ABC instalacji rurowych. Zgrzewanie PP

zobacz artykuł w formie pdf zobacz pdfa zobacz pdfa 

Podstawowym i najbardziej newralgicznym elementem instalacji rurowych są zawsze stosowane systemy połączeń. W instalacjach wodociągowych i ogrzewczych wykonanych z polipropylenu może być stosowany system połączeń poprzez złączki zgrzewane polidyfuzyjnie lub elektrooporowe (tzw. elektromufy) oraz wykorzystujący złączki wyposażone w element gwintowany (tzw. złączki z wtopką).
Za prawidłowe połączenie dwóch elementów instalacjach wodociągowych i ogrzewczych wykonanych z polipropylenu odpowiedzialne jest zjawisko termodyfuzji (przemieszczenie łańcuchów).
Jest ono możliwe tylko wtedy, gdy spełnione będą następujące warunki:
* będzie panowała odpowiednia temperatura łączonych elementów (temperatura elementu grzejnego),
* powstanie w miejscu złącza nacisk jednostkowy,
* będzie przestrzegany odpowiedni czas trwania poszczególnych faz procesu,
* zachowana zostanie czystość łączonych powierzchni.

Rura i złączka z PP-R mogą być połączone tylko w procesie zgrzewania, niemożliwe jest dokonanie połączenia na zimno! Można rozróżnić następujące rodzaje zgrzewania:
* mufowe,
* za pomocą złączek elektrooporowych,
* zgrzewanie doczołowe w celu połączenia elementów,
* zgrzewanie doczołowe elementów kształtowych.

Najczęściej wykonywanym połączeniem rur i złączek wykonanych z polipropylenu jest połączenie kielichowe. Zgrzewarki do tych połączeń wyposażone są w specjalne „kamienie grzewcze” zbudowane w ten sposób, aby z jednej strony wchodziły w kształtkę, nagrzewając jej powierzchnię wewnętrzną, z drugiej zaś nachodziły na rurę, nagrzewając jej powierzchnię zewnętrzną. Podczas zgrzewania złączki z rurą na krawędzi złączki powstaje najczęściej podwójne wybrzuszenie równe na całym obwodzie. Jest to znak poprawnie wykonanego zgrzewu. Powierzchnie zewnętrzne kamieni są bardzo wrażliwe na uszkodzenia mechaniczne. W przypadku uszkodzenia należy je wymienić na nowe. Proszę pamiętać, że nie mogą one wystawać poza powierzchnię płyty grzewczej zgrzewarki. W zgrzewarkach trzpieniowych element nagrzewający nasadki ma kształt okrągłego pręta. Nasadki grzewcze wykonane są jako jeden element z otworem umożliwiającym ich wsuwanie na element grzewczy. Należy zwracać uwagę podczas zakupu zgrzewarki, aby kamienie grzewcze (wewnętrzny i zewnętrzny) nie mogły się wsunąć w stanie zimnym do wnętrza złączki i nasunąć na końcówkę rury. Jest to niedopuszczalne.

Przed przystąpieniem do zgrzewania rury ze złączką należy te elementy starannie obejrzeć. Na powierzchni złączki i końcówce rury nie mogą się znaleźć żadne zanieczyszczenia mechaniczne, które mogłyby utrudnić proces zgrzewania lub w przyszłości uniemożliwić prawidłowy przepływ medium. Rura i złączka nie powinny posiadać tłustych przebarwień lub uszkodzeń mechanicznych. Następną czynnością jest wytarcie suchą ściereczką (niestrzępiącą się) wszelkich śladów zanieczyszczeń z łączonych końcówek.
Miejsca łączonych elementów należy odtłuścić za pomocą spirytusu lub płynu o nazwie „Tangit”. Po oczyszczeniu i odtłuszczeniu powierzchni nie należy ich dotykać palcami. Aby prawidłowo przeprowadzić czynność zgrzewania, wskazane jest zaznaczenie na powierzchni rury (ołówkiem lub cienkim mazakiem) głębokości zgrzewania (zgodnie z tabelką dostarczoną przez producenta systemu). Pozwoli to na uniknięcie przekroczenia głębokości zgrzewu, co w konsekwencji może doprowadzić do znacznego zwężenia przekroju lub całkowitego zaślepienia złączki i rury w miejscu łączenia. Koniec rury nie może być dociśnięty aż do oporu w kształtce(!), lecz powinna być zachowana wolna szczelina o szerokości minimum 2,0 mm.
Należy pamiętać, że różne średnice rur potrzebują innych czasów technologicznych w procesie zgrzewania i chłodzenia. Czas ten może ulec wydłużeniu na skutek niskiej temperatury otoczenia nawet do 50%.
Nie należy wykonywać zgrzewania PP przy temperaturze poniżej +4,0oC. W przypadku stosowania rur z PP o cieńszych ściankach (np. typoszereg PN 10) należy najpierw wcisnąć kształtkę na trzpień nasadki grzewczej, a następnie w połowie czasu rozgrzewania, liczonym od momentu całkowitego wsunięcia kształtki na nasadkę, przystępujemy do wprowadzania w nasadkę grzewczą rury i rozgrzewamy ją zgodnie z czasami zawartymi w dołączonej tabeli. Pozostałe czynności pozostają bez zmian.

Uwaga!
* Zanieczyszczenie złączki i końcówki rury tłuszczem. W przypadku zanieczyszczenia złączki i rury tłuszczem połączenie zgrzewanych elementów nie jest możliwe. Wadliwe połączenie będzie wykazywało przeciek podczas wykonywania próby ciśnieniowej. Może się zdarzyć, że miejsce łączenia ulegnie destrukcji po krótkim okresie pracy (np. po kilku miesiącach).
* Przekroczenie odpowiedniej głębokości zgrzewu. Aby uniknąć tego błędu, zaleca się pomiar na nasadkach grzewczych głębokości nasunięcia rury do wnętrza kształtki. Odmierzoną głębokość należy przed dokonaniem procesu zgrzewania zaznaczyć na powierzchni rury. W wyniku przekroczenia głębokości wsunięcia rury do złączki w miejscu tym powstanie duża strata lokalna. W ostateczności może dojść w tym miejscu do całkowitego zaślepienia przekroju rury w wyniku osadzania się zanieczyszczeń mechanicznych.
* Nieprawidłowa temperatura końcówek grzewczych. Dla polipropylenu wynosi ona 250-270oC. Wysokość temperatury należy skontrolować za pomocą termometru dotykowego lub pirometru. Wykonując zgrzewanie w niskich temperaturach, wskazane jest wykonanie tzw. zgrzewu wzorcowego. Po ostudzeniu miejsca połączenia należy przeciąć je i sprawdzić jego jakość.
* Nieprawidłowy dobór mocy i typu zgrzewarki Połączenia zgrzewane o średnicy 50 mm i większe powinny być wykonywane przy użyciu zgrzewarek warsztatowych wyposażonych w centrujące uchwyty montażowe oraz dźwignie dociskowe. Ich zastosowanie daje gwarancję współosiowości połączenia.
* Jedno- lub dwustronnie skośnie zgrzana rurka. Jest to dopuszczalne, o ile na długości 300 mm przewód ma przekrój kołowy, a wartość odchyłki (e) wynosi: – dla wody α ≤ 1 mm – dla instalacji ogrzewczej α ≤ 2 mm
* Błędne połączenie w wyniku niecałkowitego wprowadzenia przewodu do złączki. Niedostateczna długość zgrzewu powstaje na skutek niecałkowicie lub tylko częściowo roztopionych powierzchni połączenia. Ma to miejsce w przypadku: – zbyt krótkiego czasu nagrzewania, – gdy końcówki rury nie są przycięte pod kątem prostym, – gdy panuje zbyt niska temperatura elementu grzejnego, – gdy wystąpił osiowy ruch podczas chłodzenia, – zbyt długiego czasu wprowadzania przewodu rurowego w złączkę.

Andrzej Świerszcz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij