ABC ogrzewania. Kocioł na ścianie

Zobacz artykuł w wersji pdf pdf  pdf pdf

Pomieszczeniami kotłowymi dla kotłów wiszących są najczęściej pomieszczenia gospodarcze i techniczne, ale też sutereny, piwnice, kuchnie, łazienki i poddasza. Występują w nich ściany różnego rodzaju: od masywnych ścian nośnych do lekkich ścianek działowych. Ze względu na swoją konstrukcję będą się one różnić właściwościami wytrzymałościowymi i tzw. nośnością w odniesieniu do przytwierdzonych do nich elementów i urządzeń.

Istnieją możliwości oceny właściwości mechanicznych i wytrzymałościowych poszczególnych rodzajów ścian i takie badania są prowadzone przez instytucje zajmujące się materiałami i konstrukcjami budowlanymi, ale trudno jest znaleźć informację, jakie ciężary i w jaki sposób mocowane można zawieszać na ścianach. Niemniej nawet gdybyśmy mieli bardzo dokładne wyniki i wytyczne w tych kwestiach i tak dochodziłoby do sytuacji, w których wiszący kocioł odpada od ściany, ponieważ poza przepisami równie ważne lub może, z praktycznego punktu widzenia, ważniejsze jest rozumne działanie. Przychodzi ono zwykle z wiekiem jako suma pozytywnej wiedzy, doświadczenia i starań na bieżąco.

W podstawowym dokumencie dotyczącym warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, czyli w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury (Dz. U. nr 75/2002, poz. 690), znowelizowanym (Dz. U. nr 56/2009, poz. 461), nie można znaleźć żadnych zasad i warunków dotyczących wieszania na ścianach kotłów centralnego ogrzewania czy innych urządzeń. Z pewnym wysiłkiem można się dopatrzyć „oszczędnych” warunków odnośnie ścian z kanałami kominowymi. W §140.2. rozporządzenia czytamy: „Przewody kominowe powinny być szczelne…”. Na podstawie tego przepisu można wnioskować, że nie należy wieszać kotłów na ścianach kominowych, ale tylko ze względu na szczelność kanałów, nie ze względu na wytrzymałość zawieszenia czy nośność ściany. Zawieszenie kotła wiąże się z wywierceniem otworów pod wkręty mocujące wieszak kotła, co może prowadzić do spowodowania nieszczelności kanału – jeśli nie od razu, to po pewnym czasie.

Na rys. 1 pokazany jest typowy sposób wieszania kotłów centralnego ogrzewania. Zestaw wkrętów do mocowania wieszaka wraz z wieszakiem jest dołączony przez producenta do kotła jako wyposażenie standardowe. W ścianie wierci się otwory pod kołki z tworzywa sztucznego przy użyciu wiertarki udarowej i mocuje się wieszak za pomocą dwóch wkrętów stalowych. Średnica otworów w murze wynosi najczęściej 10 mm, średnica wkrętu 8 mm, długość wkrętu ok. 60-70 mm.

Producenci i dystrybutorzy kotłów nie określają w instrukcjach montażu warunków mocowania wieszaka do ściany. Nie podają, jakiego rodzaju musi być ściana, jakiej wytrzymałości i nośności. Nie podają, jak wykonywać otwory w ścianie w zależności od jej rodzaju. Nie określają też nośności takiego wieszaka. Nie informują, na jakich rodzajach ścian nie można zawieszać kotłów. Nie podają, jakie inne sposoby mocowania można stosować w zależności od rodzaju ściany i ciężaru kotła. W niektórych instrukcjach można przeczytać ogólne informacje w postaci uwag, często jako teksty wyróżnione, następującej treści: „Uwaga! Kocioł można zamocować tylko do sztywnej powierzchni ściany. Należy zwrócić uwagę, aby wszystkie elementy mocujące miały wystarczającą nośność! Powinno się przy tym uwzględnić również właściwości samej ściany!”.

We wszystkich instrukcjach producenci zastrzegają sobie, kto może wykonywać prace montażowe kotła. Oto jeden z zapisów, również w formie tekstu wyróżnionego i to w sposób szczególny: „Niebezpieczeństwo! Montażu kotła może dokonać tylko wykwalifikowany i autoryzowany instalator. Jest on odpowiedzialny za prawidłowe zainstalowanie i przeprowadzenie pierwszego uruchomienia zgodnie z obowiązującymi przepisami”.

Jak z powyższego wynika, producenci skupiają się głównie na określeniu wymagań kwalifikacyjnych osoby montującej urządzenie gazowe na ścianie. Jest to najbardziej istotny warunek prawidłowego i bezpiecznego montażu. Stąd zanim instalator zostanie dopuszczony formalnie do montażu kotłów, musi odbyć odpowiednie, kilkudniowe, szkolenie u producenta lub dystrybutora urządzeń grzewczych, gdzie po pozytywnym wyniku egzaminu otrzymuje autoryzację na dane typy urządzeń. Należy mieć nadzieję, że warunki montażu kotłów wiszących, w tym mocowanie ich na ścianie, znajdują się w programie i są realizowane podczas szkoleń.

Gdy kocioł montowany jest przez przypadkową osobę (bo inwestor chce zaoszczędzić) bez odpowiednich kwalifikacji i specjalistycznego szkolenia, może dojść do nieprawidłowości, w wyniku których „oszczędności” okażą się bardzo kosztowne.

Kotły wiszące nie są przytwierdzone mechanicznie do ściany, lecz wiszą swobodnie na wieszaku, jak pokazano na rys. 1. Teoretycznie istnieje możliwość „odejścia” kotła od ściany, gdy zostanie on uniesiony. W szczególnym przypadku kocioł może zostać uniesiony na skutek termicznego wydłużenia się pionowych rur instalacji grzewczej pod kotłem. Jest to mało prawdopodobne, ponieważ nie wszystkie rury instalacyjne dołączone do kotła są ogrzewane i wydłużają się, ale szczególne wypadki występują, a ich przyczyna leży w tzw. nieszczęśliwym zbiegu okoliczności.

Na taką okoliczność kotły nie zawsze są zabezpieczone. Na rys. 2 pokazana jest konsola kotła wiszącego, która jest, podobnie jak wieszak kotła, mocowana mechanicznie do ściany. Znajduje się ona pod kotłem i przejmuje naprężenia pochodzące od rur instalacji grzewczej. Zapobiega przenoszeniu się ich na wewnętrzną instalację kotła oraz zapobiega przemieszczaniu się kotła. W ten sposób „teoretyczne” niebezpieczeństwo „odejścia” kotła od ściany z powodu unoszenia jest skutecznie wyeliminowane.

W przypadku braku konsoli, jak z powyższego wynika, kocioł poddawany jest przemieszczaniu się po ścianie. Nie ma to większego znaczenia dla jego funkcjonowania, o ile ruchy te nie spowodują rozszczelnienia połączeń wodnych i gazowych. Natomiast tę „mobilność” kotła będzie odczuwać wieszak na skutek zmiennego obciążenia, które z czasem może spowodować rozluźnienie mocowania go do ściany aż do całkowitego odpadnięcia.

Na tę okoliczność możemy znaleźć odpowiednie zapisy prawne w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych. (Dz. U. nr 74, poz. 836 z dnia 9 września 1999 r.). Poniżej zamieszczono niektóre z nich.

Rozdział 1. Przepisy ogólne.

§ 1. Rozporządzenie określa warunki techniczne użytkowania budynków mieszkalnych, wraz ze związanymi z nimi instalacjami i urządzeniami technicznymi, zwanych dalej „budynkami”.

Rozdział 2. Kontrole okresowe budynku.

§ 4. 1. W celu właściwego użytkowania budynku należy przeprowadzać kontrole okresowe.

6. Niezależnie od kontroli okresowych, o których mowa w ust. 1, właściciel budynku może przeprowadzać przeglądy robocze mające na celu określenie stanu przygotowania budynku, urządzeń i instalacji do użytkowania w okresie zimowym.

§ 5. 1. Okresowej kontroli, o której mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy, podlegają elementy budynku narażone na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania, których uszkodzenia mogą powodować zagrożenie dla:

1) bezpieczeństwa osób, (…)

3) konstrukcji budynku.

2. W toku kontroli, o której mowa w ust. 1, szczegółowym sprawdzeniem należy objąć stan techniczny: (…)

2) urządzeń zamocowanych do ścian i dachu budynku, (…)

5) instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej.

W świetle tych przepisów odpowiedzialność za prawidłowe i bezpieczne użytkowanie m.in. urządzeń i instalacji grzewczych w budynku spoczywa na właścicielu, który powinien dbać o jego stan techniczny i dokonywać okresowych przeglądów, zlecając przeglądy techniczne poszczególnych elementów budynku i jego wyposażenia odpowiednio wykwalifikowanym oraz uprawnionym specjalistom. Takie zalecenia można również znaleźć w instrukcjach instalacji producentów urządzeń grzewczych odnośnie ich urządzeń i instalacji, z którymi te urządzenia współpracują.

dr inż. Jan Siedlaczek

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij