ABC wentylacji pomieszczeń mieszkalnych. Naturalnie i mechanicznie

Powietrze jest elementem niezbędnym do życia, dlatego tak ważna jest skuteczna wentylacja, zwłaszcza w pomieszczeniach, w których spędzamy dużo czasu, tj. w naszych domach i mieszkaniach. Człowiek bez wody i jedzenia przeżyje kilka dni, ale bez powietrza nie ma szans nawet przez kilka minut. Wentylacja to proces wymiany powietrza, którego celem jest usuwanie z pomieszczeń powietrza zużytego i wprowadzenie na jego miejsce świeżego.

* Jakie są wymagania?

Obecnie w Polsce wymagania dotyczące wentylacji określają przede wszystkim dwa akty prawne:

– Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki – Rozporządzenie Ministra Infrastruktury, aktualizacja z dnia 6 listopada 2008 r.

– Polska Norma PN-83/B-03430: Wentylacja w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej – Wymagania.

Zgodnie z ww. przepisami wentylacja powinna zapewnić przede wszystkim odpowiedni wywiew powietrza z pomieszczeń sanitarnych oraz nawiew wymagany dla potrzeb higienicznych, bilansujący jednocześnie układ ciśnień.

Zgodnie z PN-83/B-03430 strumienie powietrza usuwanego powinny wynosić co najmniej:

– dla kuchni z oknem zewnętrznym, wyposażonej w kuchnię gazową lub węglową – 70 m3/h,

– dla kuchni z oknem zewnętrznym, wyposażonej w kuchnię elektryczną – 50 m3/h

– w mieszkaniu do 3 osób – 30 m3/h,

– w mieszkaniu dla więcej niż 3 osób – 50 m3/h,

– dla kuchni bez okna zewnętrznego lub dla wnęki kuchennej z kuchnią elektryczną – 50 m3/h,

– dla łazienki (z ustępem lub bez) – 50 m3/h,

– dla oddzielnego ustępu – 30 m3/h,

– dla pomocniczego pomieszczenia bez okna – 15 m3/h.

* Okresowe zwiększenie wentylacji kuchni

Zaleca się projektowanie urządzeń wentylacyjnych umożliwiających okresowe zwiększenie strumienia objętości powietrza usuwanego z kuchni w czasie jej użytkowania do co najmniej 120 m3/h.

Inne kryterium, które stanowi sprawdzenie obliczeń, to krotność wymiany powietrza w kubaturze, która w przypadku budynków mieszkalnych jest zależna od rodzaju pomieszczenia.

Należy pamiętać, iż normy dotyczące wentylacji w Polsce ciągle mają charakter ogólny, zostały opracowane głównie pod kątem wentylacji grawitacyjnej i określają tylko podstawowe wielkości i parametry powietrza.

Przepisy wentylacyjne nie są też aktualizowane proporcjonalnie do dynamicznych zmian zachodzących w budownictwie, dlatego wybór wentylacji powinien być wielokryterialny i oparty także na aktualnych wytycznych i zaleceniach producentów, projektantów i doświadczonych wykonawców.

* Rodzaje wentylacji

Obecnie można wyróżnić trzy podstawowe rodzaje wentylacji stosowanej w budownictwie mieszkaniowym jedno- i wielorodzinnym:

– Wentylacja grawitacyjna (naturalna) – działa w oparciu o naturalny ciąg stworzony przez ciepłe, ale zużyte powietrze, które w sposób naturalny unosi się do góry i ucieka przez komin wentylacyjny, tworząc tzw. ciąg kominowy. Dla zachowania równowagi ciśnień jednocześnie świeże powietrze zewnętrzne wchodzi do budynku przez nieszczelności i nawietrzaki okienne. W ten sposób dochodzi do wymiany powietrza.

– Wentylacja mieszana – w tej sytuacji wentylacja wywiewna zostaje wzmocniona wentylatorem wyciągowym, który wymusza mechanicznie wywiew powietrza z pomieszczeń. Napływ powietrza świeżego, analogicznie jak w pierwszym przypadku, następuje przez nawietrzaki w oknach i wyrównuje układ ciśnień w budynku.

– Wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna – działa w całości dzięki pracy wentylatorów (nawiewnego oraz wywiewnego) i jest niezależna od warunków atmosferycznych. Często występuje w opcji z rekuperatorem, dzięki czemu jednocześnie dochodzi do jego filtracji i odzysku ciepła z powietrza usuwanego.

Jaką wentylację wybrać?

Każdy z wymienionych rodzajów wentylacji ma swoje plusy i minusy, dlatego należy indywidualnie rozpatrywać wybór rozwiązania dla konkretnego budynku z uwzględnieniem aspektów ekonomicznych, możliwości technicznych oraz oczekiwań użytkowników.

* Wentylacja grawitacyjna to tradycyjne rozwiązanie stosowane od dawna w większości budynków i domów mieszkalnych. Plusem tego rozwiązania jest brak konieczności wykorzystania energii elektrycznej do pracy.

Niestety szczelne technologie stosowane obecnie w budownictwie mieszkaniowym oraz błędy budowlane powodują, że naturalna wymiana powietrza następuje w sposób niekontrolowany, a w skrajnym przypadku nie zachodzi wcale. Skutkiem ubocznym braku wymiany powietrza są przede wszystkim zawilgocone ściany, które są początkiem powstania pleśni i grzybów, co pośrednio wpływa na zdrowie człowieka. Bezpośrednio brak skutecznej wymiany powietrza odbija się złym samopoczuciem, bólem głowy, zmęczeniem i sennością.

Zbyt intensywna wymiana powietrza, np. przy otwieraniu okien, lub nasadek wspomagających wpływa natomiast znacznie na straty ciepła przez wentylację oraz powoduje odczucie chłodu, co wywołuje dyskomfort u mieszkańców.

* Wentylacja mieszana

W celu poprawy działania wentylacji grawitacyjnej stosuje się mechaniczne wspomaganie ciągu. Najczęściej jest to poprzez wentylator naścienny, załączany ze światłem lub pracujący w oparciu o poziom wilgotności (np. w łazienkach, toaletach). Plusem takiego rozwiązania jest zwiększenie wywiewu powietrza tam, gdzie jest to niezbędne, np. przy zaniku wentylacji grawitacyjnej. Minusem tego rozwiązania jest brak kontroli nad powietrzem nawiewanym. W skrajnym przypadku może dojść do powstania zbyt dużego podciśnienia w pomieszczeniach i np. do cofania ciągu w kominach, co jest niebezpieczne i niedopuszczalne w przypadku występowania urządzeń grzewczych z otwartą komorą spalania.

* Wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna to trzeci i, wydaje się, najlepszy, z punktu widzenia eksploatacji, sposób wymiany powietrza w budynkach mieszkalnych.

Dzięki kontroli wydajności powietrza nawiewanego i wywiewanego poprzez regulację stopniową można zapewnić odpowiednią wymianę powietrza dostosowaną do potrzeb, niezależnie od warunków zewnętrznych i układu temperatur.

Przepływ powietrza następuje za pomocą wentylatorów (nawiewnego i wywiewnego), które często występują w układzie z wymiennikiem ciepła (rekuperatorem) oraz zestawem filtracyjnym.

Stosowanie odzysku ciepła w układach nawiewno-wywiewnych amortyzuje koszty inwestycyjne (wykonania instalacji) oraz te związane z eksploatacją (zużyciem energii elektrycznej).

Ze względu na wymogi prawne oraz postęp w budownictwie energooszczędnym stosowanie wentylacji nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła staje się coraz bardziej popularne (także w domach i budynkach mieszkalnych) i wydaje się być najbardziej racjonalnym rozwiązaniem.

Sławomir Mencel
Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf pdf

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij