Parametry powietrza w systemach wentylacyjno-klimatyzacyjnych (4). Groźna wilgoć

zobacz artykuł w formie pdf   zobacz pdfa   zobacz pdfa

W Polsce nie ma precyzyjnych przepisów określających szczegółowo warunki serwisowania urządzeń klimatyzacyjnych. Wytyczne dotyczące konserwacji określane są zwykle przez producentów urządzeń oraz wynikają z doświadczeń serwisantów, dlatego serwis powinien być realizowany przez autoryzowane ekipy serwisowe. Zaleca się jedynie, by wszelkie prace konserwacyjne wykonywać zgodnie z normą PN 378:2010.

Norma PN-EN 378, ustanowiona w Unii Europejskiej w 2000 roku, jest czteroczęściowym aktem prawnym dotyczącym projektowania, budowy, eksploatacji i utylizacji urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych oraz pomp ciepła.

Sławomir Mencel

Zakres tej normy, uzupełniony o zawartość tematyczną normy EN 13136 („Instalacje ziębnicze i pompy ciepła. Przyrządy zabezpieczające przed nadmiernym ciśnieniem i przewody przyłączane. Metody obliczeń”), w całości obejmuje swoją tematyką międzynarodową normę ISO 5149 („Mechaniczne instalacje ziębnicze do oziębiania i ogrzewania. Wymagania bezpieczeństwa”), wdrożoną do zbioru Polskich Norm pod numerem PN-ISO 5149, która obowiązuje w Polsce od pięciu lat i jest obecnie zastępowana przez wspomnianą normę europejską.
Norma PN-EN 378 została podzielona na cztery części i ostatnia część jest poświęcona zagadnieniom związanym z serwisowaniem i konserwacją instalacji chłodniczych, przy czym nie ma szczegółowych wytycznych opisujących sposób realizacji prac. Jak wspomniałem na wstępie, część działań wymaganych podczas serwisowania urządzeń jest szczegółowo opisana przez producentów w instrukcjach obsługi i eksploatacji urządzeń. Dodatkowo wszystkie czynności serwisowe powinny wynikać z doświadczenia serwisanta, z uwzględnieniem znajomości budowy, zasady działania klimatyzatora oraz procesów zachodzących podczas schładzania powietrza.

Zanieczyszczenia w klimatyzacji
Podstawową czynnością podczas serwisu jest oczyszczenie i dezynfekcja jednostek.

Sławomir Mencel

Pyły, kurz i inne zanieczyszczenia znajdujące się w powietrzu wpływają zarówno na pracę jednostki zewnętrznej, jak i wewnętrznej, obciążając elementy składowe urządzeń.

W jednostkach wewnętrznych standardowo występują filtry powietrza, które ograniczają osiadanie zanieczyszczeń na elementach parownika (jednostki wewnętrznej), niemniej wymagają częstego oczyszczenia (fot. 1), gdyż brudny filtr zmniejsza przepływ powietrza i tym samym ogranicza wydajność chłodniczą, w skrajnym przypadku prowadząc do oblodzenia parownika. Analogicznie jak w przypadku wentylacji zwiększony opór powoduje także podwyższenie zużycia energii elektrycznej podczas pracy.

Kolejnymi elementami narażonymi na działanie zanieczyszczeń są wymienniki ciepła i wentylatory, które występują w obu jednostkach. W przypadku jednostek zewnętrznych (skraplaczy) nie ma zabezpieczenia w postaci filtra, dlatego do zabrudzenia dochodzi szybciej. W tym przypadku jedynie obudowa zabezpiecza skraplacz przed zgrubnymi pyłami. Zabrudzenia wpływają nie tylko na obniżenie wydajności i większe zużycie prądu, osadzając się na łopatkach wentylatora stanowią dodatkowe obciążenie dla silnika i tym samym mogą spowodować uszkodzenie łożysk.

Woda w klimatyzacji
Kolejnym zagrożeniem, które wpływa bezpośrednio na zdrowie i samopoczucie użytkowników systemów klimatyzacji, jest woda, która wykrapla się podczas chłodzenia powietrza. Woda w połączeniu z wysoką temperaturą sprzyja rozwojowi bakterii, wśród których najgroźniejsze to:

* Legionella pneumophila (choroby z grupy legioneloz),
* Staphylococcus Ureus (gronkowiec złocisty),
* Pseudomonas Aeruginosa (pałeczka ropy błękitnej),
* Escherichia Coli(pałeczka okrężnicy),
* Enterococcus Hirae (paciorkowiec kałowy),
* Aspergillus Niger (kropidlak czarny).

Sławomir Mencel

Oprócz bakterii podczas pracy urządzenia może pojawić się nieprzyjemny zapach, który wywołuje dyskomfort u użytkowników.

Ponadto zabrudzona taca skroplin w połączeniu z wodą może doprowadzić do zatkania odpływu skroplin lub uszkodzenia pompek skroplin.

Czynności serwisowe
Standardowo w układach klimatyzacji pojawia się jednostka zewnętrzna i wewnętrzna, dlatego prace konserwacyjne można podzielić na trzy etapy:

* serwis jednostki zewnętrznej,
* serwis jednostki wewnętrznej,
* kontrola instalacji chłodnej pomiędzy jednostkami oraz elementów/urządzeń dodatkowych, np. pompki skroplin.Sławomir Mencel

W pierwszej kolejności przed przystąpieniem do prac konserwacyjnych należy porozmawiać z użytkownikami, czy nie zauważyli jakichś nieprawidłowości w pracy urządzeń.

Ogólnie podczas serwisowania klimatyzatorów należy wykonać podstawowe czynności, tj.:

* sprawdzić napięcia i prądy pracy urządzeń,
* oczyścić i zdezynfekować jednostki (parownik, skraplacz) przy użyciu specjalistycznych środków i preparatów chemicznych,
* wykonać pomiar kontrolny temperatur podczas pracy,
* sprawdzić ciśnienie w układzie,
* skontrolować/oczyścić odpływ skroplin, syfony,
* sprawdzić podłączenie elektryczne oraz instalację chłodniczą.

Pewnym udogodnieniem dla realizacji prac serwisowych są programy serwisowe, niestety nie zawsze udostępniane przez producentów. Są jednak przydatne zwłaszcza wtedy, gdy nie znamy szczegółowo parametrów urządzeń oraz rodzaju sprężarki. Programy ograniczają konieczność podłączania manometrów, dzięki czemu nie dochodzi do ubytku czynnika (co może mieć znaczenie zwłaszcza w przypadku krótkich instalacji) oraz w mniejszym stopniu zużywają się króćce podłączeniowe. Prostym, a jednocześnie niezwykle pomocnym urządzeniem, zwłaszcza w przypadku awarii płytek mocy, jest mało znany, nawet doświadczonym serwisantom, Inverter Checker (fot. 2).

Ostatnim etapem powinno być skontrolowanie stanu instalacji chłodniej, a zwłaszcza izolacji. Zdarza się, że powodem utraty mocy są znaczne ubytki w izolacji (fot. 3) spowodowane działaniem czynników atmosferycznych lub ptaków. Należy uzupełnić braki izolacji i zabezpieczyć instalację (fot. 4).

Zachowanie gwarancji
Serwis klimatyzacji to nie tylko kwestia zachowania odpowiednich parametrów jakościowych powietrza i komfortu użytkowników, ale także warunek utrzymania gwarancji na urządzenia: „Warunkiem wykonywania uprawnień z gwarancji jest dokonywanie przez uprawnionego z gwarancji (klienta) odpłatnych przeglądów technicznych”. Dodatkowo niektórzy producenci wymagają, by serwis posiadał autoryzację, która jest nadawana po odbyciu szkolenia prowadzonego zazwyczaj przez przedstawiciela producenta. Niestety w większości przypadków użytkownicy zapominają o konieczności wykonywania regularnych serwisów, przypominając sobie o tym, dopiero gdy urządzenie przestaje działać. Zaleca się, by firma realizująca warunki gwarancji przypominała się o terminach realizacji serwisu.

Ponadto norma PN-EN 378 kładzie szczególny nacisk, by personel wykonujący czynności konserwacyjne przy instalacjach chłodniczych posiadał odpowiednie kompetencje potwierdzone tzw. certyfikatem kompetencji, który określa poziom przygotowania zawodowego obsługi.

Wymóg posiadania kompetencji nie dotyczy osób wykonujących tylko czynności codziennej obsługi lub oczyszczania zewnętrznych powierzchni urządzeń (wg instrukcji opracowanych przez producenta lub konstruktora), jednak tylko w odniesieniu do instalacji niewielkich (o napełnieniu nie przekraczającym 10 kg czynnika chłodniczego). Osoba ubiegająca się o uzyskanie certyfikatu powinna, przystępując do egzaminu, wykazać się odpowiednim doświadczeniem praktycznym:

* osoba bez wykształcenia technicznego – 6-letnią praktyką zawodową;
* osoba z ukończoną 2-letnią szkołą techniczną – 2-letnią praktyką zawodową;
* osoba z wyższym wykształceniem technicznym – roczną praktyką zawodową.

Sławomir Mencel

Fot. z arch. Klimatsystem.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij