Kominki opalane drewnem w ogromnej większości funkcjonują na bazie tzw. grawitacyjnego odprowadzania spalin, w którym to spaliny wydostają się na zewnątrz budynku na skutek naturalnego wyporu termicznego – jako ciepłe, a przez to lżejsze, unoszą się do góry i ulatują poprzez komin do atmosfery.
Skuteczność działania komina zależna jest od wielu czynników, z których nie wszystkie są w pełni związane z jego konstrukcją czy sposobem wykonania. Tak zwany ciąg kominowy zależy od kilku czynników, między innymi od:

* różnicy temperatur spalin i powietrza na zewnątrz budynku (naturalny wypór termiczny),

* wysokości komina i pola jego poprzecznego przekroju (wartość podciśnienia w przewodzie kominowym jest wprost proporcjonalna do obu tych zmiennych – im wyższy i szerszy komin, tym większa wartość ciągu kominowego),

* wiatru, który może powodować wytwarzanie dodatkowego podciśnienia w kominie lub, gdy jest opadający, cofać przepływ spalin z powrotem do budynku,

* konstrukcji komina (porowatość, przewężenia, uskoki, ocieplenie) oraz jego szczytu (położenie względem kalenicy),

* konstrukcji budynku (dachu) i usytuowania budynku względem drzew,

* ukształtowania terenu,

* istnienia i jakości funkcjonowania wentylacji (zwłaszcza nawiewu powietrza do budynku).

Oprócz kwestii związanych z prawidłowym działaniem komina, które są bardzo złożone, warto skoncentrować się na równie ważnym aspekcie – bezpieczeństwie. Zagrożenia związane z niewłaściwie wykonaną instalacją kominową są wielorakie – od prozaicznych, związanych z problemami z rozpalaniem, cofaniem się dymu do pomieszczeń przy otwieraniu drzwiczek kominka, po bardzo poważne, z ryzykiem zatrucia tlenkiem węgla czy też wywołania pożaru włącznie. Dlatego dobrze wykonany komin musi między innymi:

* skutecznie odprowadzać całość produktów spalania do atmosfery, eliminując możliwości przedostania się czadu do pomieszczeń,

* zapewniać bezpieczeństwo pożarowe zarówno w tracie normalnej eksploatacji, jak i w przypadku wystąpienia pożaru sadzy w kominie,

* być odporny na działanie spalin wytwarzanych w trakcie spalania, a także agresywnego kondensatu powstającego na wskutek wykroplenia spalin,

* posiadać odpowiednią trwałość zarówno w częściach zabudowanych, jak i wylotów umieszczonych ponad dachem,

* zapewniać dostępność do bieżącej obsługi, tj. przeglądów i usuwania zgromadzonych w kominie produktów spalania, w tym także usuwania zgromadzonych skroplin.

Na polskim rynku dostępnych jest sporo systemów kominowych. W kwestii rozwiązań technicznych można z całą pewnością stwierdzić, iż technologie stosowane u nas nie odbiegają od tych w innych krajach o rozwiniętej technologii. Nawet więcej, z uwagi na fakt, iż wciąż popularne są w Polsce paliwa na bazie węgla, a także, niestety, dość powszechna jest praktyka użytkowania kominków i pieców grzewczych jako urządzeń utylizacji odpadów, wymagania dla instalacji kominowych są często znacząco wyższe niż u naszych lepiej rozwiniętych gospodarczo sąsiadów. Dlatego też aktualne polskie rozwiązania systemów kominowych można zaliczyć do najbezpieczniejszych i najbardziej nowoczesnych.

Rozwój techniczny rozwiązań kominowych jest po części także skutkiem coraz większego zaawansowania technologicznego urządzeń grzewczych. Im bardziej efektywny kocioł czy kominek, tym większe wymagania dla komina. Skuteczny odzysk ciepła wiąże się bowiem z zmniejszaniem tzw. straty kominowej, czyli ilości ciepła „uciekającej” przez komin. To oczywiście zjawisko jak najbardziej pożądane, ale nierozerwalnie wiąże się z wychłodzeniem spalin, co z kolei oznacza pogorszenie naturalnego ciągu kominowego, zwiększenie ryzyka wykroplenia kondensatu oraz osadzania się sadzy. Takich warunków pracy nie wytrzyma każde rozwiązanie kominowe, dlatego też nowoczesnych, wydajnych kominów nie sposób podłączyć do tradycyjnych kominów murowanych z cegły.

Kominy z cegły Kominy te świetnie sprawdzały się w czasach, gdy równa ilość ciepła była dostarczana do budynku, co do komina. W efekcie spaliny były gorące i suche, zjawisko kondensacji praktycznie nie występowało, ściany komina nie zamakały i nie rozszczelniały się, dodatkowo dobry ciąg kominowy i wysoka temperatura spalin ograniczały powstawanie sadz smolistych. Dziś kominy te dobrze sprawdzą się, w zasadzie, tylko w przypadku kominków otwartych (bez wkładu kominkowego), gdyż tylko tam warunki spalania nie spowodują ich szybkiej dewastacji.

Kominy ceramiczne W każdym innym przypadku należy poważnie rozważyć instalację komina systemowego, czyli rozwiązania specjalnie przygotowanego do odprowadzania spalin z takich urządzeń jak kominki. Rozwiązań systemowych jest wiele, każde posiada pewne zalety, ale też i wady. Omawiając je pokrótce, warto zacząć od ceramicznych systemów kominowych. To bardzo popularne w naszym kraju rozwiązania. Świetnie sprawdzają się jako instalacja dla niezdecydowanych, którzy na etapie budowy domu nie są w 100% przekonani, jakim paliwem będą go ogrzewać. Dobrej jakości kominy ceramiczne to obecnie najlepszy sposób na dobry komin. Ich ścianki posiadają wysoką odporność termiczną, dość szybko nagrzewają się i wolno oddają ciepło (większość systemów to instalacje izolowane cieplnie), co sprzyja powstawaniu ciągu kominowego. Przede wszystkim jednak są bardzo odporne na działanie związków, które występują w spalinach, a które w postaci kondensatu mogą pojawić się na ścianach komina.

Oczywiście kominy ceramiczne posiadają wady, nie sposób zamontować ich w istniejącym budynku, są ciężkie, a ich właściwości często zależą od jakości montażu (często zdarza się, niestety, że kominy takie stawiane są przez firmy budujące cały dom, które nie posiadają odpowiedniego doświadczenia i podczas montażu używają złych zapraw, dopuszczają do pęknięć kształtek, czy mocują je nieprecyzyjnie). Pęknięcia i uszkodzenia kształtek są bowiem najbardziej niemile widzianą sytuacją w przypadku tych instalacji, renowacja takich kominów często sprowadza się bowiem do… instalacji do środka stalowego wkładu kominowego. Tym niemniej są to rozwiązania bardzo dobre, warte swojej, często bardzo wysokiej, ceny. Tych, którzy budynek już wybudowali lub nie chcą inwestować w drogi system ceramiczny, mogą skusić stalowe wkłady kominowe.

Kominy stalowe Wkłady kominowe kwasoodporne to również bardzo dobre rozwiązanie zabezpieczające przewód kominowy przed działaniem temperatury czy kwasów. Tutaj, niestety, nie mamy pełnej uniwersalności jak w przypadku kominów ceramicznych. Komin stalowy należy dobrać do rodzaju paliwa, jakie będzie spalało nasze urządzenie grzewcze.

Do kominków zaleca się stosowanie stali żaroodpornych (gatunek 1.4828) o grubościach ścianki 0,8-1,0 mm. Tak wykonane wkłady kominowe będą zarówno dobrze chronić przez działaniem agresywnego kondensatu (choć nigdy tak dobrze jak kominy ceramiczne), jak również wytrzymają nawet bardzo wysoką (do 1000oC) temperaturę. Takowa zazwyczaj nie jest osiągana w przypadku normalnego palenia w kominku, ale może wystąpić w przypadku tzw. pożaru sadzy – bardzo niebezpiecznego zjawiska, do którego może dojść w każdym kominie niewłaściwie konserwowanym i użytkowanym. Wkłady stalowe winny być izolowane cieplnie dla zapewnienia właściwych warunków pracy (utrzymywanie wysokiej temperatury sprzyja zwiększaniu ciągu kominowego i ogranicza skraplanie), co może być niestety dość kłopotliwe w przypadku renowacji starego komina.

Kształt przekroju Niewątpliwą zaletą stalowych systemów kominowych jest możliwość wykonywania różnej miary kształtek i przekrojów, nie zawsze standardowych, można więc dopasować instalację do danych warunków w budynku. Coraz bardziej popularne są więc np. wkłady o przekroju owalnym, który pozwala wykorzystać maksymalnie dużą powierzchnię poprzecznego przekroju tradycyjnych prostokątnych szachów kominowych. Jeśli w budynku nie ma komina, a mimo to chcemy „jakoś” kominek użytkować, trzeba pomyśleć o wolnostojących kominach. Kominy takie stanowią w pełni samodzielną konstrukcję mocowaną do ściany budynku. Zalety kominów dwuściennych chromoniklowych są identyczne jak wkładów stalowych. Zresztą wewnętrzny przewód odprowadzający spaliny wykonuje się z dokładnie takich samych materiałów jak wkłady kominowe. Tenże wkład otoczony jest wełną i płaszczem osłonowym także wykonywanym z kwasoodpornej blachy, ale zwyczajowo już mniejszej grubości i „tańszego” gatunku. Kominy wolnostojące zwykle znakomicie spełniają swoją rolę, nie ma ograniczeń wymiarów przewodu kominowego, instalacja jest izolowana, zapewniony jest odpływ skroplin i elementy wyciorowe. To sprawia, iż tworzy się optymalne warunki do skutecznego odprowadzania spalin. Wadą takich instalacji jest wysoka cena oraz niekiedy wątpliwa uroda.

Jaki komin być nie powinien? Niestety, dobre produkty często kosztują niemało, zdarzają się więc nierzadko pewne próby „chodzenia na skróty” przez użytkowników czy instalatorów. Skutki tego typu praktyk, niestety, są często bardzo niedobre. Należy więc w tym miejscu wspomnieć, że elementy kominowe są poddawane szczegółowym testom, każdy producent przed wprowadzeniem wyrobu na rynek przeprowadza jego testy i gwarantuje parametry jego pracy za pomocą specjalnych oznakowań (gdzie między innymi wypisana jest dopuszczalna temperatura pracy, odległość od materiałów palnych, a także rodzaj materiału i jego grubość). Dlatego też wszystkie elementy kominowe winny być znakowane znakiem bezpieczeństwa CE, brak takiego oznakowania dyskwalifikuje produkt, gdyż jest on wprowadzony do obrotu bezprawnie.

Konserwacja Niestety nawet instalacja najbardziej wyszukanego systemu kominowego nie zwalnia nas od dbałości o jego prawidłowy stan techniczny i drożność. W tym celu, co najmniej cztery razy w roku, użytkownicy kominków powinni zatroszczyć się o przegląd instalacji kominowej i jej czyszczenie. Nie do pominięcia jest też problem dobrej jakości paliwa. To nie tylko ma dobry wpływ na czystość szyby w kominku, ale również pozwala na wydłużenie żywotności instalacji kominowej.

Łukasz Darłak

Fot. z archiwum Darco.

Zobacz artykuł w wersji pdf pdfpdf


Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij