Przewody kominowe w budynku – podstawy prawne. Przepis na oddymianie

1) spełnienie wymagań podstawowych dotyczących:
a) bezpieczeństwa konstrukcji,
b) bezpieczeństwa pożarowego,
c) bezpieczeństwa użytkowania,
d) odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska,
e) ochrony przed hałasem i drganiami,
f) oszczędności energii i odpowiedniej izolacyjności cieplnej przegród…”.
Powyższy przepis odnosi się do całego budynku i należy go przestrzegać w odniesieniu do wszystkich elementów składowych budynku: od fundamentów aż po sam komin. Funkcjonalny i bezpieczny komin dymowy lub spalinowy jest niezbędny w prawie każdym budynku mieszkalnym ze względu na ogrzewanie, które w ogromnej większości realizowane jest za pomocą urządzeń spalających paliwa gazowe, ciekłe lub stałe. W domach ogrzewanych elektrycznie lub pompą ciepła kominy, poza wentylacyjnymi, nie są potrzebne.
Wyżej cytowany przepis prawa budowlanego odwołuje się do przepisów techniczno-budowlanych. Chodzi tu o Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75/2002, poz. 690) wraz z późniejszymi zmianami. Rozporządzenie to uległo w 2009 roku nowelizacji (Dz. U. nr 56/2009, poz. 461). Nowe przepisy obowiązują od 7 lipca 2009 r. Znaczące zmiany dotyczą również kanałów spalinowych.

Dokumenty dodatkowe

Dodatkowymi dokumentami określającymi wymagania, metody badań i warunki eksploatacji przewodów kominowych są normy. Jest ich wiele i trudno wymienić je wszystkie ze względu na ograniczoną długość niniejszego artykułu. Do najważniejszych można zaliczyć:
* dla kominów metalowych:
– PN-EN 1856-1:2005 Kominy – Kominy metalowe. Część 1: Elementy systemów kominowych,
– PN-EN 1856-2. Kominy – Wymagania do kominów metalowych – Część 2: Metalowe rury wewnętrzne i łączniki.
* dla kominów ceramicznych:
– PN-EN 1457:2003 Kominy. Ceramiczne wewnętrzne przewody kominowe. Wymagania i metody badań,
– PN-EN 1806:2006 Kominy – Gliniane/ceramiczne kształtki do kominów jednopowłokowych – wymagania i metody badań,
– PN-EN 1857:2005 Kominy – Części składowe – Betonowe kanały wewnętrzne,
– PN-EN 1858:2005 Kominy – Części składowe – Betonowe kształtki do przewodów kominowych,
– PN-EN 13063-1:2007 Kominy – Kominy systemowe z glinianymi/ceramicznymi kanałami spalinowymi – Część 1: Wymagania i metody badań odporności na pożar sadzy,
– PN-EN 13063-2:2007 Kominy – Systemy kominów z glinianymi/ceramicznymi kanałami spalinowymi – Część 2: Wymagania i metody badań w warunkach wilgotnych,
– PN-EN 13063-3:2007 Kominy – Systemy kominów z glinianymi/ceramicznymi kanałami spalinowymi – Część 3: Wymagania i badania powietrzno-spalinowych przewodów kominowych,
– PN-EN 13069:2005 Kominy – Gliniane/ceramiczne obudowy systemów kominowych. Wymagania i metody badań.
* dla kominów z tworzyw sztucznych:
– PN-EN 14471:2007 Kominy – Systemy kominowe z kanałami wewnętrznymi z tworzyw sztucznych – Wymagania i badania.

Zmiany Nowe rozporządzenie wprowadza ważne zmiany dotyczące kanałów spalinowych i dymowych oraz przewodów spalinowych odprowadzających spaliny z urządzeń gazowych. Został uchylony w całości ust. 3 w §140 (cyt: „Najmniejszy wymiar przekroju lub średnica murowanych przewodów kominowych spalinowych o ciągu naturalnym i przewodów dymowych powinna wynosić co najmniej 0,14 m, a przy zastosowaniu stalowych wkładów kominowych ich najmniejszy wymiar lub średnica – co najmniej 0,12 m”). Obecnie projektant decyduje o wielkości przekroju lub średnicy przewodów spalinowych i dymowych.
Ponadto uległ zmianie ust. 6 w §174, w którym nie ma odwołania do Polskich Norm: „Przewody i kanały spalinowe, odprowadzające spaliny od grzewczych urządzeń gazowych, powinny być dostosowane do warunków pracy danego urządzenia”. Wypadł dalszy zapis: „oraz spełniać wymagania określone w Polskiej Normie dotyczącej kotłów grzewczych wodnych”.
Powyższe dwie zmiany można uznać za ważny postęp. Spowodują one, iż inicjatywa i decyzje w sprawie przewodów spalinowych i dymowych oddane będą w większym stopniu w ręce producentów urządzeń grzewczych. Oni bowiem najlepiej potrafią określić, na podstawie badań własnych i tych obligatoryjnych w ośrodkach badawczych, właściwe parametry przewodów i kanałów odprowadzających spaliny zarówno pod względem energetycznym (strat ciepła), wytrzymałościowym,  jak i bezpieczeństwa. Na nich też spoczywać będzie większa odpowiedzialność za właściwe wytyczne odnośnie przewodów i kanałów spalinowych. W normie PN EN 15287-2:2006, w rozdziale „Wymagania projektowe”, zapisano: „Tam, gdzie komin jest integralną częścią instalowanego urządzenia grzewczego, instrukcje instalacyjne producenta powinny spełniać te wymagania projektowe.”
Jeszcze mocniejsze stwierdzenie w podobnym sensie znajduje się w znowelizowanym Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury (Dz. U. nr 56/2009, poz. 461), §174, ust. 6: „Przewody i kanały spalinowe, odprowadzające spaliny od grzewczych urządzeń gazowych, powinny być dostosowane do warunków pracy danego typu urządzenia”.
Na podstawie tego przepisu nie można kwestionować np. przewodów powietrzno-spalinowych dopuszczonych razem z kotłem do obrotu handlowego i eksploatacji. Producent kotłów z systemami powietrzno-spalinowymi dokładnie zadbał, by jego systemy były dostosowane do warunków pracy urządzenia grzewczego i zapewniały długotrwałe, energooszczędne i bezpieczne działanie. Jednocześnie ograniczy to często szkodliwą interwencję niektórych organizacji zawodowych, zainteresowanych w narzucaniu stosowania takich, a nie innych przewodów i systemów spalinowych.
Zgodnie z tym przepisem producenci urządzeń grzewczych powinni w instrukcjach instalacji i montażu przewodów spalinowych określać, jakich przewodów nie powinno się lub wręcz nie wolno instalować do ich kotłów pod rygorem utraty gwarancji fabrycznej na urządzenie grzewcze. Na rynku znajdują się bowiem tanie przewody wentylacyjne, wykonane z folii aluminiowej, zwane potocznie „spiro”, które są prawnie zabronione do stosowania jako przewody spalinowe. Producenci tych przewodów powinni na etykietach swoich produktów zamieścić informację, że nie wolno ich stosować jako przewodów spalinowych. Niestety zarówno producenci, jak i organizacje odpowiedzialne za eksploatację kominów spalinowych, dymowych i wentylacyjnych ignorują ten problem i, jak się wielokrotnie okazało, narażają tym samym użytkowników na niebezpieczeństwo utraty zdrowia lub życia.

Dla kotłów z komorą zamkniętą Szczególnie istotne wydają się te zmiany przepisów, które dotyczą urządzeń grzewczych z zamkniętą komorą spalania (kotłów turbo i kondensacyjnych). Urządzenia te są wyposażane fabrycznie w systemy powietrzno-spalinowe i razem z nimi, jak całość, dopuszczane (certyfikowane) przez odpowiednie instytucje i laboratoria do obrotu handlowego.
Sprzyjać też temu będzie zmiana zapisu w §266, ust. 1, który przyjmuje w nowym rozporządzeniu brzmienie: „Przewody spalinowe i dymowe powinny być wykonane z wyrobów niepalnych”. W poprzednim zapisie było: „…z materiałów niepalnych”.
Jest to pozornie niewielka zmiana w zapisie, jednak o ogromnym praktycznym i pozytywnym znaczeniu, dlatego warto poświęcić więcej uwagi temu nowemu przepisowi.
Ustawodawca słusznie uznał, że z materiałów palnych, po zastosowaniu odpowiedniej obróbki technologicznej, można otrzymać wyroby niepalne. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku wytwarzania systemów powietrzno-spalinowych do kotłów kondensacyjnych. Systemy te składają się z rury spalinowej z tworzywa sztucznego (polipropylenu) i koncentrycznej rury powietrznej ze stali lub stopu aluminium. Jak wiadomo, czysty polipropylen jest materiałem palnym, dlatego w procesie produkcji rur spalinowych stosowane są dodatki, m.in. antypiryny, dzięki którym wyrób staje się niepalny i odporny na wyższe temperatury (znacznie wyższe niż maksymalna temperatura spalin z kotłów kondensacyjnych). Na tej podstawie można uznać, tak jak to jest od dawna w innych krajach Unii Europejskiej, że systemy powietrzno-spalinowe są produktami bezpiecznymi i można je stosować zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Polipropylen ma jeszcze tę ważną zaletę, że podczas spalania nie wytwarza trujących substancji, szkodliwych dla zdrowia lub zagrażających życiu. Produkty spalania polipropylenu można porównać do produktów palącej się świecy. W powietrze ulatują jako spaliny jedynie dwutlenek węgla i para wodna.
Systemy powietrzno-spalinowe do kotłów kondensacyjnych, składające się z rury spalinowej z tworzywa sztucznego, charakteryzują się wieloma zaletami w porównaniu do rur stalowych. Mają znacznie większą odporność chemiczną na działanie kondensatu, nie ulegają zalodzeniu wewnątrz w czasie mrozu ze względu na lepsze właściwości termoizolacyjne, nie ulegają rozszczelnieniu na spawach czy punktowych łączeniach zgrzewanych, są trwałe, łatwe w montażu i bezpieczne w eksploatacji.
Na zakończenie warto wspomnieć o obowiązkach właściciela lub zarządcy budynku wynikających z przepisów prawa budowlanego (PB) i przepisów przeciwpożarowych dotyczących instalacji kominowych w budynkach mieszkalnych i innych.
Inwestor obowiązany jest, w zawiadomieniu o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub we wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie budynku, dołączyć protokoły badań i sprawdzeń przewodów kominowych (art. 57 PB). Obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę okresowej kontroli, co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznej sprawności, m.in. przewodów kominowych. Kontrolę powinna przeprowadzać osoba posiadająca kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim – w odniesieniu do przewodów dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych (art. 62 PB).
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z dnia 11 maja 2006 r.), w rozdziale 7 „Instalacje i urządzenia techniczne”, §30, nakazuje, by w obiektach, w których odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego, usuwano zanieczyszczenia z przewodów dymowych i spalinowych:
1. od palenisk zakładów zbiorowego żywienia i usług gastronomicznych – co najmniej raz w miesiącu, jeśli przepisy miejscowe nie stanowią inaczej;
2. od palenisk opalanych paliwem stałym niewymienionych w pkt. 1 – co najmniej cztery razy w roku;
3. od palenisk opalanym paliwem płynnym i gazowym nie wymienionych w pkt. 1 – co najmniej dwa razy w roku.
Bezpieczeństwo użytkowników kominów spalinowych zależne jest od wielu czynników. Jednakowo ważną rolę odgrywają sprawne technicznie urządzenia grzewcze, właściwy i skuteczny system spalinowy, właściwie działający nawiew i wentylacja pomieszczenia z urządzeniem grzewczym oraz odpowiednio częsty nadzór nad tym wszystkim wykwalifikowanych mistrzów i techników. Odnośne przepisy prawa, normy i dyrektywy same z siebie niczego nie zapewnią, służą jedynie jako pomoc w prawidłowym działaniu i podstawa do wyegzekwowania właściwych działań.
dr inż. Jan Siedlaczek
Fot. Polski kominiarz powinien stać na wysokości zadania. Źródło: http://www.kominiarzjacek.pl/kominy.html.

Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf pdf

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij