O płytach gipsowo-kartonowych i nie tylko. Odporne okładziny

zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

Na rynku dostępne są nie tylko materiały na bazie gipsu i kartonu, ale także inne, np. cementowo-włóknowe. Wszystkie łączy przede wszystkim prostota montażu.

Płyty gipsowo-kartonowe
Rodzaje płyt definiuje obowiązująca norma na płyty, a jest to PN-EN 520 „Płyty gipsowo-kartonowe. Definicje, wymagania i metody badań”. Norma ta dzieli płyty na kilka typów: A – płyta gipsowo-kartonowa z licem, na które można nałożyć wyprawy gipsowe oraz elementy dekoracyjne, np. farby; H – płyta gipsowo-kartonowa o zmniejszonym stopniu wchłaniania wody (H1 – nasiąkliwość ≤ 5%; H2 – nasiąkliwość ≤ 10%; H3 – nasiąkliwość ≤ 25%); F – płyta gipsowo-kartonowa o zwiększonej spójności rdzenia przy działaniu wysokiej temperatury; E – płyta gipsowo-kartonowa do zastosowania jako usztywnienie w ścianach zewnętrznych w technologii szkieletowej; R – płyta gipsowo-kartonowa o zwiększonej wytrzymałości i odporności na niszczące obciążenia wzdłużne i poprzeczne; I – płyta gipsowo-kartonowa o zwiększonej twardości powierzchni. Bardzo ważną informacją jest fakt, że poszczególna płyta może łączyć kilka właściwości.

Warto w tym miejscu zatrzymać się nad jedną z ważniejszych właściwości płyt gipsowo-kartonowych – odpornością na ogień. Gips jako materiał zawiera ok. 20% wody związanej chemicznie. Dzięki tej właściwości do czasu całkowitej dehydratacji gipsu, np. podczas pożaru, temperatura wewnątrz zabudowy jest stosunkowo niska, ok. 120ºC. Płyty gipsowo-kartonowe oraz gipsowo-włókonowe (o których kilka akapitów niżej) klasyfikowane są euro klasą odporności na ogień A1 (niepalne) lub A2 (prawie niepalne).

Pomimo że obecnie obowiązująca norma jest dokumentem odniesienia już kilka lat, cały czas funkcjonuje jeszcze stare nazewnictwo, czyli: GKB – płyta zwykła standardowa, GKBI – o zwiększonej odporności na wodę, impregnowana, GKF – o zwiększonej odporności na ogień, GKFI – o zwiększonej odporności na ogień, impregnowana (płyta kompaktowa). Zwykle płyty możemy rozpoznać po kolorze. Zwykła ma kolor kartonu, wodoodporna – bladozielony, ognioodporna – różowy, bladoczerwony, kompaktowa – zielony z czerwonymi napisami.

To podstawowy podział płyt, ale jeśli sprawdzimy ofertę producentów, możemy dostać zawrotu głowy od ilości rodzajów wyrobów w ich portfolio. Spotkać możemy więc płyty o zwiększonej izolacyjności akustycznej, płyty z powłoką ołowianą (do pracowni rentgenowskich, z właściwością ochrony przed promieniowaniem. Stosowana powłoka ołowiana posiada grubość od 0,5 mm do kilku milimetrów), są też płyty z właściwością ekranowania fal elektromagnetycznych i pól elektrycznych (np. od sieci komórkowych, linii wysokiego napięcia, ale także radarów czy odbiorników telewizyjnych, monitorów itp.), płyty ze zwiększoną przewodnością cieplną (stosowane w celu przyspieszenia schładzania czy ogrzewania pomieszczenia). Dostępne są specjalne płyty odporne na działanie wody do pomieszczeń basenowych (są to inne płyty niż standardowe impregnowane, oznakowane wg obecnie obowiązującej normy jako H), które zwykle stosuje się tam, gdzie podwyższona wilgotność w pomieszczeniu jest zjawiskiem okresowym) – niektóre ich rodzaje mogą być także stosowane na zewnątrz pomieszczeń!

Osobną sprawą jest dobór grubości płyty. Standard to 12,5 mm – stosowany zwykle na ściany. Inne występujące grubości to 9,5 mm – stosowana najczęściej na ściany i sufity, 15 mm – stosowana zwykle na ściany i podłogi (na podłogi najczęściej używane są specjalne płyty zespolne o dużo większej grubości, np. 18, 23 mm, które połączone są z materiałami termoizolacyjnymi) oraz 6,5 mm – są to płyty gięte, np. do wykonywania łuków. Ale nie tylko takie wymiary możemy spotkać, w ofertach wielu firm znajdują się także płyty masywne, np. o grubości 20, 25 mm, a nawet 28 mm.

Płyty cementowo-włóknowe
Płyty gipsowe to cały czas gips i karton, stąd ograniczone ich zastosowanie w pomieszczeniach wilgotnych oraz na zewnątrz pomieszczeń (tylko specjalne płyty, gdzie producent wyraźnie wskazuje możliwość takiego zastosowania). Oprócz wyrobów gipsowych dostępne są także wyroby cementowe, które posiadają specjalne właściwości – przede wszystkim wodoodporność i mrozoodporność. Płyt cementowych jest także wiele rodzajów. Zwykle mówiąc o takich płytach, mamy na myśli płyty cementowo-włóknowe (zbrojone siatką z włókna szklanego). Płyty takie mają wielorakie zastosowanie, najczęściej jest to: element suchego jastrychu (podobnie jak w przypadku gipsowo-kartonowych mają większą grubość niż ścienne > 20 mm), przede wszystkim są wodoodporne, nie ulegają zniszczeniu w przypadku dłuższego zawilgocenia. Płyty cementowe wykorzystuje się też jako poszycie ścian zewnętrznych, podbitek oraz wewnątrz pomieszczeń (tak jak zwykłych g-k). Montaż płyt cementowych nie różni się w zasadzie niczym od montażu g-k. Płyty cementowe mają także inne ciekawe zastosowanie, np. do wykonywania fasad wentylowanych (alternatywa do tradycyjnych systemów ociepleń z użyciem klejów, tynków, kołków – tzw. metoda lekka mokra albo BSO czy ETICS – pod tymi wszystkimi skrótami kryje się jedna technologia). Na rynku możemy też spotkać płyty cementowo-wiórowe (mieszanina cementu, wypełniaczy i wiórów drzewnych). Panele te wykorzystuje się podobnie jak płyty cementowe – do jastrychów i przede wszystkim jako panele zewnętrzne i wewnętrzne w budownictwie, np. szkieletowym. Do obróbki i łączenia paneli cementowo-wiórowych stosuje się inne narzędzia i łączniki niż w przypadku pozostałych wyrobów.

Płyty gipsowo-włóknowe
Pisałem wcześniej o płytach gipsowych i cementowo-włóknowych. Ciekawym połączeniem jest płyta gipsowo-włóknowa. Jest to mieszanina gipsu i włókien celulozowych. Materiał ten ma takie same właściwości w całym swym przekroju, czyli jest np. w pełni elastyczny, w przeciwieństwie do zwykłych g-k, gdzie za zwiększenie odporności na zginanie odpowiada zewnętrzne poszycie z kartonu.

Montaż – szpachlowanie
Wszystkie rodzaje płyt należy połączyć, tak aby po zamontowaniu tworzyły równą powierzchnię, np. ściany. Montaż płyt g-k do surowej ściany można wykonać za pomocą kleju gipsowego (płyta jest wtedy suchym tynkiem) lub wkrętów do wykonanej konstrukcji na ścianie. Wypełnienie połączenia wykonuje się za pomocą specjalnych gładzi i taśm lub siatek. Gładź gipsową, gips szpachlowy nanosi się na łączoną powierzchnię, następnie wtapia się w to miejsce taśmę papierową lub siatkę, po wyschnięciu ponownie przeszpachlowuje. Można też wykonać tę czynność specjalnymi szpachlami z włóknem, które nadają się do łączenia płyt g-k bez siatki. Szpachle takie mają zdecydowanie większą elastyczność, szybciej się takie połączenie wykonuje w porównaniu z tradycyjnymi szpachlami, są też, niestety, droższe.

Sposoby szpachlowania różnią się nie tylko stosowanymi wyrobami, ale także rodzajami krawędzi płyt (te mogą być półokrągłe, jak i spłaszczone).

W przypadku płyt cementowych idea połączenia jest analogiczna z gipsowymi – istnieje specjalna masa do połączenia spoiny oraz masy szpachlowe do nakładania na powierzchnię paneli. Te masy produkowane są na bazie cementu. W każdym przypadku zaleca się wykorzystanie rozwiązania systemowego, które gwarantuje dobrą jakość połączenia w trakcie eksploatacji.

Na koniec należy wspomnieć o specjalnych płytach budowlanych do obudowy brodzików, prysznicy, wanien, tworzenia małej architektury w łazienkach, saunach, obiektach typu wellness i spa. Funkcjonują one po prostu pod nazwą płyta budowlana. Płyty takie to nic innego jak polistyren ekstrudowany ze specjalnym pokryciem umożliwiającym przyklejenie okładziny ceramicznej na kleje cementowe. Płyty te bardzo łatwo można przycinać i formować w najróżniejsze kształty, wykorzystując podstawowe narzędzia. Dzięki temu, że rdzeniem jest polistyren ekstradowany (XPS), płyty są same w sobie wodoodporne, nie wchłaniają wilgoci.

Bartosz Polaczyk

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij