Projektowanie systemów rozsączających w Polsce (1). Szereg deszczowy

zobacz artykuł w wersji pdf pdf  pdf 

 W niniejszym artykule chciałbym skupić się na tematyce projektowej dotyczącej doboru systemów rozsączających i metodyki stosowanej w Polsce przy doborze tego systemu.

Przy doborze systemu rozsączającego w Polsce natrafiamy, niestety, na szczątkowe dane w postaci norm lub wytycznych do projektowania ww. instalacji. Nie posiadamy w naszym kraju, według mojego stanu wiedzy, na dzień dzisiejszy żadnych kompleksowych rozwiązań dotyczących tego zagadnienia. W zasadzie większość dostępnych materiałów bazuje tu na następującej publikacji i ich polskich adaptacjach: DWA-A 138 „Planung, Bau Und Betrieb von Anlagen zur Versickerung von Niedrerschlagwasser”(wydanie z kwietnia 2005). Wytyczna ta w sposób dość kompleksowy podaje metodykę rozwiązywania problemu zagospodarowania wody deszczowej na powierzchni zlewni.

Z moich praktycznych doświadczeń w Polsce wynikają następujące postrzeżenia:
* Wytyczna ta często stosowana jest wyrywkowo na zasadzie zastosowania jednego wzoru z tej normy. Jest to, niestety, dość częsta praktyka.
* Występuje dość spora niewiedza na temat samej zawartości tej normy.
* Stosowana jest również często jej wcześniejsza wersja bez ostatnich aktualizacji.

Niemieckie dane opadowe
Zgodnie z DWA-A 138 dane opadowe – statystyki deszczowe powinny być oparte o dwie publikacje, czyli wytyczną DWA-A 117 lub niemiecki atlas pogodowy Konstra. Dane opadowe zebrane w tych atlasach oferują dużą ilość danych zebranych syntetycznie przez wiele lat. Istotnym faktem przy wymiarowaniu zbiorników infiltracyjnych jest konieczność przeliczenia jego pojemności dla wielu tzw. szeregów deszczowych. Szereg deszczowy (tzw. Regenspende) rD(n) określa odpowiednie natężenie opadu [l/(s*ha)] w stosunku do czasu jego trwania [min]. Szereg deszczowy uzależniony jest również od przyjętego prawdopodobieństwa opadu. Wartość ta, np.: n = 1/rok, zależy od lokalizacji i rodzaju zlewni. W Niemczech zwyczajowo stosowana jest wartość n = 0,2/rok, co odpowiada tzw. deszczowi 5-letniemu.

Dane opadowe stosowane w Polsce 
Z oczywistych przyczyn w Polsce nie można bazować na niemieckich danych opadowych. Z tego powodu zalecam zastosowanie polskich danych

opadowych. Dane te w fragmentaryczny sposób są dostępne w literaturze. Zdecydowanie najlepszym źródłem danych opadowych w Polsce jest IMGW Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Instytut posiada bardzo dobre dane opadowe, które po uprzednim przygotowaniu mogą być używane do obliczania zbiorników rozsączających zgodnie z DWA-A 138. Pewną bazą wyjściową do opracowania tych danych może być ogólnodostępny atlas klimatu Polski, który w syntetyczny sposób przedstawia statystykę opadu w Polsce.

Zgodnie z DWA-A 138 do obliczeń systemu rozsączającego trzeba przeanalizować szereg deszczowy o czasie trwania deszczu od 15 min do 72 godzin. W związku z tym należy porównać nie tylko deszcze intensywne o krótkim czasie trwania, ale też deszcze o dłuższym czasie trwania i mniejszym natężeniu opadu.

Osobiście staram się promować w Polsce dane opracowane przez Panią dr Ewę Bogdanowicz z IMGW, która po analizie intensywności czasów trwania deszczu w Polsce wydzieliła trzy regiony opadowe. Przedstawione są one na rysunku 1.

W tabeli 1 przedstawiam przykładowe zestawienie danych wydajności intensywności [l/s*ha] dla dwóch standardowych prawdopodobieństw pojawienia się opadów n = 1 (100%). W zależności od lokalizacji miejscowości w Polsce dobiera się odpowiednią kolumnę w zestawieniach. Dla ułatwienia w tabeli 2 podałem kilka przykładów lokalizacji.

Dla miejscowości Podgórza Karpackiego, Karpat i Sudetów ze względu za bardzo nieregularną strukturę opadów zawsze zalecam zaczerpnięcie danych opadowych bezpośrednio z IMGW. Odpowiednio opracowując te dane wyjściowe, można w końcu przygotować właściwy szereg deszczowy, który w formie diagramu przybierze postać jak na rys. 2. Pełen zakres danych opadowych jest stosowany również w programach obliczeniowych producentów systemów rozsączających jak np.: REHAU.

Wnioski 
Dopiero odpowiednie przygotowanie danych tzw. szeregu deszczowego daje nam pewność, iż do obliczeń przyjęto właściwe dane wejściowe. Mając odpowiedni szereg deszczowy, możemy przejść od kolejnych faz wykonywania obliczeń, w tym do określenia prawdopodobieństwa pojawienia się opadu oraz do właściwego wymiarowania zbiornika.

Sam przestrzegam przed używaniem danych opadowych stosowanych dla obliczeń kanalizacji, np. ze wzoru Błaszczyka. Jest on po prostu błędny i prowadzi do pomyłek w obliczaniach. Zastosowanie odpowiednich danych opadowych wydaje mi się tutaj wręcz kluczowe. W następnych częściach cyklu postaram się przedstawić kwestie doboru prawdopodobieństwa opadu i jego wpływ na wielkość dobieranego zbiornika.

Marcin Motylski

Ilustracje z archiwum REHAU.

Literatura:

DWA-A 138 „Planung, Bau Und Betrieb von Anlagen zur Versickerung von Niedrerschlagwasser- Wydanie z kwietnia 2005“.

Dr Ewa Bogdanowicz „Opracowanie dotyczące danych o maksymalnych opadach deszczu w Polsce” IMGW 2007.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij