Obecnie w Polsce występuje pięć podstawowych technologii budowy bezwykopowej: mikrotunelowanie, przeciski hydrauliczne, przewierty sterowane i wiercenia kierunkowe, przeciski pneumatyczne przebijakiem oraz pneumatyczne wbijanie rur stalowych. Nowe (chwilowo nieobecne w Polsce) technologie2 są reprezentowane przez: Easy Pipe i Direct Pipe oraz Shuttlemole3.

Wybór technologii

Przy wyborze technologii występują problemy i trudności charakterystyczne dla polskich realiów, w tym również niejednolitość stosowanej terminologii. Należy brać pod uwagę przede wszystkim odpowiedniość przyjętego rozwiązania dla konkretnych warunków i użycie adekwatnych metod projektowania. Na szczególne miejsce zasługuje mikrotunelowanie, przy czym o ile w początkowym okresie metodę sprowadzano do tuneli do Ø1000 mm, to obecnie rozstrzyga długość odcinka w rozumieniu jednoetapowego przecisku hydraulicznego. Ponadto w efekcie mikrotunelowania uzyskuje się od razu gotowy przewód, w klasycznym jest to dopiero „trasa” dla rurociągów. Ze względu na rozwój technologii trudno spodziewać się, aby występujące ograniczenia techniczne były zbyt długo aktualne. Do przekraczania rzek, kanałów, autostrad wykorzystuje się przewierty sterowane i wiercenia kierunkowe – te ostatnie są zalecane4 do przekraczania większych przeszkód5.

W przypadku prac na istniejących przewodach zagadnieniem szczególnym jest diagnostyka sieci podziemnych. Trzeba wreszcie zdać sobie sprawę z tego, że bez właściwej diagnozy stanu działania naprawcze mogą przynieść przeciwne skutki. Mówiąc o diagnostyce, trzeba uwzględnić specyfikę różnych przewodów i wynikające z niej rozwiązania szczegółowe. Niektóre ze współczesnych rozwiązań stanowią bezpośrednią transmisję tradycyjnego systemu lustro-reflektor. Bardzo ważnym elementem pozostaje zawsze właściwa archiwizacja zgromadzonych informacji, a do szczególnie interesujących metod diagnozy stanu należy na pewno użycie sonaru.

Odkrywka konieczna

Niezależnie od dokładności prac wewnątrz przewodu konieczne są odkrywki zewnętrzne. Próbki pobierane w trakcie awarii bezwzględnie powinny być zabezpieczane przed działaniem czynników zewnętrznych i zachowane. Bezwykopowe naprawy (renowacje, rekonstrukcje i wymiany stanowią oddzielne zagadnienia) kanałów nieprzełazowych i przełazowych stanowią odrębne zagadnienia techniczne. Naprawy występują nie na całych długościach odcinków, ale lokalnie – nie mają charakteru liniowego. Wykorzystują one rozwiązania relatywnie mniej kosztowne niż nadające się do użycia na całej długości. W efekcie naprawy są stosowane głównie w przypadku występowania sporadycznych wad materiałowych, lokalnych błędów wykonawczych czy też lokalnego (a więc nieciągłego) wystąpienia czynników uszkadzających przewód.

Problemowe studzienki

Szczególnym problemem są komory betonowe i żelbetowe6 sprzed połowy lat 90. XX wieku. Wyjątkowo niepokoić musi niezwykle łatwa akceptacja bylejakości w stosunku do betonów – w połączeniu z liczną reprezentacją dość umownych standardów w zakresie tworzyw sztucznych stwarza to warunki dla dalszego dużego rynku napraw. Tu od razu mało optymistyczna refleksja – koszt naprawy studzienki żelbetowej często przekracza kilkanaście tysięcy złotych – jest więc nieproporcjonalnie wysoki w porównaniu z kosztem nowego obiektu. Pojawia się wątpliwość, czy stać nas naprawdę na dalszą tolerancję bylejakości projektanta, wykonawcy i inżyniera nadzoru? Ostatecznie systemy przetargów są praktykowane dość powszechnie, ale dlaczego właśnie w Polsce ich skutki są aż tak beznadziejne? Niezależnie od zmian w systemie normalizacji nadal eksponowane są przestarzałe rozwiązania.

Renowacja i rekonstrukcja

Do technologii bezwykopowej renowacji i rekonstrukcji zalicza się:

* Technologie utwardzanych powłok żywicznych.

* Technologie natryskowe, w tym: renowację z zastosowaniem cementowania, renowację przez natrysk żywicy epoksydowej i inne (w tym np. żywice poliuretanowe).

* Technologie z zastosowaniem ciągu długich złączonych rur (przez wprowadzenie do wnętrza rur: rur PE o mniejszych średnicach zewnętrznych od średnicy wewnętrznej odnawianego przewodu, rur stalowych lub z żeliwa sferoidalnego).

* Technologie z zastosowaniem krótkich modułów rur (tzw. krótki relining), w tym PE PP, PVC, kamionkowych, żelbetowych, polimerobetonowych, GRP.

* Technologie ciasno pasowane z zastosowaniem rur PE i PVC (rekonstrukcja lub renowacja rurami zdeformowanymi fabrycznie, rurami o przekrojach deformowanych bezpośrednio przed ich wprowadzeniem do odnawianego przewodu czy też technologie specjalne dla przewodów o małych średnicach).

* Technologie z zastosowaniem powłok polietylenowych z kołeczkami dystansowymi wzmacnianymi iniektem (Sure Grip i Troiling, odmiany Troiling).

* Technologie nawojowe z zastosowaniem użebrowanych taśm spiralnie zwijanych tworzących powłokę rurową (uwzględniono 7 odmian).

* Technologie montażowe odnowy kolektorów kanalizacyjnych przełazowych z zastosowaniem powłok wewnętrznych (rekonstrukcyjne, renowacyjne).

* Technologie odnowy przyłączy i przykanalików.

* Technologie liniowego uszczelniania z zastosowaniem środków chemicznych.

Technologie bezwykopowej wymiany obejmują technologie wymiany z pozostawieniem zniszczonego starego przewodu w gruncie po zewnętrznej stronie nowo wprowadzonego (w tym szczególne odmiany technologii) i technologie bezwykopowej wymiany przewodów z usunięciem wymienianego przewodu.

Planowanie odnowy

Oddzielnym zagadnieniem jest planowanie odnowy przewodów wodociągowych. Zwraca uwagę łatwość adaptacji strategii odnowy dla innych przewodów infrastruktury ciśnieniowej. Jest to zagadnienie o szczególnym znaczeniu – bez informacji o charakterze uszkodzenia oraz znajomości specyfiki poszczególnych technologii i procesów trudno jest prowadzić prace we właściwy sposób. Efektem może być zarówno trwonienie posiadanych środków, jak też propagacja uszkodzeń – ostatecznie mogą być one poważniejsze niż przed wykonaniem robót. Może jeszcze jedno – tu chodzi o wszystkie przewody ciśnieniowe, praktycznie wrażliwsze na różne błędy (kwestia konsekwencji np. zróżnicowania ścianek rury w aspekcie wytrzymałości na naprężenia).

Podsumowując, technologie bezwykopowe stwarzają nowe, dotychczas nieznane, możliwości budowy przewodów oraz remontowania i odtwarzania istniejących. Chodzi nie o to, czy je stosować, ale o to, by je stosować z sensem.

prof. dr hab. inż. Ziemowit Suligowski                           
Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

 

1. Zagadnienia te są szczegółowo przedstawione w pracy zbiorowej pod red. A. Kuliczkowskiego: Technologie bezwykopowe w inżynierii środowiska, Wydawnictwo Seidel-Przywecki, Warszawa 2010.

2. Łączące elementy mikrotunelowania oraz horyzontalnego przewiertu sterowanego.

3. Ta ostatnia rozwiązuje poważną niedogodność tradycyjnego mikrotunelowania, jaką jest brak możliwości wycofania głowicy.

4. Międzynarodowe Stowarzyszenie Technologii Bezwykopowych.

5. Zalecenia zaleceniami, ale np. tą technologią z powodzeniem połączono wyspę Helgoland z wydmą Helgoland, pokonując pod dnem morskim trasę ponad 1 km.

6. Przy okazji – żelbet nie jest i nie może być traktowany jako lepsza odmiana betonu. Jest to materiał o odmiennych właściwościach, który w przypadku kanalizacji należy stosować tylko tam, gdzie jest to niezbędne. Nie jest zamiennikiem betonu, tylko czymś gorszym.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij