Eksploatacja systemu kanalizacyjnego oraz obiektów kanalizacyjnych (7). Przepychanie kanałów

zobacz artykuł w wersji pdf  pdf pdf 

Drobne roboty remontowe w obiektach kanalizacyjnych przeprowadza się w wyniku wykrycia podczas prac przeglądowych niewielkich uszkodzeń kanałów i ich uzbrojenia. Do robót tych należy zaliczyć:
* wymianę uszkodzonych skrzynek uzbrojenia, włazowych, przewietrznikowych i wpustów ulicznych,
* wymianę stopni włazowych,
* regulację wysokościową uzbrojenia,
* naprawę włazów i studni rewizyjnych,
* likwidację rys i miejscowych wycieków wody gruntowej, spoinowanie kanałów.

Zapchana kanalizacja
Ścieki odprowadzane do kanalizacji zawierają szereg zanieczyszczeń, które w pewnych sprzyjających wypadkach mogą doprowadzić do zapchania kanału i zatrzymania odpływu ścieków ze skanalizowanych do tego kanału nieruchomości. Częstotliwość zapchań zależy przede wszystkim od wymiarów kanałów. Przykanaliki, jako kanały o najmniejszych wymiarach, zapychają się najczęściej. Podobnie często zapychają się wpusty uliczne. Czyszczenie ich jest stosunkowo najprostsze i najmniej pracochłonne. O zapchaniu przykanalika lub wpustu ulicznego świadczy brak odpływu ścieków lub wód deszczowych z instalacji wewnętrznej czy ulicy.

Zapchania kanałów zdarzają się przy prawidłowo eksploatowanej sieci kanalizacyjnej bardzo rzadko. Częste występowanie zapchań świadczy o niewłaściwej konserwacji kanałów. Przepychanie kanałów odbywa się w sposób podobny jak przykanalików.

Roboty naprawcze
Awaryjne roboty naprawcze przeprowadzane są tylko na kanałach rurowych i przykanalikach. Uszkodzenia kanałów przełazowych mogą być wykryte w czasie przeglądów sieci, a remonty powinny być zaplanowane.

Przyczyny uszkodzeń stanowią:
* przecieki wody gruntowej do kanału wraz z cząstkami gruntu (uszkodzenia tej grupy mają szczególnie miejsce w kanałach i przykanalikach nowych, niewłaściwie wykonanych, których wad nie wykryto w czasie odbioru);
* zarastanie przewodów korzeniami drzew (uszkodzenia tej grupy mają miejsce szczególnie na przykanalikach; zagłębienie kanałów i przykanalików, przy którym można spodziewać się zarastania, wynosi do 5 m od powierzchni terenu, odległość w planie od osi drzew 5-10 m; awarie z tej przyczyny występują zwykle na przykanalikach);
* zapchania kanału lub przykanalika niemożliwe do zlikwidowania (uszkodzenia tego rodzaju w kanałach nie powinny mieć miejsca);
* uszkodzenie mechaniczne kanałów i przykanalików.

Roboty naprawcze kanałów i przykanalików wykonuje się podobnie jak budowę nowych przewodów. Różnice w wykonawstwie sprowadzają się do następujących elementów:
* naprawiany kanał odprowadza ścieki, których odpływ nie powinien być zatrzymany. W tym ce1u konieczne jest przepompowywanie tych ścieków ze studni rewizyjnej powyżej miejsca uszkodzenia do studni rewizyjnej poniżej miejsca uszkodzenia;
* odwodnienie wykopu odbywa się częściowo do uszkodzonego kanału, dlatego też bardzo często odwadnianie wykopu przy zużyciu studni wierconych wpłukiwanych lub igłofiltrów konieczne jest dopiero w ostatniej fazie robót przy demontażu i układaniu naprawionego odcinka kanału. Często można się ograniczyć do odwodnienia powierzchniowego;
* przy przystępowaniu do robót naprawczych nie jest dokładnie znany zakres robót, dlatego też organizacja placu budowy powinna pozwalać na powiększenie wykopu wzdłuż kanału i przykanalików włączonych do uszkodzonego odcinka;
* dokopywanie do poziomu umożliwiającego ułożenie przewodu może być wykonywane w ściankach szczelnych.

Badanie pracy sieci kanalizacyjnej
Poznanie rzeczywistej pracy sieci kanalizacyjnej eksploatowanej przez przedsię­biorstwo stanowi jedno z podstawowych zadań służb eksploatacyjnych. Badania pracy sieci mają na celu określenie rzeczywistego obciążenia sieci ściekami i stopnia jej wykorzystania oraz ustalenie zasad eksploatacji sieci i stwierdzenie potrzeby wykonywania pewnych prac eksploatacyjnych. Poznanie stopnia wykorzystania sieci kanalizacyjnej pozwala na prowadzenie przez przedsiębiorstwo prawidłowej polityki inwestycyjnej oraz stanowi jeden z niezmiernie ważnych czynników wpływających na kierunki rozbudowy miasta.

W ramach badań dotyczących obciążenia sieci kanalizacyjnej powinny być prowadzone obserwacje:
* na sieciach kanalizacyjnych ściekowych, deszczowych oraz ogólnospławnych;
* napełnień kolektorów i kanałów ściekami w różnych porach doby i roku;
* napełnień kolektorów i kanałów wodami deszczowymi podczas opadów nawalnych;
* częstotliwości zalewów niekorzystnie położonych punktów miasta.

Dodatkowo na sieciach ogólnospławnych lub półrozdzielczych należy prowadzić obserwacje częstotliwości pracy burzowców i przelewów burzowych lub rozdzie1aczy oraz ewentualnie objętości zrzucanych wód (maksymalna ilość zrzutów: n = 10/a),
* napełnień burzowców wodami deszczowymi,
* sprawności przelewów burzowych i rozdzie1aczy.

W ramach badań dotyczących zasad eksploatacji lub stwierdzenia potrzeby wykonania prac eksploatacyjnych powinny być prowadzone obserwacje:
* prędkości zanieczyszczania się kolektorów i kanałów osadami,
* ilości osadzającego się osadu w pewnych okresach,
* ilości osadzającego się piasku w osadnikach wpustów ulicznych.

Badania i obserwacje powinny być prowadzone przede wszystkim na kolektorach, gdyż od ich pracy zależy działanie całej sieci. Przepełnienie kolektorów wpływa na zwiększenie napełnień w kanałach, zmniejszenie prędkości przepływu ścieków i zwiększenie prędkości zanieczyszczania się kanałów.

Punkty sieci kanalizacyjnej, w których prowadzone będą obserwacje napełnień, powinny stanowić charakterystyczne przekroje tej sieci. Wyboru ich należy dokonywać na prostych odcinkach kanałów i kolektorów, bez zmiany spadku dna i przekroju kanału. Badania napełnień kanałów i kolektorów najlepiej prowadzić w sposób ciągły. Częściej jednak możliwe jest jedynie prowadzenie chwilowych obserwacji napełnień.

Pomiarów takich dokonuje się zwykle łatą wodowskazową, zanurzoną w przepływającej strudze ścieków. W żadnym przypadku mierzący napełnienie nie może w tym okresie stać w strudze ścieków.

Wielkość napełnienia określa się na podstawie pomiaru odcinka łaty zamoczonego ściekami. Pomiar taki jest niedokładny, gdyż spiętrzenie ścieków wywołane zanurzeniem łaty powiększa długość zmoczonego odcinka łaty. Określone na takiej podstawie napełnienie jest większe od rzeczywistego. Za znacznie bar­dziej dokładną metodę pomiaru można uznać określanie napełnienia jako różnicy wysokości kanału: odległości zwierciadła ścieków od sklepienia kanału. Metoda taka zmusza jednak pracowników do wchodzenia do włazów w czasie prowadzenia obserwacji.

Badania napełnień kanałów wodami deszczowymi prowadzi się w podobny sposób jak obserwacje napełnienia ściekami. Jeżeli nie są prowadzone obserwacje w sposób ciągły, należy mierzyć jedynie maksymalne napełnienie kolektorów, burzowców i kanałów wodami deszczowymi, obserwując ślady pozostawione we włazach lub stosując specjalne przyrządy.

Do badania częstotliwości zalewów niekorzystnie położonych punktów miasta należy wykorzystać meldunki pogotowia kanalizacyjnego oraz sprawozdawczość straży pożarnej, która zwykle interweniuje także w takich przypadkach.

Podstawowe dla określenia zasad eksploatacji sieci kanalizacyjnej są obserwacje prędkości zanieczyszczania się kanałów i kolektorów, polegające na systematycznych pomiarach grubości warstwy osadów i przyrostu tej warstwy w czasie. W kolektorach pomiary takie powinny poprzedzać każde czyszczenie, w kanałach – w zależności od stopnia rozpoznania pracy sieci.

Oprócz badań dotyczących ilości ścieków i wód deszczowych powinny być prowadzone badania odnośnie zanieczyszczeń ścieków i wód deszczowych odprowadzanych siecią kanalizacyjną. Badania takie należy przeprowadzać w charakterystycznych punktach sieci. Zanieczyszczenia odpływów kanalizacją deszczową i burzowcami powinny być badane w czasie opadów i prowadzone w ten sposób, aby można było określić wpływ objętości i czasu trwania odpływu na zanieczyszczenie zrzutów.

Przy sieciach kanalizacji rozdzielczej należy prowadzić obserwacje w celu sprawdzenia, czy przykanaliki deszczowe nie zostały włączone do sieci ściekowej i odwrotnie. Przyłączenie przykanalików deszczowych do sieci ściekowych zwiększa okresowo ilość ścieków odprowadzanych tą siecią i może spowodować wylewy ścieków na ulicę, zalewy pompowni ścieków itp. Włączenie przykanalików ściekowych do sieci deszczowej powoduje wzrost zanieczyszczenia zrzutów deszczowych. Kontrolę prawidłowości włączenia przykanalików przeprowadza się przy pomocy tzw. dymów.

Bezpieczeństwo w kanale
Wszelkie prace eksploatacyjne muszą być wykonywane z zachowaniem odpowiednich warunków bezpieczeństwa. W czasie prowadzenia robót w kanałach przełazowych, tzn. takich, których wysokość nie jest mniejsza niż 1,0 m, napełnienie ich ściekami nie mogą przekraczać wielkości przedstawionych w tabeli.
Przed przystąpieniem do pracy kanał należy przewietrzyć przez otwarcie włazów co najmniej w 3 punktach na okres 15 do 30 minut, a następnie sprawdzić, czy nie ma w nim gazów szkodliwych dla pracowników. Należy pamiętać, że przy użyciu czujnika gazu można wykryć metan, gaz świetlny i dwutlenek węgla, siarkowodór.
Jeżeli kanału nie udaje się przewietrzyć w sposób grawitacyjny, konieczna jest wymiana mechaniczna powietrza przy wykorzystaniu przenośnego wentylatora z napędem ręcznym lub spalinowym. W kanałach o dużych wymiarach należy przy użyciu wentylatora stosować także przesłony kierujące strumień świeżego powietrza. W kanałach o małych wymiarach skład powietrza można poprawić płucząc kanał strumieniem wody wodociągowej z zaworu pożarowego.

W kolejnym odcinku kontynuować będziemy tematykę związaną z bezpieczeństwem pracy w robotach eksploatacyjnych na sieci  kanalizacyjnej.

Roman Ćwiertnia, Tomasz Ćwiertnia

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij