ABC ochrony przeciwprądowej. Brodzik bez prądu

Jakie warunki musi spełnić instalacja elektryczna w pomieszczeniach z nieckami i basenami? Instalacje elektryczne wykonywane w pomieszczeniach z natury rzeczy narażonych na wilgoć oraz kałuże rozlanej wody, a przez to stwarzających warunki zwiększonego zagrożenia porażenia prądem elektrycznym, powinny być wykonane niezwykle starannie oraz posiadać dodatkowe zabezpieczenia chroniące użytkowników i osoby postronne przed możliwością porażenia.
Zestawienie dwóch żywiołów: wody i elektryczności może nieść ze sobą fatalne skutki dla człowieka związane z możliwością śmiertelnego porażenia prądem elektrycznym. W normie PN – EC 60364 przyjęto zasadę, że ogólne postanowienia normy dotyczą normalnych warunków środowiskowych i rozwiązań instalacji elektrycznych, natomiast w warunkach środowiskowych stwarzających zwiększone zagrożenie wprowadza się odpowiednie obostrzenia i stosuje się specjalne rozwiązania instalacji elektrycznych. Obostrzenia te oraz specjalne rozwiązania instalacji elektrycznych określają kolejne arkusze normy PN – EC 60364 z grupy 700.
Obostrzenia te polegają między innymi na:
l zakazie umieszczania urządzeń elektrycznych w określonych miejscach (strefach),
l zakazie stosowania niektórych środków ochrony, np. barier, umieszczania urządzeń poza zasięgiem ręki, izolowania stanowiska, nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych,
l stosowaniu urządzeń o odpowiednich stopniach ochrony,
l konieczności stosowania dodatkowych (miejscowych) połączeń wyrównawczych,
l konieczności obniżenia napięcia dotykowego dopuszczalnego długotrwale w określonych warunkach otoczenia do wartości 25 i 12 V prądu przemiennego oraz odpowiednio 60 i 30 V prądu stałego,
l konieczności stosowania urządzeń ochronnych różnicowoprądowych (wyłączniki ochronne różnicowoprądowe, wyłączniki współpracujące z przekaźnikami różnicowoprądowymi) o znamionowym prądzie różnicowym nie większym niż 30 mA jako uzupełniającego środka ochrony przed dotykiem bezpośrednim.
We wszystkich przypadkach, gdy powinna być obniżona wartość napięcia dotykowego dopuszczalnego długotrwale, powinien być również skrócony maksymalny dopuszczalny czas samoczynnego wyłączenia zasilania. W przypadku zasilania napięciem nieprzekraczającym napięcia dotykowego dopuszczalnego długotrwale (równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim) należy stosować obwody SELV (ang. Safety Extra-Low Voltage – jest to napięcie występujące w obwodzie bez uziemienia roboczego, zasilane ze źródła napięcia bezpiecznego, np. transformatora ze specjalną, wzmocnioną izolacją między uzwojeniami). W szczególnie uzasadnionych przypadkach stosuje się obwody PELV (ang. Protected Extra-Low Voltage), gdzie obwód bardzo niskiego napięcia zasilany ze źródła bezpiecznego jest uziemiony, tj. jeden przewód fazowy lub jeden biegun obwodu jest uziemiony. Dostępne części przewodzące urządzeń i obwodów PELV powinny być uziemione. Szczegółowe wymagania dotyczące pomieszczeń wyposażonych w basen lub brodzik są zawarte w arkuszu normy o symbolu PN – EC 60364-7-702:1999/Ap1:2002 InstaIacje elektryczne w obiektach budowlanych. Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji. Baseny pływackie i inne. Warto zwrócić uwagę, że, oprócz pomieszczeń wyposażonych w baseny i brodziki, norma ta ma zastosowanie również do fontann i kaskad wodnych. Nowa norma zastąpiła wcześniej obowiązującą normę: PN – -05009-702:1999. Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Baseny pływackie (niecki basenowe). W przypadku pomieszczeń wyposażonych w baseny i niecki wyróżnia się trzy strefy dla instalacji urządzeń elektrycznych. Przedstawione one zostały na rysunkach nr 1 i 2 z uwzględnieniem ścian i stałych przegród oddzielających. Strefa 0 obejmuje wnętrza basenów, brodzików, fontann i kaskad wodnych. Strefa 1 jest ograniczona płaszczyznami: pionową – przebiegającą w odległości 2 m od krawędzi basenu oraz poziomą – przebiegającą na wysokości 2,5 m nad powierzchnią terenu lub inną powierzchnią, na której mogą przebywać ludzie. Jeżeli basen wyposażony jest w wieże, trampoliny, bloki startowe lub ślizgi, strefa 1 obejmuje przestrzeń zawartą między płaszczyzną pionową otaczającą te elementy w odległości 1,5 m a płaszczyzną poziomą przebiegającą na wysokości 2,5 m nad najwyżej położoną powierzchnią, na której mogą przebywać ludzie. Strefa 2 jest ograniczona płaszczyznami: pionową – przebiegającą w odległości 1,5 m na zewnątrz od płaszczyzny ograniczającej strefę 1 oraz poziomą – przebiegającą na wysokości 2,5 m nad powierzchnią terenu lub inną powierzchnią, na której mogą przebywać ludzie. W przypadku fontann nie przewiduje się strefy 2 (drugiej). W pomieszczeniach tych obowiązują następujące podstawowe zasady w zakresie ochrony przeciwporażeniowej oraz instalowania sprzętu, osprzętu, przewodów i odbiorników: zastosowanie środków ochrony dla poszczególnych stref basenów pływackich i fontann według zestawienia podanego w tab. 1; l dobór i montaż wyposażenia elektrycznego w poszczególnych strefach basenów pływackich i fontann według zestawienia podanego w tab. 2; wykonanie połączeń wyrównawczych dodatkowych (miejscowych), łączących wszystkie części przewodzące obce z sobą oraz z przewodami ochronnymi. Dotyczy to takich części przewodzących obcych jak: metalowe konstrukcje basenów, brodzików i fontann oraz wszelkiego rodzaju rury, baterie, krany, grzejniki wodne, podgrzewacze wody, armatura, konstrukcje i zbrojenia budowlane. Zastosowanie połączeń wyrównawczych ma na celu ograniczenie do wartości dopuszczalnych długotrwale, w danych warunkach środowiskowych, napięć występujących pomiędzy różnymi częściami przewodzącymi.
Połączenia wyrównawcze dodatkowe (miejscowe) powinny obejmować wszystkie części przewodzące jednocześnie dostępne, takie jak:
l części przewodzące dostępne,
l części przewodzące obce,
l przewody ochronne wszystkich urządzeń, w tym również gniazd wtyczkowych i wypustów oświetleniowych,
l metalowe konstrukcje i zbrojenia budowlane.
Wszystkie połączenia i przyłączenia przewodów biorących udział w ochronie przeciwporażeniowej powinny być wykonane w sposób pewny, trwały w czasie, chroniący przed korozją. Przewody należy łączyć ze sobą przez zaciski przystosowane do materiału, przekroju oraz ilości łączonych przewodów, a także środowiska, w którym połączenie to ma pracować. Projektowanie oraz wykonawstwo instalacji elektrycznej w pomieszczeniach o warunkach stwarzających zwiększone zagrożenie, takich jak baseny pływackie i podobne, wymaga dużej wiedzy technicznej popartej odpowiednią praktyką. Dlatego też ich wykonawstwo należy powierzać firmom z odpowiednim doświadczeniem i wykwalifikowaną kadrą. W przypadku remontów i przebudowy tego typu pomieszczeń zabrania się dokonywania zmian w instalacji elektrycznej i połączeniach ochronnych przez nieuprawnione osoby. Wszelkie prace należy skonsultować z posiadającymi odpowiednie uprawnienia elektrykami.
Literatura: 1. PN -EC 60364-7-702:1999/Ap1:2002 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji. Baseny pływackie i inne. 2. A. Boczkowski, Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Wybrane wymagania dla instalacji modernizowanych lub nowo budowanych, PCPM nr 21/09/2003, Wrocław 2003.
Jarosław Pomirski
Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf pdf

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij