Efektywność energetyczna (3). Opłacalne usprawnienia

zobacz artykuł w wersji pdf pdf pdf

Ku poprawie efektywności energetycznej gospodarki krajowej służą dwie podstawowe grupy działań, których właściwy wyraz mieści się w formalnym audycie sporządzonym w oparciu o rozporządzenia wykonawcze [10, 12] do dwóch ustaw: ustawy o efektywności energetycznej [6] oraz ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów [9]. Dla pierwszej z tych grup przewidziano tzw. białe certyfikaty, które podlegają obrotowi handlowemu. Natomiast druga grupa działań, po uzyskaniu oczekiwanego efektu oszczędnościowego, może otrzymać przewidzianą w ustawie [1] tzw. premię termomodernizacyjną.

Pełny wachlarz możliwych działań proefektywnościowych zawarto w obwieszczeniu Ministra Gospodarki z grudnia 2012 roku [15]. W tym miejscu można jedynie ograniczyć się do wyszczególnienia niektórych ważniejszych typowych grup zagadnień z zakresu analizy efektywnościowej obejmującej problematykę technologiczną:

* modernizację procesu technologicznego lub produkcyjnego,
* ograniczenia strat energii elektrycznej w transformatorach,
* modernizację lub wymianę napędu, w tym wymianę na nowocześniejsze silniki o odpowiednio dobranej mocy,
* modernizację sieci ciepłowniczej,
* ograniczenie przepływów mocy biernej,
* modernizację urządzeń potrzeb własnych,
* możliwość odzysku energii w procesach przemysłowych,
* ograniczenia strat sieciowych podczas przepływu nośników energetycznych.

Poniżej opisano nieco szerzej znane, niezbędne procedury dla wybranych (związanych z naszą branżą) grup.

Wskazania
W celu modernizacji sieci ciepłowniczej wykonuje się w szczególności analizę możliwości poprawy izolacji cieplnej rurociągu i armatury przesyłowej, zmiany trasy rurociągu w celu zmniejszenia jego długości lub likwidacji jego zbędnych odcinków lub zamiany rurociągów napowietrznych na podziemne preizolowane.

W celu modernizacji urządzeń potrzeb własnych, odzysku energii w procesach przemysłowych lub ograniczenia strat sieciowych w ciągach liniowych wykonuje się ocenę potencjału w zakresie poprawy efektywności energetycznej, wskazując źródła oraz poziom strat energii i możliwe do zastosowania rozwiązania technologiczne, których celem będzie jej oszczędność.

Racjonalizacja zużycia energii
Można tu wymienić następujące główne działania:

* ulepszenie termomodernizacyjne – działanie techniczne składające się na przedsięwzięcie termomodernizacyjne w budynku, lokalnej sieci ciepłowniczej i lokalnym źródle ciepła, mające na celu oszczędność energii,

* ulepszenie remontowe – działanie techniczne wchodzące w zakres przedsięwzięcia remontowego w budynku, związane z uzyskaniem oszczędności energii.

Termomodernizacja ma na celu zmniejszenie kosztów ponoszonych na ogrzewanie budynku. Obejmuje ona usprawnienia w strukturze budowlanej oraz w systemie grzewczym. Opłacalne są jednak tylko niektóre zmiany. Zakres możliwych zmian jest ograniczony istniejącą bryłą, rozplanowaniem i konstrukcją budynku. Za możliwe i realne uznaje się średnie obniżenie zużycia energii o 35-40% w stosunku do stanu aktualnego, szczególnie w przypadku tzw. starego budownictwa.

Chociaż celem głównym termomodernizacji jest obniżenie kosztów ogrzewania, możliwe jest również osiągnięcie efektów dodatkowych, takich jak:

* podniesienie komfortu użytkowania,
* ułatwienie obsługi i konserwacji urządzeń i instalacji,
* pośrednio – ochrona środowiska przyrodniczego.

Warunkami koniecznymi, które zapewniają osiągnięcie wspomnianego głównego celu termomodernizacji są:

* realizowanie usprawnień tylko rzeczywiście opłacalnych,
* przed podjęciem decyzji inwestycyjnej – dokonanie oceny stanu istniejącego i przeglądu możliwych usprawnień oraz analizy efektywności ekonomicznej modernizacji (audyt energetyczny).

Aby premia termomodernizacyjna została przyznana, planowane inwestycje muszą przynieść określone oszczędności w zależności od zakresu modernizacji i rodzaju obiektu.

Modernizacja oświetlenia
W celu modernizacji oświetlenia:

a) stosuje się metody obliczeń określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej [16],
b) uwzględnia się specyficzne wymagania w zakresie pomiarów, parametrów i jakości oświetlenia określone w przepisach odrębnych i w Polskich Normach,
c) bierze się pod uwagę w szczególności następujące usprawnienia umożliwiające uzyskanie oszczędności energii: zastosowanie bardziej energooszczędnych źródeł światła lub opraw oświetleniowych, systemów automatycznego sterowania wydajnością i parametrami oświetlenia, optymalizację czasu załączania oświetlenia oraz wprowadzenie sekcji oświetleniowych w zależności od przeznaczenia oświetlanych stref i pomieszczeń.

Wykorzystanie OZE
Należy chociaż wspomnieć o możliwości zagospodarowania niektórych dostępnych powszechnie odnawialnych zasobów energii. W grę wchodzi głównie wykorzystanie energii promieniowania słonecznego i dwie jego powszechnie znane technologie: kolektory słoneczne i fotowoltaika – ogniwa fotowoltaiczne, natomiast w celu wykorzystania energii zgromadzonej w Ziemi mamy do dyspozycji pompę ciepła wraz ze znanymi sposobami budowy jej tzw. dolnego źródła ciepła.

Potencjalnie rzecz biorąc, można zastosować kolektory słoneczne w instalacji przygotowania ciepłej wody użytkowej na potrzeby sanitarne mieszkańców czy też pracowników. Inaczej wygląda sprawa z fotowoltaiką. Z obecnie dostępnej wersji projektu ustawy o OZE wynika wysoki współczynnik wsparcia finansowego dla tego typu technologii otrzymywania energii elektrycznej. Jest to jednak najdroższa z dostępnych dzisiaj technologii wykorzystania OZE. Tego typu instalacja jest w dodatku silnie uzależniona od warunków atmosferycznych – nasłonecznienia. Każdy wykorzystany zasób energii odnawialnej posiadać będzie swoje świadectwo pochodzenia, które podlega obrotowi handlowemu, stanowiąc walor materialny.

Poza świadectwami pochodzenia przewiduje się uruchomienie tzw. gwarancji pochodzenia, która stanowi sama w sobie swojego rodzaju instrument wsparcia dla instalacji OZE, gdyż obrót nimi będzie stanowił dodatkowe źródło dochodu dla podmiotów wykorzystujących zasoby odnawialne energii.

Warto jeszcze wspomnieć, że poza obrotem prawami majątkowymi, związanymi z wytworzoną energią z zasobów odnawialnych, istnieją mechanizmy wsparcia finansowego, jakie udzielane są ze względu na proekologiczną zmianę technologii produkcji danego zakładu przemysłowego. Dlatego też w tych ramach potencjalny inwestor może także liczyć na wsparcie z programów unijnych, z których środki finansowe są kierowane bezpośrednio do przedsiębiorstw, które poprzez swoją działalność negatywnie wpływają na stan środowiska naturalnego. Warto dodać, że środki unijne mogą pokryć od 30 do 65% kosztów kwalifikowanych (jednak nie więcej niż 5 mln euro).

Istnieją różne mechanizmy wsparcia OZE środkami finansowymi pochodzącymi ze źródeł krajowych (NFOSiGW, BOŚ, BGK, ARR) lub zagranicznych (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, fundusze norweskie, program szwajcarski), które mogą być przyznawane na szczeblu centralnym (NFOŚiGW, ARiMR) lub regionalnym (WFOŚIGW, Regionalne Programy Operacyjne, Program Rozwoju Obszarów Wiejskich) w różnych formach: dotacji, kredytu, pożyczki, dopłaty do oprocentowania lub kapitału, kredytu itp. Ponadto do dyspozycji potencjalnego inwestora Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z siedzibą w Warszawie uruchamia także system pożyczek preferencyjnych, mających na celu pokrycie wszelkich nakładów własnych firmy na ten cel.

Ponadto do dyspozycji inwestorów proekologicznych mamy różne bankowe instrumenty finansowe, jak np. promesy udzielenia kredytu, kredyty komercyjne, inwestycyjne, obrotowe i inne.

Podsumowanie
W artykule dokonano dosyć szczegółowego przedstawienia ustawy o efektywności energetycznej wraz ze skrótowym omówieniem jej rozporządzeń wykonawczych. Zwrócono uwagę na podstawowy zakres tematyczny ustawy, który stawia krajowy cel w zakresie oszczędnego gospodarowania energią, podaje zadania jednostek sektora publicznego w zakresie efektywności energetycznej, wskazuje zasady uzyskania i umorzenia świadectw efektywności energetycznej (białych certyfikatów) oraz wreszcie zasady sporządzania audytu efektywności energetycznej, a także uzyskania uprawnień audytora efektywności energetycznej.

Wprowadzenie systemu białych certyfikatów, nawiązując do już istniejących, jest rozwiązaniem korzystnym z wielu względów. Przede wszystkim system ten umożliwia wykorzystanie istniejącego potencjału oszczędności energii w sposób efektywny energetycznie, tzn. pozwala osiągnąć jak największe oszczędności energii w jak najkrótszym czasie. Niewątpliwą przewagą systemu białych certyfikatów nad dotychczas spotykanymi mechanizmami poprawiającymi efektywność energetyczną jest fakt, iż system ten obejmuje szeroką grupę odbiorców. Dlatego system działa w takich obszarach jak zwiększenie oszczędności energii przez odbiorców końcowych, zwiększenie oszczędności energii przez urządzenia potrzeb własnych, rozumianych jako zespół pomocniczych obiektów lub instalacji, służących procesowi wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła, oraz w obszarze zmniejszenia strat energii elektrycznej, ciepła lub gazu ziemnego w przesyle lub dystrybucji. W związku z tym pozwala osiągnąć optymalne oszczędności energii, wybierając z szerokiego zakresu przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej te, które są najbardziej efektywne pod względem oszczędności energii.

Dzięki rozciągnięciu systemu białych certyfikatów również na takie obszary jak zwiększenie oszczędności energii przez urządzenia potrzeb własnych oraz zmniejszenie strat energii elektrycznej, ciepła lub gazu ziemnego w przesyle lub dystrybucji, zapewniona będzie nie tylko pełna implementacja wyjściowej dyrektywy, ale jednocześnie możliwa będzie realizacja postanowień Rady Europejskiej z dnia 9 marca 2007 r. dotyczących 20% obniżenia zużycia energii w UE do 2020 r.

W artykule, obok szerokiego przedstawienia przepisów prawnych dotyczących zagadnienia szeroko rozumianej efektywności energetycznej, wskazano także potencjalne działania prowadzące do uzyskania efektów, które zakłada ustawa o efektywności energetycznej.

dr inż. Piotr Kubski

Literatura
[1]. Dyrektywa 2006/32/WE z 5 kwietnia 2006 r. w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych oraz uchylająca Dyrektywę Rady 93/76/EWG (Dz. Urz. WE L 114 z 27.04.2006, str. 64),
[2]. Dyrektywa 2004/8/WE z 11 lutego 2004 r. w sprawie wspierania kogeneracji w oparciu o zapotrzebowanie na ciepło użytkowe na rynku wewnętrznym energii oraz zmieniająca dyrektywę 92/42/EWG
[3]. Dyrektywa 2005/32/WE z 6 lipca 2005 r. stanowiąca ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla produktów wykorzystujących energię
[4]. Dyrektywa 2002/91/WE Parlamentu Europejskiego i Rady UE z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (Dz. Urz. L 1 z 04.01.2003 str. 65; Dz. Urz. UE. Polskie wydanie specjalne, Rozdział 12, tom 2, str.168).
[5]. Konkluzja Rady Unii Europejskiej z 9 marca 2007 r. http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressdata/PL/ec/93142.pdf
[6]. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (Dz. U. 2008, nr 223, poz. 1459 z późn. zmian.) Zmiana istotna: Ustawa z dnia 10 października 2012 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej (Dz. U. 2012, nr 0. poz. 1397)
[7]. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. 2006, nr 169, poz. 1199, z późn. zm.);
[8]. Ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o handlu uprawnieniami do emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. 2004, nr 281, poz. 2784, z późn. zm.);
[9]. Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów (Dz. U. 2008, nr 223, poz. 1459)
[10]. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 w sprawie szczegółowego zakresu i form audytu energetycznego oraz części audytu remontowego, wzorów kart audytów, a także algorytmu oceny opłacalności przedsięwzięcia termomodernizacyjnego Dz. U. 2009, nr 43, poz. 346)
[11].  Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie szczegółowego sposobu weryfikacji audytu energetycznego i części audytu remontowego oraz szczegółowych warunków, jakie powinny spełniać podmioty, którym Bank Gospodarstwa Krajowego może zlecać wykonanie weryfikacji audytów (Dz. U. 2009, nr 43, poz. 347)
[12]. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu  i sposobu sporządzania audytu efektywności energetycznej,wzoru  karty audytu energetycznego oraz metod obliczania oszczędności energii (Dz. U. 2012, nr 0, poz. 962)
[13]. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 4 września 2012 r. w sprawie sposobu obliczania ilości energii pierwotnej odpowiadającej wartości świadectwa efektywności energetycznej oraz wysokości jednostkowej opłaty zastępczej (Dz. U. 2012, nr 0, poz. 1039)
[14]. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 23 października 2012 r. w sprawie przetargu na wybór przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej (Dz. U. 2012, nr 0, poz. 1227)
[15]. Obwieszczenie Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2012 r. w sprawie szczegółowego wykazu przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej (M.P. 2013, nr 0, poz. 15)
[16]. Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynkui lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno – użytkową oraz sposobu sporządzania i wzorów świadectw ich charakterystyki energetycznej (Dz. U. 2008, nr 201, poz. 1240),
[17]. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie sposobu obliczania danych we wniosku o wydanie świadectwa pochodzenia z kogeneracji oraz szczegółowego zakresu obowiązku uzyskania i przedstawiania do umorzenia tych świadectw, uiszczania opłaty zastępczej i obowiązku potwierdzenia danych dotyczących ilości energii elektrycznej wytworzonej w wysokosprawnej kogeneracji (Dz. U. 2011, nr 185, poz. 1314)

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij