Kotły grzewcze na paliwa stałe w świetle przepisów i wymagań dotyczących urządzeń ciśnieniowych (1) Akt certyfikacji

W  artykule przedstawione zostaną zagadnienia dotyczące certyfikacji,  projektowania oraz wymagań wytrzymałościowych, które powinny spełniać  kotły grzewcze na paliwa stałe.

Artykuł poniższy szczegółowo omawia, jakim normatywom podlegają kotły grzewcze na paliwa stałe, co należy wykonać, by spełnić wymagania prawne oraz w jaki sposób można tego dokonać. Dodatkowo omówiono problemy, które mogą być związane z nieprawidłowo wykonaną lub dobraną instalacją grzewczą systemu otwartego bądź zamkniętego, a także nieprawidłowym zaprojektowaniem części ciśnieniowej kotła. Omówiono również zagrożenia, jakie mogą powodować takie nieprawidłowości. Na podstawie przykładu wskazano, jak należy dobierać elementy kotła oraz w jaki sposób należy szacować dopuszczalne ciśnienie robocze urządzenia ciśnieniowego.

Obowiązkowa certyfikacja  Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lipca 2002 r. [3] ustala, jakie urządzenia ciśnieniowe objęte są obowiązkową certyfikacją. Zgodnie z § 1 pkt. 1 ppkt. c rozporządzenia [3] kotły cieczowe o pojemności większej niż 2 dm3, przeznaczone do podgrzewania cieczy bez zmiany jej stanu skupienia z użyciem ciepła uzyskiwanego z paliwa w wyniku reakcji egzotermicznej lub energii elektrycznej, z wyjątkiem kotłów cieczowych w instalacjach systemu otwartego, podlegają pod UDT. Z tego zapisu wynika, że kotły grzewcze pracujące w instalacjach systemu otwartego nie podlegają pod Dozór Techniczny, natomiast podlegają pod Rozporządzenie Ministra Gospodarki [4] (które wdraża postanowienia dyrektywy [2]) i tam podane są procedury oceny zgodności.

Zgodnie z zapisami [4] kotły grzewcze na paliwo stałe z ręcznym zasypem, jako zespoły urządzeń ciśnieniowych, podlegają procedurze nazywanej w [4] „Badaniem projektu WE-moduł B1”. Pozytywny wynik procesu badania projektu WE, zakończonego wydaniem certyfikatu zgodności projektu z zasadniczymi wymaganiami oraz wykonanie wyrobu przez producenta w sposób zgodny z certyfikowanym projektem, upoważniają producenta do wystawienia deklaracji zgodności i oznakowania wyrobu znakiem CE bez podawania przy oznakowaniu CE numeru identyfikacyjnego jednostki notyfikowanej, która wykonała badanie projektu WE.

Niezbędne informacje, które powinna zawierać deklaracja zgodności, podaje dyrektywa, która nie określa wyglądu edytorskiego ani formy informacji zawartych w deklaracji. Jedyny wymóg do spełnienia przez producenta dotyczy wielkości oznakowania graficznego CE, który nie może być mniejszy niż 5 mm.

W procesie badania projektu WE – moduł B1 jednostka notyfikowana:

  • Bada dokumentację techniczną oraz identyfikuje elementy zaprojektowane zgodnie z odpowiednimi normami zharmonizowanymi, a także elementy, które zaprojektowano, nie stosując tych norm, a w szczególności:
    • ocenia zastosowane materiały, jeżeli nie są one zgodne z odpowiednimi normami zharmonizowanymi lub z europejskim uznaniem materiałów przeznaczonych na urządzenia ciśnieniowe;
    • zatwierdza procedury wykonywania połączeń nierozłącznych elementów urządzeń ciśnieniowych lub sprawdza, czy procedury te zostały uprzednio zatwierdzone zgodnie z wymaganiami określonymi w ww. rozporządzeniu;
    • sprawdza, czy pracownicy wykonujący połączenia nierozłączne elementów urządzeń ciśnieniowych oraz przeprowadzający badania nieniszczące tych połączeń są wykwalifikowani lub uprawnieni zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu [4].
    • Przeprowadza odpowiednie badania w celu ustalenia, czy rozwiązania projektowe przyjęte przez producenta spełniają zasadnicze wymagania określone w rozporządzeniu [4], w przypadku gdy producent nie zastosował norm zharmonizowanych.
    • W przypadku, gdy producent zastosował normy zharmonizowane, przeprowadza odpowiednie badania w celu ustalenia, czy wybrane przez producenta normy zostały zastosowane.

Jakie badania?

Czy wymiennik ciepła kotła grzewczego małej mocy podlega badaniom wytrzymałościowym w zakresie naprężeń wywoływanych przez ciśnienie?

W drodze wyjątku kotły grzewcze małej mocy zasilane ręcznie paliwem stałym, przeznaczone do wytwarzania ciepłej wody o temperaturze nie większej niż 110oC, są objęte definicją dotyczącą zespołów urządzeń ciśnieniowych. Definicję tę uzupełnia iloczyn ciśnienia roboczego i objętości wodnej zespołu i jeżeli iloczyn ten:

  • jest większy niż 50 barolitrów, to procedury oceny zgodności kotłów grzewczych obejmuje Dyrektywa 97/23/EWG – Ciśnieniowa (PED) [2],
  • jest mniejszy niż 50 barolitrów, to procedury oceny zgodności takich kotłów grzewczych nie obejmują.

Należy tu wyjaśnić zapis drugiego punktu. Czy to oznacza, że producent takiego urządzenia, które nie podlega procedurom oceny zgodności, może wprowadzać takie urządzenie na rynek europejski bez jakichkolwiek ograniczeń? Odpowiedź brzmi – nie. Obowiązkiem producenta jest sporządzenie podobnej dokumentacji jak dla kotłów określonych w akapicie pierwszym, z tym że dokumentacja techniczna takich kotłów nie podlega ocenie strony trzeciej. Krótko mówiąc, producent może oznakować swój wyrób znakiem CE bez udziału strony trzeciej, a więc bez ponoszenia kosztów na usługi zewnętrzne.

Akty do certyfikacji

Według jakich aktów prawnych należy dokonywać certyfikacji urządzeń ciśnieniowych? Otóż podstawowym aktem prawnym, który umożliwił wprowadzenie do krajowego prawa większości dyrektyw związanych z oznakowaniem CE, jest ustawa o systemie oceny zgodności z 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. nr 166 poz. 1360 ze zmianami, tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. nr 204 poz. 2087) [1]. Ustawa ta ma charakter ramowy, zawiera definicje podstawowych pojęć i najważniejsze zasady wspólne dla wyrobów podlegających ocenie zgodności opartej na dyrektywach Nowego Podejścia.

Natomiast przepisy większości konkretnych dyrektyw wprowadzone zostały do polskiego prawa rozporządzeniami wykonawczymi do tej ustawy, wydanymi przez właściwych ministrów. W rozporządzeniach zawarte są różne szczegółowe kwestie istotne przy dokonywaniu oceny zgodności poszczególnych grup wyrobów, takie jak: zakres wyrobów podlegających przedmiotowej dyrektywie, zasadnicze wymagania dotyczące tych wyrobów, konkretne procedury oceny zgodności mające zastosowanie, zawartość dokumentacji technicznej, zawartość deklaracji zgodności, wzór oznakowania CE itp. Ustawy o systemie zgodności [1] nie stosuje się do wyrobów medycznych, natomiast do wyrobów budowlanych ma ona tylko częściowe zastosowanie.

Ocena zgodności

Kto może dokonywać oceny zgodności kotłów i urządzeń grzewczych podlegających procedurom oceny zgodności (a takimi są na pewno kotły na paliwa stałe bez względu na to, czy pracują w instalacjach systemu otwartego czy zamkniętego)?

Art. 7 pkt 1 Ustawy [1] mówi, że podczas dokonywania oceny zgodności z zasadniczymi wymaganiami wyrób (urządzanie, produkt itp.) może być poddawany:

  • badaniom przez:
    • a) producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela, jeżeli nie jest wymagane przeprowadzenie badań przez laboratorium niezależne od dostawcy i odbiorcy,
    • b) notyfikowane laboratorium, jeżeli jest wymagane wykonanie badań przez laboratorium niezależne od dostawcy i odbiorcy;
  • sprawdzeniu zgodności z zasadniczymi wymaganiami – przez notyfikowaną jednostkę kontrolującą;
  • certyfikacji – przez notyfikowaną jednostkę certyfikującą.

Reasumując, oceny zgodności kotłów i urządzeń grzewczych podlegających procedurom oceny zgodności mogą dokonywać:

  • Laboratoria notyfikowane,
  • Notyfikowane jednostki kontrolujące,
  • Notyfikowane jednostki certyfikujące.

Wystawianie certyfikatu  Jakie jednostki notyfikowane mogą wystawić certyfikat zgodności z dyrektywą ciśnieniową lub rozporządzeniem dotyczącym kotłów grzewczych z ręcznym zasypem paliwa stałego? Jednostki notyfikowane w zakresie tej dyrektywy, tj. Instytut Energetyki (Jednostka Notyfikowana nr 1452), Urząd Dozoru Technicznego (Jednostka Notyfikowana Nr 1433) oraz Instytut Nafty i Gazu (Jednostka Notyfikowana Nr 1450).

Sławomir Pilarski, Marcin Foit

Bibliografia:

1. Ustawa o systemie oceny zgodności z 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. nr 166 poz. 1360 ze zmianami, tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. nr 204 poz. 2087).
2. Dyrektywa 97/23/EWG – Ciśnieniowa (PED).
3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów urządzeń ciśnieniowych podlegających dozorowi technicznemu (Dz. U. nr 120, poz. 1021, z dnia 29 lipca 2002 r.).
4. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń ciśnieniowych i zespołów urządzeń ciśnieniowych (Dz. U. nr 263, poz. 2200 z 2005 r.).

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij