Obliczanie i ocena strat wody oraz sposoby ich ograniczenia (2). Celne wskazanie.

Analiza zużycia wody, na podstawie porównania z poprzednimi okresami rozliczeniowymi, pozwoli na zwrócenie uwagi na pewne anomalie, które mogą świadczyć o nieprawidłowościach związanych z pomiarami lub będą źródłem informacji o kradzieży wody.

Wskaźniki opisujące straty wody pomagają porównać i monitorować straty oraz uzyskać pewne informacje o prawidłowości podjętych działań. Do tych wskaźników należą:

* objętość wody wtłoczonej do sieci,

* objętość wody sprzedanej,

* objętość wody sprzedanej odbiorcom domowym,

* objętość wody dostarczonej i zużytej przez przedsiębiorstwo wodociągowe,

* objętość strat wody,

* liczba mieszkańców przypadająca na 1 km sieci,

* gęstość przyłączy,

* jednostkowa objętość wody dostarczonej,

* wskaźnik intensywności uszkodzeń,

* jednostkowa sprzedaż wody ogółem,

* jednostkowa sprzedaż wody w gospodarstwach domowych,

* ilość wody niesprzedanej,

* jednostkowy wskaźnik strat wodociągu,

* jednostkowy wskaźnik strat wody na 1 mieszkańca, 1 przyłącze.

Te obliczane wskaźniki pozwolą na porównywanie i monitorowanie strat oraz uzyskanie informacji o poprawności prowadzonych działań.

Proponuje się, by na podstawie bilansu obliczać wskaźniki i porównywać je w okresach jednego roku. W tabeli 1 zestawiono wskaźniki jednostkowe, obliczone na dobę, na jednego mieszkańca lub na jednostkę długości sieci wodociągowej wskaźniki strat rzeczywistych. Ich porównywanie pozwala precyzyjniej ocenić wielkości strat wody w systemie.

W tabeli 2 zestawiono dane charakteryzujące system dystrybucji wody w kolejnych latach, których dotyczy opracowanie. Obliczony na podstawie bilansu procentowy wskaźnik strat (PWS) zestawiono w tabeli 3.

Oprócz wymienionych wskaźników do oceny strat wody w sieciach wodociągowych bardzo przydatny jest również wskaźnik infrastrukturalnego indeksu wycieków ILI. Po jego wyliczeniu możliwa jest ocena i porównanie podjętych działań na rzecz obniżenia strat wody w systemie sieci wodociągowej. ILI określa wielokrotność strat rzeczywistych do nieuniknionych, czyli takich, których usuwanie nie ma sensu ze względu na ich małą wielkość i koszty z tym związane. Zatem ILI określa krotność rzeczywistych strat wody do minimalnego poziomu wycieków występującą w dobrze utrzymanej sieci dystrybucji wody, uwzględniając ciśnienie operacyjne na sieci.

Wskaźnik jednostkowych strat rzeczywistych RLB (liczony w dm3/przyłącze i dobę) wynosił w kolejnych latach:

* rok 2004: RLB = 802101* 1000/5340*366 = 410,4 dm3/przył.·* d

* rok 2005: RLB = 485519* 1000/5403*365 = 246,2 dm3/przył.·* d

* rok 2006: RLB = 590229* 1000/5414*365 = 298,7 dm3/przył. * d

* rok 2007: RLB = 594164* 1000/5481*365 = 297,0 dm3/przył. * d

Obliczenie strat nieuniknionych – UARL:

* rok 2004: [18*114,2 + 0,8*5340 + 25*(113,2*0,75)]*45 = 380254,5 l/d = 139 173 m3/rok

* rok 2005: [18*114,5 + 0,8*5403 + 25*(114,8*0,75)]*45 = 384115,5 l/d = 140 202 m3/rok

* rok 2006: [18*123,1 + 0,8*5414 + 25*(115,7*0,75)]*45 = 392155,8 l/d = 143 137 m3/rok

* rok 2007: [18*123,6 + 0,8*5481 + 25*(117,0*0,75)]*45 = 396150,7 l/d = 144 595 m3/rok

Wskaźnik przecieków infrastruktury ILI (obliczony dla poszczególnych lat wskaźnik przecieków infrastruktury ILI) wynosi:

* rok 2004: 802 101 ¸ 139 173 = 5,763

* rok 2005: 485 519 ¸ 140 202 = 3,463

* rok 2006: 590 229 ¸ 143 137 = 4,123

* rok 2007: 594 164 ¸ 144 595 = 4,109

Dobowe straty nieuniknione, przypadające na jedno przyłącze, wynoszą w kolejnych latach:

* rok 2004: 71,21 dm3/d,

* rok 2005: 71,09 dm3/d

* rok 2006: 72,43 dm3/d

* rok 2007: 72,28 dm3/d

Prowadzenie w analizowanym Przedsiębiorstwie Wodociągowym dokładnych pomiarów i analizy bilansu wody przez kolejne cztery lata pozwala na pełniejsze poznanie trendów i tendencji, co do ilości wody wydobywanej i wtłaczanej do sieci, sprzedaży dla poszczególnych grup odbiorców i jej strat w systemie.

Na podstawie przedstawionych danych w „Bilansie wody w roku 2007” i rys. 1 i 2 porównujących okres lat 2004-2007 można porównać poszczególne elementy składowe bilansu, wielkości sprzedaży i strat [6].

W latach tych objętości wody wydobytej i sprzedanej poszczególnym grupom odbiorców różnią się minimalnie i różnica wynosi maksymalnie kilka procent. Na przykład, w roku 2007, w porównaniu z rokiem 2004, sprzedano grupie odbiorców domowych zaledwie o 0,2% więcej wody, dla przemysłu o 13,8% więcej, a odbiorcy klasyfikowani jaki „inni” zużyli o 4,5% wody mniej.

Procentowy Wskaźnik Strat (PWS) liczony ma podstawie bilansu wody, w roku 2007 wynoszący 32,61%, jest bardzo zbliżony do wskaźnika z roku 2006 (32,93%) i jednoczenie pokazuje, że jego wyraźne obniżenie w roku 2005 (28,69%) było tendencją trwałą pomimo tego, że w latach 2006 i 2007 był o kilka punktów wyższy. Można zaryzykować opinię, że dla obecnych warunków technicznych pracy systemu wodociągowego miasta Procentowy Wskaźnik Strat (PWS) możliwy do osiągnięcia zamyka się w przedziale 28-33%.

Dokładniejsza analiza bilansu wody, porównanie wielkości strat w poszczególnych miesiącach pozwalają zauważyć znaczny wzrost PWS w miesiącach letnich. W latach 2006/2007 w miesiącach styczeń-kwiecień PWS wynosił odpowiednio 30,49%/31,37%; w okresie maj-lipiec: 45,51%/40,88% (dla porównania okres październik–grudzień odpowiednio 24,38%/28,57%). Nakładając na to fakt, że średnia liczba awarii sieci w miesiącach letnich i zimowych nie różni się, oraz że awarie latem usuwane są w lepszych warunkach atmosferycznych (szybciej, więc w konsekwencji generują mniejsze straty), należy zastanowić się nad ich przyczyną. Wydaje się, że na taką wielkość strat składa się nieautoryzowana konsumpcja wody w rejonach zabudowy indywidualnej (między innymi podlewanie upraw, trawników), niezaliczana do sprzedaży w wyniku rozliczania tych odbiorców ryczałtem lub w wyniku ingerencji odbiorców w urządzenia pomiarowe (np. magnesy neodymowe) – zaniżanie wskazań wodomierzy.

Porównując wskaźniki jednostkowych strat rzeczywistych, widać, że ich wielkości ulegają tylko nieznacznej zmianie i utrzymują się na stałym poziomie. W ostatnich dwóch latach jednostkowa sprzedaż wody w gospodarstwach domowych na jednego mieszkańca wynosi ok. 80 dm3 na dobę, a jednostkowy wskaźnik strat na 1 mieszkańca jest nieznacznie wyższy od 2 dm3/h/Mk.

Nie istnieje żadna norma określająca dopuszczalne straty wody w sieci wodociągowej. Istnieją tylko przepisy wynikające z rodzaju materiału i okresu eksploatacji urządzeń wodociągowych i zasady ustalenia wysokości strat.

Ograniczenie wielkości strat wody oraz jej racjonalne zużycie jest jednym z głównym celów przedsiębiorstw wodociągowych. Do działań zmierzających do ograniczenia strat wody można zaliczyć ciągły monitoring strat wody i poprawne prowadzenie bilansu wody, analizę zużycia wody przez odbiorców oraz opracowanie grupy wskaźników opisujących straty wody.

dr inż. Florian Grzegorz Piechurski
Zobacz artykuł w wersji pdf pdfpdf

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij