Gaz ziemny jest uważany za najczystsze paliwo naturalne i służy przede wszystkim jako surowiec energetyczny. Jest stosowany powszechnie jako paliwo oraz wykorzystywany do celów opałowych, głównie w kuchenkach gazowych, a także jako ważny surowiec w przemyśle chemicznym. Gaz ten jest tańszy od węgla kamiennego i ropy naftowej. Wykorzystuje się go do produkcji paliw zarówno do użytku osób indywidualnych, jak i na skalę przemysłową. Gazem ziemnym nazywamy mieszaninę gazów i par wydobywanych z ziemi, która zawiera znaczne ilości metanu. W naszym kraju gaz ziemny dociera do 6,8 mln odbiorców domowych, a także do odbiorców przemysłowych [1]. W 2009 roku w Polsce zużyto 13,28 mld m³ gazu ziemnego, a odbiorcy indywidualni stanowią aż 97,17% ogólnej liczby odbiorców gazu ziemnego [2]. Gaz ziemny dociera do odbiorców przez sieciowy układ gazociągów przesyłowych (magistralnych) i dystrybucyjnych.
Przesył gazu odbywa się gazociągami, które pod względem ciśnienia roboczego dzieli się na:
* gazociągi wysokiego ciśnienia, powyżej 0,4 MPa,
* gazociągi średniego ciśnienia, powyżej 5 kPa do 0,4 MPa włącznie,
* gazociągi niskiego ciśnienia, do 5 kPa włącznie.
Gaz ziemny jest wieloskładnikową mieszaniną palną, składającą się z mieszaniny węglowodorów od 85 do 95% objętościowych metanu, od 2 do 8% azotu, od 0,5 do 2% dwutlenku węgla oraz niewielkich ilości etanu, propanu i butanu. Gaz ziemny jest lżejszy od powietrza, gęstość jego wynosi ok. 0,72 kg/m³. Wartość opałowa gazu ziemnego to 35,0 MJ/Nm³. Właściwości fizykochemiczne gazu ziemnego pokazuje tabela nr 1. Gaz ziemny nie jest trujący i nie ma zapachu, co sprawia, że stosuje się jego sztuczne nawaniania tetrahydrotiofenem (THT), który umożliwia identyfikację już niskich stężeń paliw gazowych w atmosferze.
Ten najbardziej u nas popularny nośnik energii czasami stwarza potencjalne zagrożenie wybuchem. Zagrożenie wybuchowe Głównym niebezpieczeństwem związanym z użytkowaniem paliw gazowych w budynku jest zagrożenie wybuchem, będące wynikiem pojawienia sie w nim paliwa gazowego uwolnionego z nieszczelnej instalacji lub sieci gazowej. W Polsce zdarza się rocznie od kilkudziesięciu do ponad stu wybuchów przestrzennych spowodowanych przez niewłaściwe obchodzenie się z instalacjami lub urządzeniami gazowymi. Wzrost urbanizacji i upowszechnienie różnego rodzaju urządzeń zasilających gazami palnymi powoduje, że nieszczęśliwe wypadki związane z ich eksploatacją nie są niestety możliwe do wyeliminowania. Większość rejestrowanych wybuchów dotyczy domowych instalacji zasilanych gazem propan-butan (40% gospodarstw domowych korzysta z butli gazowych). Stosunkowo mniej przypadków dotyczy miejskich instalacji gazowych na gaz ziemny. Aby mogło dojść do wybuchu przestrzennego, potrzebne są następujące elementy:
* materiał palny wymieszany z powietrzem,
* stężenie materiału palnego w powietrzu musi mieścić się w określonych granicach wybuchowości,
* źródło zapłonu.
Gazy palne, tworząc mieszaninę z powietrzem, w zależności od wzajemnych proporcji składników (również innych parametrów), spalają się (reagują) z ogromną prędkością i wybuchają. Natomiast proces spalania gazu polega na jego utlenianiu. Jest to reakcja egzotermiczna, co oznacza, że w trakcie jej przebiegu następuje wydzielanie się ciepła. Wybuch przestrzenny (mieszaniny gazu palnego z powietrzem) należy do najbardziej skutecznych, niszczycielskich zjawisk, ponieważ przebiega w całej objętości, w której mieszanina osiągnęła stężenie wybuchowe. Siły działania w obszarze wybuchu skierowane są równomiernie na zewnątrz od miejsca jego zainicjowania.
Z praktyki wynika, że przyczynami obecności mieszaniny wybuchowej w pomieszczeniach są najczęściej [4]:
* nieszczelności elementów instalacji gazowej lub sieci gazowniczej (migracja gazu do budynku),
* nieostrożne użytkowanie odbiornikami gazu,
* niefachowe wykonywanie prac remontowych lub przebudowy instalacji gazowej,
* celowe działanie przestępcze polegające na kradzieży gazu, armatury gazowej lub świadome doprowadzenie do ulatniania się gazu, którego celem jest wybuch (akt terroru).
Miejsca nieszczelne Ocenia się, że w naszym kraju, w wyniku nieszczelności gazociągów, ulatnia się do atmosfery około 8% przesyłanego gazu. Według oceny służb gazowniczych oraz firm sprawdzających szczelność instalacji wycieki gazu występują także w około 30% badanych instalacji w lokalach mieszkalnych [5]. W instalacjach wewnętrznych budynków szczególnie narażone na powstanie nieszczelności są kurki gazowe i połączenia gwintowe przewodów, stosowane często przy podłączeniach odbiorników gazu, a przede wszystkim gazomierze (tabela 2). Wszystko to sprawia, że możliwości występowania nieszczelności w instalacji gazowej nie można całkowicie wyeliminować. Gaz ziemny jest jednym z najbardziej bezpiecznych nośników energii pod warunkiem zachowania podstawowych zasad bezpieczeństwa. Wyróżnikiem poziomu bezpieczeństwa instalacji gazowej jest jej szczelność, która powinna być zachowana na wszystkich jej elementach: połączeniach, armaturze oraz odbiornikach gazu.
Tomasz Sawicki, biegły sądowy z zakresu pożarnictwa
Literatura: [1] E. Kochanek. Bezpieczeństwo systemu przesyłu i dystrybucji gazu w Polsce. „Bezpieczeństwo Narodowe”, nr 5-6/2007. [2] http://weglowodory.pl/polski-rynek-gazu-w-2009-roku/ (stan z dnia 04.12.2010). [3] Gaz ziemny w sieciach przesyłowych i dystrybucyjnych. Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA. 31.05.2008. [4] Ochrona budynków przed zagrożeniem wybuchu. Praca zbiorowa pod red: P. Krzysztofik, Główny Instytut Górnictwa, Katowice 2002. [5] J. Mikołajewski, Z gazem bezpiecznie. Poradnik, Wydawnictwo PZITS, Kraków 1998. [6] K. Bąkowski, Bezpieczeństwo użytkowania gazu, „Inżynier Budownictwa”, nr 5/2007
Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij