Instalacje oddymiające – pożar, dymy, drogi ewakuacyjne… Ucieczka przed zagrożeniem

Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

 W budynkach użyteczności publicznej i w zakładach pracy obowiązują surowsze przepisy, których nieprzestrzeganie uniemożliwia eksploatację takich obiektów. Jednakże, będąc dosyć częstym bywalcem w ww. obiektach, zauważam, że oznaczenie dróg ewakuacyjnych jest często oszklonym obrazkiem umieszczonym w miejscu mało oświetlonym, na ogół gdzieś z boku, nie na linii oczu, z opisem małymi literkami. O sygnalizacji świetlnej z awaryjnym zasilaniem mało kto myśli. Nie pamiętam żadnej sytuacji, np. w hotelu, by obsługa wręczała mi kartę z opisem drogi ewakuacyjnej z mojego pokoju, czy poinformowała mnie, że taka droga istnieje i że powinnam się w określony sposób przemieszczać w razie pożaru.

Ewakuacja zgodnie z prawem

Obowiązujące przepisy dotyczące dróg ewakuacyjnych (pożarowych) na zewnątrz i wewnątrz różnych obiektów, w zależności od kategorii zagrożenia pożarowego, powierzchni, wysokości, przeznaczenia, sposobu użytkowania, ilości ludzi przebywających w budynku, zagospodarowania terenu, znajdują się w Dziennikach Ustaw: Dz. U. z 2002 r. nr 147 poz. 1229 ze zmianami, Dz. U. nr 121, poz. 1138 i 1139 z 2003 r., Dz. U. z dnia 15.06.2002 r. ze zmianami.

Warunki ewakuacji

Z każdego miejsca przeznaczonego na pobyt ludzi powinny być zapewnione odpowiednie warunki ewakuacji, umożliwiające szybkie i bezpieczne opuszczenie strefy zagrożonej lub objętej pożarem, dostosowane do liczby i stanu sprawności osób przebywających w obiekcie, jego funkcji, konstrukcji, wymiarów, a także techniczne środki zabezpieczenia pożarowego polegające na:

*. Zapewnieniu dostatecznej ilości wyjść ewakuacyjnych (o odpowiedniej szerokości i wysokości).

* Zachowaniu dopuszczalnej długości, szerokości i wysokości przejść oraz dojść ewakuacyjnych.

* Zabezpieczeniu przed zadymieniem dróg ewakuacyjnych przez zastosowanie urządzeń lub rozwiązań techniczno-budowlanych zapewniających usuwanie dymu.

* Zapewnieniu oświetlenia awaryjnego stref pożarowych i dróg ewakuacyjnych, które są niezbędne do ewakuacji ludzi.

* Możliwości nadawania sygnałów ostrzegawczych i komunikatów głosowych w budynkach, dla których są one wymagane.

* Zbudowaniu ścian i przegród o odpowiedniej odporności ogniowej.

Istnieje obowiązek zapewnienia bezpiecznego wyjścia z każdego pomieszczenia, w którym przebywają ludzie, bezpośrednio lub pośrednio (przez sąsiednią strefę pożarową) na zewnątrz budynku.

Budynki oraz części budynków, które stanowią odrębne strefy pożarowe, z uwagi na przeznaczenie i sposób użytkowania dzielą się na (wg kategorii zagrożenia ludzi):

* mieszkalne, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej – ZL, przy czym:

– ZL-I – użytkowane jednocześnie przez max. 50 osób, sprawnych fizycznie i umysłowo, bez stałego pobytu,

– ZL-II – użytkowane przez ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się, tj.:

szpitale, żłobki, przedszkola, domy dla osób starszych, itp.,

– ZL-III – użyteczności publicznej poza zakwalifikowanymi do ZL-1 i ZL-2,

– ZL-IV – budynki mieszkalne,

– ZL-V – budynki zamieszkania zbiorowego poza ZL-I i ZL-II.

* produkcyjne i magazynowe – PM,

* inwentarskie – IN.

Drogę od najdalszego miejsca, w którym mogą przebywać ludzie, do wyjścia ewakuacyjnego, innej strefy pożarowej lub na zewnątrz budynku nazywamy przejściem ewakuacyjnym. Długość przejścia zależy od rodzaju strefy pożarowej (ZL, PM, IN), liczby kondygnacji, gęstości obciążenia ogniowego (w strefach PM), zagrożenia wybuchem, wysokości pomieszczenia (jeśli przekracza 5 m), rodzaju zastosowanych urządzeń ppoż. i oddymiających.

Wymiary drogi

Wymagana szerokość i długość przejść, wyjść oraz dróg ewakuacyjnych w budynkach (wg mnie wielkości te muszą być podane na etapie projektu budowlanego, ponieważ decydująco wpływają na konstrukcję i funkcje w budynku) określana jest na podstawie wskaźników powierzchni użytkowych i tak:

* dla sal konferencyjnych, lokali gastronomiczno-rozrywkowych, poczekalni, hal różnego typu, świetlic, itp. – 1 m2/osobę,

* dla pomieszczeń handlowo-usługowych – 4 m2/osobę,

* dla pomieszczeń administracyjno-biurowych – 5 m2/osobę,

* dla archiwów, bibliotek, czytelni, itp. – 7 m2/osobę,

* dla magazynów – 30 m2/osobę.

Długość przejść ewakuacyjnych dla poszczególnych stref pożarowych wiąże się ściśle z zastosowaniem urządzeń gaśniczych i oddymiających. Długość przejść ewakuacyjnych dla stref wynosi:

* dla ZL – 40 m, lecz jeśli zastosujemy samoczynne urządzenia oddymiające uruchamiane za pomocą systemu wykrywania dymu lub gdy jest ono w całości wyposażone w urządzenia oddymiające i system wykrywania dymu, zapewniający ich samoczynne uruchomienie (urządzenia do usuwania dymu i do napływu powietrza uzupełniającego), to tę długość możemy powiększyć o 50%.

Szerokość przejścia ewakuacyjnego przyjmuje się: 0,6 m/100 osób przebywających w obiekcie, lecz nie mniej niż o 0,9 m, a w przypadku przejścia służącego do ewakuacji do 3 osób – nie mniej niż 0,8 m (jest to odległość od drzwi pomieszczenia do przejścia ewakuacyjnego).

* dla ZL II:

– przy jednym dojściu – 10 m (dojście – odległość od drzwi pomieszczenia do drogi ewakuacyjnej),

– przy co najmniej 2 dojściach – 40 m (dojścia nie mogą się krzyżować). Długość dojść może być powiększona, gdy:

a) strefa pożarowa chroniona jest stałymi, wodnymi urządzeniami gaśniczymi – o 50%,

b) zamontowane są samoczynne urządzenia oddymiające uruchamiane za pomocą systemu wykrywania dymu – o 50%.

Przy równoczesnym zastosowaniu punktów a) i b) długość dojścia może być powiększona o 100%. Warto więc kalkulować i obliczyć, które z rozwiązań jest optymalne i po zastosowaniu którego możemy zapewnić bezpieczeństwo użytkownikom obiektu.

Zabezpieczenie przed zadymieniem

W budynkach różnego typu drogami ewakuacyjnymi są na ogół klatki schodowe i dlatego muszą one spełniać zadania narzucone przez warunki techniczne (budowy i odbioru). Powinny być obudowane i oddzielone co najmniej drzwiami od poziomych dróg komunikacji i wyposażone w urządzenia zapobiegające ich zadymianiu lub służące do usuwania dymu. Najczęściej są to instalacje uruchamiane przez system sygnalizacji pożarowej.

Przy projektowaniu zabezpieczeń przed zadymianiem dróg ewakuacyjnych należy kierować się następującymi zasadami:

* powierzchnia czynna klap dymowych na klatkach schodowych winna wynosić:

– dla budynków niskich i średnio wysokich – 5% powierzchni rzutu poziomego podłogi tej klatki, lecz dla jednego otworu nie mniejsza niż 1 m2,

– dla budynków wysokich – 7,5% powierzchni rzutu poziomego podłogi tej klatki, lecz dla jednego otworu nie mniejsza niż 1,5 m2.

* powierzchnia czynna klap dymowych w szybach dźwigów – 2,5% rzutu podłogi szybu dźwigowego, lecz dla jednego otworu nie mniejsza niż 0,5 m2.

W celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania instalacji oddymiającej należy, oprócz klap dymowych, zaprojektować otwory do dopływu powietrza zewnętrznego. Powierzchnia tych otworów powinna być większa o 30% od sumy powierzchni wszystkich klap dymowych w projektowanym obiekcie. Klapy dymowe i otwory nawiewne są otwierane równocześnie i powinny być wyposażone w urządzenia do uruchamiania automatycznego oraz ręcznego. Włączniki do ręcznego uruchamiania systemu mają być zamontowane:

* w budynku, na klatce schodowej przy wejściu, na najwyższej kondygnacji i na co trzeciej kondygnacji,

* w szybach dźwigowych – na najniższej i najwyższej kondygnacji.

Za miejsce bezpieczne uważane jest to, gdzie człowiek nie będzie narażony na oddziaływanie ognia i dymu. Może to być otoczenie budynku, inna strefa pożarowa oraz klatka schodowa pod warunkiem, że drzwi wyjściowe z pomieszczeń, prowadzące bezpośrednio na jej spoczniki, będą miały odporność ogniową co najmniej EI 30, będą wyposażone w urządzenia samozamykające oraz że miejsce to będzie wyposażone w urządzenie zapewniające jego oddymianie.

Dorota Węgrzyn
Zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij