Oprócz tych pożarów mamy również do czynienia z pożarami powstającymi w fazie budowy budynków, w tym na zapleczu budów i placów.

Jak pokazuje praktyka, najwięcej pożarów w budynkach w czasie ich budowy oraz na terenie budów powstaje przede wszystkim wskutek:

  • niewłaściwego prowadzenia prac spawalniczych lub zgrzewania materiałów,
  • złego stanu urządzeń elektrycznych, wadliwej budowy lub nieodpowiedniego użytkowania,
  • wad i niewłaściwego użytkowania urządzeń ogrzewczych,
  • porzucenia niedopałków papierosów i zapałek na materiały palne,
  • niewłaściwego podgrzewania surowców w kotłach oraz spalania odpadów na miejscu budowy.

Z punktu widzenia techniki budowlanej można wyróżnić dwie podstawowe fazy budowy:

  • wzniesienie budynku w stanie surowym,
  • roboty wykończeniowe.

Pierwsza faza to budowa fundamentów i konstrukcji nośnej z murem, jak również roboty w celu pokrycia obiektu dachem. Okres robót wykończeniowych obejmuje wszystkie dalsze prace, np. zakładanie instalacji elektrycznej, sanitarnej i ogrzewczej, wbudowanie urządzeń klimatyzacyjnych i wentylacyjnych, wykonanie okien i drzwi, prace tynkarskie oraz roboty malarskie.

Trzy czynniki

Poza czynnikiem ludzkim o zagrożeniu pożarowym budynków w czasie budowy decydują przede wszystkim trzy czynniki:

  • obciążenie ogniowe,
  • odporność ogniowa elementów budynku,
  • potencjalne źródła zapalenia.

Pierwszy czynnik – obciążenie ogniowe – jest najbardziej istotnym czynnikiem decydującym o przebiegu pożaru, ponieważ na czas trwania pożaru decydujący wpływ wywiera właśnie obciążenie ogniowe. Obciążenie ogniowe jest to określona w megadżulach (MJ) średnia wartość cieplna wszystkich materiałów palnych zgromadzonych na 1 m2 budynku lub wydzielonych w nim poszczególnych stref pożarowych.

Obciążenie ogniowe w fazie wznoszenia budynku w stanie surowym jest mniejsze niż w fazie prowadzonych robót wykończeniowych. Obciążenie ogniowe wzrasta wskutek wprowadzenia do budynku w stanie surowym palnych materiałów budowlanych. W dalszej fazie robót wykończeniowych zwiększa się ilość palnych elementów budowlanych i innych materiałów wykończeniowych.

Drugim czynnikiem jest odporność ogniowa, którą definiuje się jako zdolność elementu budynku do spełnienia określonych wymagań w warunkach odwzorowujących przebieg pożaru. Miarą odporności ogniowej jest wyrażony w minutach czas od momentu rozpoczęcia pożaru do chwili osiągnięcia przez element budynku jednego z trzech granicznych kryteriów:

  • nośności ogniowej, czyli stanu, w którym element próbny przestaje spełniać swoją funkcję nośną wskutek zniszczenia mechanicznego, utraty stateczności, przekroczenia granicznych wartości przemieszczeń lub odkształceń,
  • szczelności ogniowej, czyli stanu, w którym element próbny przestaje spełniać swoją funkcję oddzielającą na skutek pojawienia się na powierzchni nienagrzewanej płomieni, powstania pęknięć lub szczelin o wymiarach przekraczających wartości graniczne, przez które przenikają płomienie bądź gazy lub w którym element próbny odpadnie od konstrukcji,
  • izolacyjności ogniowej, czyli stanu, w którym element próbny przestaje spełniać funkcję oddzielenia na skutek przekroczenia na powierzchni nienagrzewanej granicznej wartości temperatury.

Ogólnie można stwierdzić, że im dłuższy jest czas trwania pożaru, tym wyższe powstają temperatury i tym większa jest groźba utraty wytrzymałości elementów budowlanych. Odporność ogniowa elementów budowlanych zależy od ich obciążenia ogniowego.

Odporność ogniowa ulega znacznym zmianom w czasie budowy. Po ukończeniu budowy, gdy budynek jest zdatny do użytku, odporność ogniowa musi spełniać warunki określone w przepisach technicznych. Natomiast w trakcie budowy odporność ogniowa budynku jest często niedostateczna. Ponadto w czasie, gdy budynek jest w stanie budowy, brak jest często szeregu przeciwpożarowych zabezpieczeń budowlanych, a więc elementy konstrukcji budowlanych mogą być niezabezpieczone przed oddziaływaniem pożaru.

Trzecim czynnikiem są źródła zapalenia, które są nierozłącznie związane z procesem budowy. Czynnikiem powodującym zapalenie jest energia cieplna powstająca w różnych procesach fizycznych i chemicznych (np. tarcie, uderzenie, promieniowanie, przepływ prądu elektrycznego, reakcje egzotermiczne). Ogólnie biorąc, źródłem zapalenia może być każdy impuls cieplny o temperaturze powyżej 500°C.

Źródła te można podzielić na następujące grupy:

  • otwarty płomień (np. temperatura zapałki wynosi 600-800°C, płomienia palnika gazowego 1500-2000°C, palnika tlenowo-acetylenowego do 3500°C, palnika powietrzno-acetylenowego 2100°C, łuku elektrycznego, który jest efektem zwarcia 3000-6000°C, palenisko z drewnem 450-600°C),
  • gorące i żarzące się ciała (np. niedopałek papierosa 400-780°C, rozżarzony metal 550°C, otwarty element grzejny 1000°C, zamknięty element grzejny 500°C),
  • ciepło tarcia (np. temperatury wytworzone na skutek tarcia dwóch elementów o siebie mogą dochodzić do 800°C),
  • iskry różnego pochodzenia (np. temperatura iskry żarzącej się cząstki wynosi 500-700°C, iskry spawalniczej 2000°C, wyładowania iskrowego 1360°C).

Przykłady

Poniżej przedstawiono wybrane przykłady faktycznych pożarów budynków w fazie ich budowy:

  • W budynku Instytutu Elektrotechnicznego podczas prac budowlanych układano stal zbrojeniową płyty dachowej. Robotnicy przystąpili do gięcia prętów za pomocą palników spawalniczych. W czasie tych prac, wskutek niewłaściwego posługiwania się palnikiem gazowym, zapaliły się lekkie płyty z wełny drzewnej osadzone w oszalowaniu.
  • W budynku powstał pożar na najwyższej kondygnacji. Pożar spowodowało zapalenie się bitumu w beczce, który był podgrzewany płomieniem gazowym. Pożar bardzo szybko się rozprzestrzenił i objął swoim zasięgiem bloki bitumu znajdującego się w pobliżu. Pożar spowodował zniszczenie wielu gotowych elementów żelbetowych na wysokości kondygnacji.
  • Podczas ostatniego etapu budowy budynku administracyjnego dwaj elektrotechnicy spalali na placu budowy odpadki papierowe i pudła tekturowe. Wskutek wiatru ogień przerzucił się na stos odpadków budowlanych, folii plastikowych, papieru, papy, pustych pojemników po lakierach i farbach itp. Pożar zniszczył płyty elewacyjne, powłokę izolacyjną i okładzinę niskiego parteru.
  • W budynku wypoczynkowym na płaskim dachu, wskutek porzucenia przez pracownika niezgaszonej zapałki, zapaliła się folia polietylenowa stanowiąca uszczelnienie listew. Pożar rozprzestrzenił się poprzez utwardzoną piankę polistyrenową do pustek dachowych i płyty z powłoką bitumiczną.
  • W budynku mieszkalnym, wskutek niedbale prowadzonych prac spawalniczych przy rurach c.o., zapaliły się płyty z pianki poliuretanowej. Pożar spowodowały iskry spawalnicze spadające z trzeciego piętra przez niezabezpieczony otwór w pionie na parter. Pożar spowodował odkształcenie się stropu sklepionego nad kondygnacją piwniczną.
  • W budynku niemal ukończonego gmachu studia telewizyjnego powstał pożar spowodowany niedbale wykonywanymi pracami spawalniczymi. Pożar rozprzestrzeniał się w przestrzeni o szerokości 18 cm, w której znajdowała się mata z filcu na papierze bitumicznym oraz położona tam instalacja elektryczna.
  • W czasie budowy supermarketu zapaliła się okładzina ściany zewnętrznej o powierzchni około 400 m2, wykonana z elementów blachy aluminiowej, do której od strony wewnętrznej przyklejona była warstwa papy nasyconej bitumem. Jak ustalono, przyczyną pożaru były niedbale prowadzone prace spawalnicze.

Wnioski

Każde zagrożenie pożarowe należy eliminować poprzez podejmowanie odpowiednich środków z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Stąd występuje także potrzeba zapobiegania pożarom w budynkach w czasie ich budowy. Stan bezpieczeństwa pożarowego budynków w budowie zależy przede wszystkim od następujących czynników:

  • realizacji budowy zgodnie z projektem,
  • prawidłowego prowadzenia procesów technologicznych,
  • sprawnego stanu technicznego aparatury i urządzeń technologicznych, mechanicznych, elektrycznych, ogrzewczych, wentylacyjnych, odpylających, itp.,
  • sprawności podręcznego sprzętu przeciwpożarowego,
  • wyszkolenia i zdyscyplinowania robotników oraz personelu inżynieryjno-technicznego.

Tomasz Sawicki
Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

| strona 70 | strona 71 |

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij