wodnej – Część 1: Metoda pomiaru”.

9. PN-EN ISO 3822-2:2001 „Akustyka – Badania laboratoryjne emisji hałasu armatury i wyposażenia stosowanych w instalacji wodnej – Część 2: Warunki montażu i działania zaworów czerpalnych i baterii”.

10. PN-EN ISO 3822-3:2001 „Akustyka – Badania laboratoryjne emisji hałasu armatury i wyposażenia stosowanych w instalacji wodnej – Część 3: Warunki montażu i pracy zaworów przepływowych i urządzeń”.

11. PN-EN ISO 3822-4:2002 „Akustyka – Badania laboratoryjne emisji hałasu armatury i wyposażenia stosowanych w instalacji wodnej – Część 4: Warunki montażu i działania urządzeń specjalnych”.

12. PN-EN 1717:2003 „Ochrona przed wtórnym zanieczyszczeniem wody w instalacjach wodociągowych i ogólne wymagania dotyczące urządzeń zapobiegających zanieczyszczeniu przez przepływ zwrotny”.

13. Andrzej Wiśniowicz, Badanie baterii wodociągowych w świetle aktualnych norm, „Gaz Woda i Technika Sanitarna”, nr 7/8 2008.

Zobacz artykuł w wersji pdf pdfpdf


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij