Kanalizacyjna studzienka z tworzywa – niekończąca się opowieść? Głęboka studzienka…

zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

Prawidłowe zaprojektowanie i wykonanie kanalizacyjnej studzienki z tworzywa jest aktualne w Polsce już od ponad 20 lat. Niezależnie od pewnej naturalnej selekcji producentów oraz dostawców tego rodzaju obiektów (choć nie można być pewnym, iż znowu nie pojawią się mniej lub bardziej „księżycowe” oferty) nadal popełniane są podstawowe błędy w zakresie ich doboru i montażu. Wbrew rzeczywistemu stanowi rzeczy często próbuje się, pomijając występowanie unikatowych cech poszczególnych wyrobów, traktować je jednakowo. Ponadto zawsze może pojawić się wątpliwość, czy na budowie nie pojawi się jakaś „podmiana”.

Wprowadzona norma
Rys. Przykład opcjonalnego oznaczenia głębokości.W obecnej sytuacji szczególne znaczenie posiada wprowadzona w końcu 2009 roku norma PN-EN13598-2: Systemy przewodów rurowych z tworzyw sztucznych do podziemnej bezciśnieniowej kanalizacji deszczowej i sanitarnej. Nieplastyfikowany polichlorek winylu (PVC-U), polipropylen (PP) i polietylen (PE). Część 2: Specyfikacje studzienek włazowych i niewłazowych instalowanych w obszarach ruchu kołowego głęboko pod ziemią. Pojęcie „głęboko” jest tu dość względne – granica to niespełna 1,5 m – nie można więc nadinterpretować zapisu, mówiąc np., że „moim zdaniem głęboka to dopiero ponad 3 metry”. W tekście znajduje się jednoznaczny zapis, że regulacja odnosi się do studzienek zainstalowanych na maksymalnej głębokości do 6 metrów (od poziomu gruntu do dna kanału).

Jakie tworzywa?
W normie mówi się również jednoznacznie o różnorodności rozwiązań studzienek z tworzyw. Występujące potoczne sformułowanie typu plastikowa studzienka – lekka i szczelna jest z zasady błędne. Przede wszystkim pojęcie studzienki z tworzywa nie jest jednoznaczne, mieszczą się w nim nieporównywalne materiały, jakimi są:
* tworzywa termoplastyczne – termoplasty,
* tworzywa termoutwardzalne twardoplastyczne – duroplasty.

Do bardzo kontrowersyjnych należy zaliczanie przez niektórych do tworzyw również tzw. betonów chemicznych, w praktyce polimerobetonów, i w konsekwencji przypisywanie im nieprawdziwych cech.

Rozwiązania i konstrukcje
W przypadku studzienek z tworzyw termoplastycznych w aspekcie konstrukcyjnym można wyróżnić:
* rozwiązania oparte na rurze monolitycznej, reprezentowane przez niewielką grupę wyrobów,
* stanowiące największą grupę rozwiązania wykorzystujące rurę strukturalną,
* cienkościenne wyroby usztywnione stężeniami poziomymi i pionowymi,
* konstrukcje wykazujące szereg cech monolitu,
* konstrukcje segmentowe połączone w sposób trwały (np. przez zgrzewanie, skręcanie lub klejenie),
* konstrukcje segmentowe łączone przez uszczelki (z reguły elastomerowe),
* konstrukcje z teleskopowym osadzeniem zwieńczenia.

Ostatecznym efektem jest częste występowanie unikatowych cech różnych wyrobów, również pochodzących od tego samego producenta.

Różnorodność usankcjonowana
Norma PN-EN13598-2 sankcjonuje tę różnorodność. Przedstawione są w niej podstawowe wymagania materiałowe, konstrukcyjne oraz zakres niezbędnych badań. Równocześnie wprowadzono zasadę określania obszaru zastosowania studzienki z tworzyw maksymalnego dopuszczalnego wzniesienia poziomu zwierciadła wody gruntowej w stosunku do dna studzienki (rys. 1). W przypadku, gdy brak jest tu deklaracji producenta, studzienka powinna funkcjonować przy zagłębieniu do 6 m i wzniesieniu zwierciadła wody gruntowej do 2 metrów. Prawidłowe określenie dopuszczalnego zakresu pracy studzienek jednoznacznie obciążą ich producenta. Stąd trudno będzie później, kolokwialnie mówiąc, „rżnąć głupa”.

Charakterystyczne, że np. w dokumentacji firmy Wavin, kierując się zaleceniami normy PN-EN13598-2, wprowadzone są istotnie różne ograniczenia odnoszące się do stosowania jej poszczególnych wyrobów, przy czym rozróżniono ich następujące odrębne grupy: studzienki z rodziny Tegra, studzienki Ø 315 i Ø 425, studzienki Ø 400 i studzienki monolityczne. Zakres dopuszczalnych warunków pracy poszczególnych grup wyrobów różni się bardzo od siebie – standardowa wysokość studzienki wynosi 6 m, aczkolwiek dla wybranej grupy dopuszcza się jej zwiększenia do 10 m, natomiast dopuszczalne zagłębienie w nawodnionym podłożu waha się w poszczególnych grupach od 5 do 1 m. Stąd nawet w obrębie oferty jednego producenta można spodziewać się wystąpienia bardzo różnych wyrobów o cechach wykluczających ich użycie w określonych warunkach.

Uwzględniając powyższe, warto pamiętać, aby przy zamawianiu dokumentacji projektowej z góry się zastrzec, że ewentualnie użyte studzienki z tworzyw powinny spełniać wymagania normy PN-EN13598-2. Wprawdzie zgodnie z obecnym systemem prawnym stosowanie norm nie jest obligatoryjne, to jednak sytuacja zmienia się, jeśli w projekcie jako podstawę przyjmie się określoną normę. Jeśli chodzi natomiast o problem prawa zamówień publicznych, to zamawiający ma prawo określać wymagania jakościowe (w tym dalej idące niż formalne normy), nie wolno jednak, aby zamówienie było robione „pod określonego producenta”.

prof. dr hab. inż. Ziemowit Suligowski

Rys. Przykład opcjonalnego oznaczenia głębokości.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij