Eksploatacja systemu kanalizacyjnego oraz obiektów kanalizacyjnych (5). Kanał na badaniach

Zobacz artykuł w wersji pdf pdfpdf     

Podczas odbioru systemu kanalizacyjnego należy przeprowadzić następujące badania:

  • Techniczne przy odbiorze
    Badania prostolinijności ułożenia kanałów rurowych przeprowadza się prześwietlając kanał. Kanał jest prosto ułożony i wynik badania pomyślny, jeśli w lusterku widać niezmieniony kształt kanału. Badanie prostolinijności kanałów przełazowych przeprowadza się, rozciągając sznur lub drut ponad dnem kanału i mierząc odchylenia osi wyznaczonej od faktycznej. Dopuszczalne odchylenie osi wynosi +/- 2 cm (badania prostolinijności układu kanału mogą być przeprowadzone za pomocą urządzeń laserowych).
  • Jednostajności spadku
    Badania jednostajności spadku przeprowadza się, niwelując dno kanału w studniach rewizyjnych oraz sprawdzając prawidłowość spływu wody. Wynik badania uznaje się za pozytywny, jeżeli odchylenia rzędnych zmierzonych w studniach rewizyjnych nie przekraczają +/- 2 mm, a spływ wody odbywa się bez  zakłóceń i szerokość zwierciadła spływającej wody nie wskazuje na zagłębienia kanału przekraczające ww. odchylenie.
  • Wymiarów kanału
    W kanałach rurowych przeprowadza się jedynie kontrolę wymiarów kinet, sprawdzając, czy będzie można zamykać kanały za pomocą korków. W kanałach przełazowych badania przeprowadza się za pomocą wzorników przygotowanych oddzielnie dla każdego przekroju. Odchylenia wymiarów odbieranego kanału w stosunku do projektowanego nie powinny przekraczać 1-2%.
  • Spoinowania kanału, studni rewizyjnych itp.
    Badanie spoinowania polega na próbie wprowadzenia ostrego rylca w spoinę. Zaprawa wypełniająca spoinę może ulec zarysowaniu, nie może odpryskiwać i umożliwiać wprowadzenia rylca w głąb spoiny.
  • Szczelności kanału
    Badanie kanału na infiltrację wód gruntowych przeprowadza się dla kanałów ułożonych w gruntach nawodnionych.

Dla uzyskania prawdziwego wyniku badań należy zwrócić uwagę, aby od momentu przerwania pompownia (dla uzyskania depresji umożliwiającej wykonanie kanału) upłynął czas pozwalający na ustabilizowanie się zwierciadła wody gruntowej.

Badanie polega na pomiarze ilości wody gruntowej przesączającej się przez ścianki kanału, studni rewizyjnych i innego uzbrojenia do wewnątrz kanału.

Ilość tę można zmierzyć:

– przelewem wstawionym w kinetę studni rewizyjnej,
– naczyniem pomiarowym,
– gromadzeniem infiltrującej wody w badanym kanale.

Pomiar infiltrującej wody przelewem polega na wstawieniu w kinetę studni rewizyjnej przelewu prostokątnego o ostrej krawędzi z kontrakcją zupełną. W celu wykonania dokładnego pomiaru natężenia przepływu infiltrującej wody należy spełnić następujące warunki:

– przelew musi być ustawiony prostopadle do osi kanału,
– krawędź dolna przelewu musi być idealnie pozioma, a krawędzie boczne prostopadłe do niej,
– grubość strugi przelewającej się wody h powinna być mierzona w osi kanału w odległości 6-10 h od przelewu,
– do mierzenia należy używać wodowskazu szpilkowego z noniuszem umożliwiającym odczyt z dokładnością +/- 0,1 mm, a pomiar powinien być powtarzany 5-7 razy,
– przelew nie może być podtopiony, a wysokość korony przelewu nad dnem kanału nie powinna być mniejsza od  p = 300 mm,
– przy spełnieniu tych wszystkich warunków i dokładnym prowadzeniu pomiarów błąd względny powinien być bliski +/- 1%.

Przy badaniu infiltracji wody do kanałów o dużych wymiarach zamiast przelewów prostokątnych można używać przelewów trójkątnych.

Pomiar infiltrującej wody naczyniem pomiarowym polega na zamknięciu kanału tarczą lub innym specjalnym korkiem zaopatrzonym w rurkę, przez którą  będzie wypływać infiltrująca woda. Pod rurkę należy podstawić naczynie pomiarowe o wycechowanej objętości. Natężenie przepływu infiltrującej wody można określić, mierząc czas napełniania naczynia. Pomiar należy przeprowadzić wielokrotnie. Do tego celu można używać wycechowanych naczyń, opróżnianych automatycznie, np. wywrotek. Pomiary infiltrującej wody metodą naczyń pomiarowych są mało dokładne ze względu na małą objętość naczyń w stosunku do mierzonych przepływów.

Pomiar infiltracji za pomocą gromadzenia wody w badanym kanale polega na zakorkowaniu odpływu infiltrującej wody. Określa się ją obliczając, na podstawie rysunków wykonawczych kanału, przyrost objętości wody w czasie. W kanałach z rur kamionkowych błąd spowodowany tylko samą niedokładnością wykonania rur przekracza zwykle 4-5%.

Odczyty warstwy przelewającej się wody, poziomów wody i innych wielkości zmiennych, określających ilości wody infiltrującej do kanału w jednostce czasu, powinny być wykonywane prze 8 godzin w odstępach co 30 minut.

Ilość wód infiltracyjnych jest określona dla poziomów wód gruntowych, które nie przekraczają 4 m ponad dnem kanału. Dopuszczalna infiltracja może być zwiększona o 20% na każdy rozpoczęty metr wzniesienia zwierciadła wód gruntowych powyżej 4 m. Badanie kanału na eksfiltrację przeprowadza się dla kanałów ułożonych w gruntach suchych oraz dla wszystkich kanałów przed ich zasypaniem. Badanie polega na pomiarze ilości wody wyciekającej przez nieszczelności z napełnionego wodą kanału.

Kolejną kwestią jest określenie wycieków w sieci. W celu ich określania zamyka się specjalnymi korkami przewody łączące badany odcinek kanału z innymi kanałami. Kanał napełnia się wodą do poziomu przekraczającego wysokość przekroju kanału w najwyżej położonym punkcie badanego odcinka: o 0,5 m –  w kanałach ogólnospławnych i deszczowych oraz 0,3 m – w kanałach ściekowych. Pozostawia się napełniony kanał przez okres minimum 2 godzin dla umożliwienia nasiąknięcia szczelin i ścian kanału (lepiej okres ten zwiększyć do 24 godz. od początku nawodnienia kanału), a następnie uzupełnia się brakującą ilość wody do poziomu pierwotnego. Potem w ciągu 1-8 godzin obserwuje się obniżenie poziomu wody w studni rewizyjnej lub rurze kontrolnej, uzupełniając brakujące ilości wody do poziomu pierwotnego i mierząc jednocześnie ilości wody zużywanej w tym celu.

Pomiar ilości zużywanej do uzupełniania braków wody może być wykonywany wycechowanymi naczyniami i innymi przyrządami gwarantującymi dokładność ok. 2%. Wynik badania należy uznać za pozytywny, jeżeli w kanałach nie zostanie stwierdzona ucieczka wody.

Konieczne jest także badanie kanału na eksfiltrację, przeprowadzane w czasie budowy kanału zarówno w gruntach suchych, jak i nawodnionych. Przeprowadzenie takich badań powinno doprowadzić do budowy szczelnych kanałów. Dopuszczalne wycieki wody w takich przypadkach należy przyjmować jak przy przeprowadzonym po zakończeniu robót badaniu kanałów na eksfiltrację.

Roman Ćwiertnia, Tomasz Ćwiertnia

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij