zobacz artykuł w formie pdf zobacz pdfa zobacz pdfa zobacz pdfa        

 W instalacjach centralnego ogrzewania używane są rury stalowe czarne ze szwem lub bez niego. Łączy się je metodą spawania albo na gwint. W nowych instalacjach gazowych i chłodniczych stosuje się rury stalowe czarne bez szwu lub ze szwem, spawane, połączenia gwintowane wykorzystuje się jedynie do montażu uzbrojenia, kształtek i podłączania przyborów. Sieci gazowe wykonuje się z rur stalowych czarnych bez szwu i łączy poprzez spawanie.
Do niedawna najbardziej popularnym materiałem do budowy instalacji wewnętrznych były rury stalowe ocynkowane i czarne (do instalacji ogrzewczych) łączone za pomocą łączników z żeliwa ciągliwego. Technologia wykonywania instalacji była bardzo pracochłonna i ciężka. Niepodważalnymi zaletami instalacji wykonanych z tego materiału są:

* bardzo duża sztywność całej instalacji,
* wysoka wytrzymałość na ciśnienie,
* odporność na ogień i wysokie temperatury,
* niski koszt materiałów,
* bardzo małe wydłużenia liniowe rurociągu pod wpływem temperatury,
* powszechna dostępność materiałów do budowy instalacji,
* wysoka odporność na uszkodzenia mechaniczne i wandalizm,
* doskonały materiał do budowy instalacji tryskaczowych.

Wady instalacji wykonanych z rur stalowych łączonych poprzez łączniki z żeliwa ciągliwego to:

* ograniczenia w stosowaniu tego materiału w zależności od jakości (agresywności) wody dostarczanej przez dostawcę wody na danym terenie,
* pracochłonność podczas wykonywania instalacji (skręcanie złączek, transport rur oraz gwintowanie przewodów),
* przyśpieszone zarastanie rurociągu w miejscach połączeń rur z łącznikami,
* brak odporności na korozyjne oddziaływanie wody o temp. powyżej 55°C,
* ciężar materiału,
* duże straty ciśnienia przepływającego medium na skutek szorstkości przewodów,
* stosowanie większej ilości uchwytów do rur w celu zamocowania rurociągów do ściany,
* konieczność stosowania instalacji uziemionej elektrycznie,
* problemy z wymianą instalacji,
* większe rozprzestrzenianie dźwięków i hałasów powstających na skutek przepływu wody oraz brak tłumienia uderzeń hydraulicznych,
* pocenie się rur stalowych w przypadku braku prawidłowej izolacji (w szczególności latem na wodzie zimnej),
* duże straty ciepła z powodu bardzo wysokiego współczynnika przenikania ciepła dla tego materiału,
* wysokie generowanie zanieczyszczeń i odpadów materiałowych spowodowanych technologią montażu (pył podczas cięcia szlifierką kątową lub piłką do metalu, metalowe wióry powstające podczas gwintowania, gradowania i rozwiercania, zapach pokostu).

Do wykonywania połączeń w instalacjach wodociągowych wykonanych z rur stalowych stosuje się łączniki z żeliwa ciągliwego oraz mosiądzu i brązu (połączenie stal-miedź). W latach 70. i 80. XX w. pojawiły się na rynku gwintowane łączniki aluminiowe i mosiężne bardzo kiepskiej jakości produkowane bez zachowania standardów wymaganych dla tego typu złączek. Ich zastosowanie powodowało częste awarie instalacji wodociągowych. Łączniki z żeliwa ciągliwego przeznaczone są do dystrybucji wody, pary, nieagresywnych cieczy (do maksymalnego ciśnienia roboczego 25 barów, w zakresie temperatur od -20 do +120°C. Powyższe dane dotyczą łączników importowanych. Podczas pracy złączek w niskich temperaturach nie wolno dopuszczać do zamrożenia przepływającego medium.

Przed wykonaniem połączenia rura-złączka należy zawsze upewnić się czy złączka nie posiada widocznych pęknięć na powierzchni oraz czy końcówka rury nie ma wystających do wewnątrz zadziorów metalowych. Miejsce to należy oczyścić rozwiertakiem lub ewentualnie pilnikiem okrągłym. Pozostawienie tych zadziorów we wnętrzu rury spowoduje duże straty ciśnienia oraz przyspieszy proces odkładania się złogów i zanieczyszczeń, co w krótkim czasie doprowadzi do zaślepienia rurociągu. Ponadto generowany w tym miejscu hałas przez przepływającą wodę przeniesie się na cały rurociąg.
Do uszczelniania połączeń rura-złączka należy używać włókien konopnych zaimpregnowanych pokostem lub pastą do połączeń gwintowanych. Dobrą szczelność połączenia zapewnia również zastosowanie sznura nylonowego do uszczelniania połączeń gwintowanych. Nie polecam stosowania do uszczelniania gwintu taśmy teflonowej ze względu na brak sprężystości tego materiału. Podczas korekty położenia złączki na rurze i odkręceniu dokręconej złączki może nastąpić przeciek. Podczas dokręcania złączek na rurę tam, gdzie jest to możliwe należy stosować zamiast klucza wkręcony do złączki krótki odcinek rury stalowej bez szczeliwa. Zabezpieczy to zewnętrzną powłokę ocynkowaną złączki przed zniszczeniem. Klucze do rur, którymi najczęściej dokręca się złączki posiadają bardzo ostre zęby które skutecznie niszczą powłokę cynkową.
Każda instalacja wykonana nawet z najlepszych materiałów ulega po pewnym czasie uszkodzeniu lub wymaga modyfikacji (np. dodatkowego odgałęzienia). Jeśli w pomieszczeniu poprowadzony jest przewód wodociągowy po ścianie to wykonanie dodatkowego wcięcia bez demontażu istniejącej instalacji jest możliwe przy użyciu specjalnych obejm do odgałęzień. Wykonując dodatkowe podejście na rurach stalowych w sposób tradycyjny, tj. przy użyciu gwintownicy lub palnika instalator musi wyciąć z przewodu odcinek rury a następnie zamontować odgałęzienie stosując najczęściej złączkę śrubunkową. W przypadku instalacji wykonanej z rur stalowych niezbędne jest wykonanie nowych gwintów na końcach przewodów.
Czynności te oprócz dodatkowych kosztów wymagają poświęcenia znacznej ilości czasu. Czasami nagwintowanie rury w trudnodostępnym miejscu jest wręcz niemożliwe.
W chwili obecnej wykonanie dodatkowego podejścia lub naprawa uszkodzonego odcinka rury bez gwintowania, cięcia lub lutowania i spawania nie jest problemem. Warunkiem poprawnego wykonania tej czynności jest zapewnienie dostatecznego miejsca wokół przewodu. Odpowiednie obejmy wykonane z żeliwa ciągliwego dobrane do rodzaju materiału, z którego wykonany jest rurociąg i odpowiednie dobranie do średnicy przewodu gwarantują szybki i łatwy montaż dodatkowych odgałęzień lub naprawę uszkodzonego rurociągu bez konieczności jego wycięcia.
W produkcji tego typu łączników i obejm specjalizuje się jedna z firm. Jest ona producentem obejm remontowo-naprawczych do instalacji zimnej i ciepłej wody, centralnego ogrzewania, instalacji gazowych oraz do zewnętrznych sieci wodociągowych. Produkowane przez nią łączniki przeznaczone są do rur stalowych i z tworzyw sztucznych oraz wykonanych z cementu włóknistego. Wszystkie oferowane wyroby to produkty najwyższej klasy spełniające wszystkie międzynarodowe normy i wymagania. Jednym z wielu takich produktów, bardzo popularnych wśród instalatorów są uniwersalne złączki zaciskowe przeznaczone do łączenia odcinków instalacji wodnych wykonanych ze stali lub z PE. Dostępne średnice dla rur to: od 1/2-2 cali dla rur ze stali, 20-63,5 mm dla tzw. czarnych rur i wykonanych z PE. Podstawową i największą zaletą tego typu złączek zaciskowych jest ich uniwersalność i bardzo duża łatwość montażu. Opatentowany system stalowych pierścieni umożliwia montaż bez konieczności gwintowania czy spawania. Złączki mogą być stosowane do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi lub instalacji sprężonego powietrza. Maksymalna temperatura robocza pracy obejmy wynosi +80oC. Maksymalne ciśnienie robocze dla wody to 10 barów, a dla powietrza 4 bary.

Przebieg procesu montażu jest bardzo prosty i przebiega następująco:

* Należy odciąć końcówkę rury pod kątem 90o względem osi przewodu. Krawędź uciętej rury musi być gładka i niezdeformowana. Z jej powierzchni zewnętrznej należy usunąć wszelkie zanieczyszczenia i ślady po farbie oraz wystające zadziory.

* Następnie należy na rurę wsunąć poszczególne części składowe łącznika w następującej kolejności:
– nakrętka,
– pierścień zaciskowy (powierzchnią stożkową w kierunku nakrętki),
– pierścień dociskowy,
– stożkowy pierścień (gumowy) uszczelniający powierzchnią stożkową w kierunku korpusu złączki.

* Gumowy pierścień uszczelniający należy wsunąć w odległości co najmniej 10 mm od końca rury.

* Wsunąć koniec rury w gniazdo uszczelnienia w korpusie. Sprawdzić poprawność pasowania.

* Na koniec należy skręcić nakrętkę zaciskową z korpusem złączki, zwracając szczególną uwagę, aby rura się nie obracała.
Przecięty pierścień zaciskowy umożliwia montaż na rurociągach usytuowanych względem siebie równolegle oraz prostopadle.

Andrzej Świerszcz

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij