Efektywność energetyczna prawem zapisana. Ustawowe oszczędzanie

Zobacz artykuł w wersji pdf pdfpdf

29 kwietnia 2011 r. została podpisana przez Prezydenta ustawa o efektywności energetycznej [1] uchwalona 15.04.2011 r. Ten poważnie spóźniony dokument powstał w oparciu o kolejną (bodaj 11, z września 2009 r.), wersję projektu ustawy (cyklicznie zmienianą), systematycznie od szeregu lat prezentowaną na stronach internetowych Ministerstwa Gospodarki.

Celem ustawy jest stworzenie ram prawnych dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej gospodarki, obejmujących mechanizm wsparcia i prowadzących do uzyskania wymiernych oszczędności energii wymuszonych wspomnianą dyrektywą. Zgodnie z ustawą działania te prowadzone będą w trzech głównych obszarach: zwiększenia oszczędności energii przez odbiorców końcowych, zwiększenia oszczędności energii przez urządzenia potrzeb własnych oraz zmniejszenia strat energii elektrycznej, ciepła lub gazu ziemnego w przesyle lub dystrybucji.

Ważniejsze treści W rozdziale pierwszym ustawy został szczegółowo określony jej zakres przedmiotowy. Określono w niej krajowy cel w zakresie oszczędnego gospodarowania energią, zadania jednostek sektora publicznego w zakresie efektywności energetycznej, zasady uzyskania i umorzenia świadectwa efektywności energetycznej oraz wreszcie zasady sporządzania audytu efektywności energetycznej oraz uzyskania uprawnień audytora efektywności energetycznej.

Szereg określeń związanych z tematem ustawy definiuje słownik pojęć ustawowych. Do ważniejszych należą:

* Efektywność energetyczna – rozumiana jako stosunek uzyskanej wielkości efektu użytkowego danego obiektu, urządzenia technicznego lub instalacji, w typowych warunkach ich użytkowania lub eksploatacji, do ilości zużycia energii przez ten obiekt, urządzenie techniczne lub instalację, niezbędnej do uzyskania tego efektu.

* Energia pierwotna – energia zawarta w pierwotnych nośnikach energii, pozyskiwanych bezpośrednio ze środowiska, szczególnie w: węglu kamiennym energetycznym (łącznie z węglem odzyskanym z hałd), węglu kamiennym koksowym, węglu brunatnym, ropie naftowej (łącznie z gazoliną), gazie ziemnym wysokometanowym (łącznie z gazem z odmetanowania kopalń węgla kamiennego), gazie ziemnym zaazotowanym, torfie do celów opałowych oraz energia: wody, wiatru, słoneczna, geotermalna, biomasa (w rozumieniu ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych).

* Oszczędność energii – ilość energii stanowiąca różnicę między energią potencjalnie zużytą przez obiekt, urządzenie techniczne lub instalację w danym okresie przed zrealizowaniem jednego lub kilku przedsięwzięć, służących poprawie efektywności energetycznej, a energią zużytą przez ten obiekt, urządzenie techniczne lub instalację w takim samym okresie, po zrealizowaniu tych przedsięwzięć i uwzględnieniu znormalizowanych warunków wpływających na zużycie energii.

Definicja nowej jednostki energii, nie znajdującej się dotychczas w rozporządzeniu o legalnych jednostkach [1], jest często wykorzystywana, np. w opracowaniach Ministerstwa Gospodarki. Jest nią tona oleju ekwiwalentnego, czyli 1 toe (ton of oil equivalent) – równoważnik jednej tony ropy naftowej o wartości opałowej równej 41 868 kJ/kg. Wartość ta pochodzi z zamiany okrągłej liczby 10 000 kcal/kg na jednostki układu SI. Warto tu podkreślić, że jest to dość duża jednostka energii, bo 1 toe jest równoważna (w zaokrągleniu) 41,9 GJ tj. ok. 14,0 MWh. Zatem dla bliższego określenia jednostki toe można przykładowo podać, że podczas sezonu grzewczego, trwającego ok. 230 dni, kocioł, np. olejowy, o mocy ok. 6 kW dostarcza ok. 14,0 MWh ciepła.

Ponadto w słowniku zdefiniowano m.in. takie pojęcia jak: audyt efektywności energetycznej, przedsiębiorstwo energetyczne, jednostka sektora publicznego, efekt użytkowy oraz przedsięwzięcie służące poprawie efektywności energetycznej.

Krajowym celem w zakresie oszczędnego gospodarowania energią jest uzyskanie do 2016 r. oszczędności energii finalnej w ilości nie mniejszej niż 9% średniego krajowego zużycia tej energii w ciągu roku, przy czym uśrednienie obejmuje lata od 2001 do 2005, a wskazaną oszczędność energii finalnej oblicza się, uwzględniając współczynniki sprawności procesów przetworzenia energii pierwotnej w energię finalną, określone w planowanych przepisach wykonawczych.

Ustawa określa również warunki, jakie muszą spełniać przedsięwzięcia służące poprawie efektywności energetycznej, aby mogły być zgłaszane do przetargu. Głównym warunkiem jest rozmiar uzyskanych oszczędności, bowiem do przetargu może być zgłoszone przedsięwzięcie służące poprawie efektywności energetycznej, w wyniku którego uzyskuje się oszczędność energii w ilości stanowiącej równowartość co najmniej 10 toe średnio w ciągu roku, albo przedsięwzięcia tego samego rodzaju służące poprawie efektywności energetycznej, w wyniku których uzyskuje się łączną oszczędność energii w ilości stanowiącej równowartość co najmniej 10 toe średnio w ciągu roku.

Warto tu nawiązać do wcześniejszego fragmentu artykułu dotyczącego jednostki toe.

Oszczędność opisana jako 10 toe jest dużą wartością. Uzyskanie hipotetycznej, np. 2%, oszczędności energii odpowiada zatem wolumenowi 500 toe zużywanych np. jako paliwo kotłowe. A wracając do przykładowego kotła o mocy 6 kW (dostarczającego w sezonie grzewczym ok. 1 toe ciepła) – przez analogię można wykazać, że zużycie podczas sezonu grzewczego 500 toe w paliwie, przy przyjętej sprawności energetycznej kotła ok. 85% (co odpowiada produkcji ok. 425 toe ciepła), jest możliwe do uzyskania w kotle o mocy ok. 2550 kW.

W ustawie podano także szczegółowe warunki uczestnictwa w przetargu. W przetargu będzie mógł brać udział podmiot, u którego zostało już zrealizowane przedsięwzięcie służące poprawie efektywności energetycznej, podmiot, u którego zostanie ono dopiero zrealizowane oraz podmiot upoważniony przez ww. podmioty do brania udziału w przetargu i wystąpienia o wydanie świadectwa efektywności energetycznej.

Rozdział 5 ustawy określa zasady sporządzania audytu efektywności energetycznej oraz uzyskania uprawnień audytora efektywności energetycznej. Co ważniejsze, audyt efektywności energetycznej powinien zawierać także opis możliwych rodzajów i wariantów realizacji przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej wraz z oceną opłacalności ekonomicznej tych przedsięwzięć i możliwej do uzyskania oszczędności energii.

Wskazany w ustawie audyt efektywności energetycznej może sporządzić osoba, która:

1) ma pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni praw publicznych;

2) nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi lub przestępstwo skarbowe;

3) ukończyła magisterskie studia wyższe w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym w zakresie technicznym;

4) odbyła szkolenie dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień audytora efektywności energetycznej lub ukończyła co najmniej roczne stosowne studia podyplomowe,

5) złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin na audytora efektywności energetycznej.

Podano także przypadki, kiedy audytor traci uprawnienia do sporządzania audytu efektywności energetycznej. Przepisy kolejnego rozdziału regulują zasady odpowiedzialności karnej. Określono także zmiany w obowiązujących dotychczas przepisach:

* ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – w której dokonano kosmetycznej zmiany uściślającej pojęcia odnawialnego źródła energii, ciepła użytkowego w kogeneracji – poprzez odwołanie się do definicji zawartej w Prawie energetycznym;

* ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, gdzie wprowadzono m.in.:

– regulacje dotyczące obowiązku informowania odbiorcy przez przedsiębiorstwo sprzedające energię elektryczną o ilości zużytej przez tego odbiorcę energii elektrycznej w poprzednim roku oraz o miejscu, w którym są dostępne informacje o przeciętnym zużyciu energii elektrycznej dla danej grupy przyłączeniowej odbiorców, środkach poprawy efektywności energetycznej w rozumieniu omawianej ustawy, a także o charakterystykach technicznych efektywnych energetycznie urządzeń;

– zmianę polegającą na dodaniu do zadań własnych gminy, w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, ciepło i paliwa gazowe, nowego zadania dotyczącego planowania i organizacji działań mających na celu racjonalizację zużycia energii i promocję rozwiązań zmniejszających zużycie energii na obszarze gminy;

– zmiany, które uwypuklają rolę przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej w opracowywanych przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) projektach założeń do planów oraz w planach zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe;

* ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych, w której rozszerzono zakres praw majątkowych o wynikające ze świadectwa efektywności energetycznej;

* ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska – w której wprowadzono zmianę polegającą na zwiększeniu przychodów NFOŚiGW o wpływy z opłat zastępczych oraz wpływy z kar pieniężnych związanych z wprowadzanymi świadectwami efektywności energetycznej, które będą przeznaczane m.in. na wspieranie poprawy efektywności energetycznej.

Podsumowanie Wprowadzenie przez ustawę systemu białych certyfikatów, nawiązujące do już istniejących rozwiązań, jest rozwiązaniem korzystnym z wielu względów. Przede wszystkim system ten umożliwia wykorzystanie istniejącego potencjału oszczędności energii w sposób efektywny energetycznie. Niewątpliwą przewagą systemu białych certyfikatów nad dotychczas spotykanymi mechanizmami poprawiającymi efektywność energetyczną jest fakt, iż system ten obejmuje szeroką grupę odbiorców. Dzięki rozciągnięciu systemu białych certyfikatów również na takie obszary jak zwiększenie oszczędności energii przez urządzenia potrzeb własnych oraz zmniejszenie strat energii elektrycznej, ciepła lub gazu ziemnego w przesyle lub dystrybucji zapewniona będzie nie tylko pełna implementacja wyjściowej dyrektywy, ale jednocześnie możliwa będzie realizacja postanowień Rady Europejskiej z dnia 9 marca 2007 r. dotyczących 20% obniżenia zużycia energii w UE do 2020 r.

dr inż. Piotr Kubski

[1]. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej http://www.sejm.gov.pl.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij