Najlepszym czynnikiem grzewczym, ze względu na swoje własności fizykochemiczne, jest oczywiście woda, ale istnieją przypadki, gdzie właściwe jest zastosowanie płynów niezamarzających, np. w przypadku instalacji w domach letniskowych, użytkowanych całorocznie, ale okresowo.

W instalacjach ciśnieniowych, w których przenoszonym medium są ciecze, nie wolno dopuścić do zamrożenia instalacji, ponieważ spowoduje to jej awarię. Wytworzenie w instalacji korka lodowego, ze względu na małą ściśliwość cieczy, powoduje znaczny wzrost ciśnienia, nawet powyżej 50 barów.
Co prawda dobrej jakości rury wielowarstwowe o średnicy 16 mm (powszechnie stosowane w instalacjach ogrzewania podłogowego) wytrzymują ciśnienie niszczące rzędu 74-76 barów, ale nie należy ich narażać na takie „szokowe” parametry, po kilku zamrożeniach ulegną awarii. Rury z jednorodnego polietylenu, również stosowane w ogrzewaniu podłogowym, są jeszcze mniej odporne na wysokie ciśnienia.

Jaki czynnik?
Najlepszym czynnikiem grzewczym, ze względu na swoje własności fizykochemiczne jest oczywiście woda, ale istnieją przypadki, gdzie właściwe jest zastosowanie płynów niezamarzających, np. w przypadku instalacji w domach letniskowych, użytkowanych całorocznie, ale okresowo.

W takim przypadku jest kilka możliwości postępowania:

* utrzymywanie wewnątrz budynku stałej temperatury dyżurnej, np. 5oC, przy zastosowaniu wody jako czynnika grzewczego. Sposób ten jest właściwy pod względem technicznym, ale ma jedną wadę – nie zabezpiecza użytkownika przed możliwością awarii systemu, polegającą na przykład na wyłączeniu prądu. W praktyce dom powinien być pod stałym nadzorem, przynajmniej w okresie mrozów;
* opróżnienie instalacji z wody w okresach, gdy instalacja nie jest użytkowana, na przykład przy pomocy sprężonego powietrza. Sposób ten jest możliwy, gdy w budynku znajduje się tylko ogrzewanie podłogowe, natomiast jeśli w instalacji są również grzejniki stalowe, to ich opróżnianie z wody jest zabronione, gdyż spowoduje przyspieszoną korozję. Kłopotliwe jest też wielokrotne napełnianie instalacji, czyli problemy z uruchamianiem, odpowietrzaniem i jakością wody;
* użycie płynu niezamarzającego (najlepiej w formie gotowego płynu, przeznaczonego do instalacji grzewczych, wzbogaconego w stosunku do roztworu wody z glikolem o inhibitory korozji chemicznej i biologicznej). Polecane są płyny na bazie glikolu propylenowego jako mniej toksycznego i szybciej ulegającego biodegradacji w porównaniu z glikolem etylenowym.
Zastosowanie płynu niezamarzającego wpływa na materiały i urządzenia wykorzystane w ogrzewaniu podłogowym.

Rodzaje rozdzielaczy

Rozdzielacze ogrzewania podłogowego są wyposażone w zawory termostatyczne (najczęściej na kolektorze powrotnym) oraz elementy regulacyjne (najczęściej na kolektorze zasilającym) w postaci przepływomierzy (fot. 1) lub zaworów regulacyjnych (fot. 2). Wszystkie te elementy są odporne na glikol z ograniczeniem jego stężenia dla przepływomierzy. Przepływomierz dobrej firmy jest odporny na stężenie glikolu do 40%. Przy zakupie rozdzielacza warto zainteresować się, jaka jest jego odporność na płyn niezamarzający.
Jeśli w instalacji zastosowane są mieszacze połączone z rozdzielaczami (UMR – układ mieszający z rozdzielaczem – fot. 3), wtedy najczęściej stosowane pompy są odporne na stężenia glikolu do 50%. Gdy rozdzielacz układu mieszającego jest wyposażony w przepływomierze, wtedy stężenie jest limitowane ich odpornością.
W instalacji powinny być zastosowane dobrej jakości odpowietrzniki automatyczne, nieprzepuszczające pary wodnej. Odparowanie wody spowoduje wzrost stężenia glikolu, a więc pogorszenie warunków hydraulicznych (czynnik grzewczy zwiększy swoją gęstość) oraz narażenie elementów instalacji na szybsze zużycie. Stężenie glikolu powinno być okresowo badane (raz do roku), w przypadku stwierdzenia jego wzrostu należy uzupełnić wodę.

Komplikujące zapisy
Zastosowanie płynu niezamarzającego w instalacji ogrzewania podłogowego z rur wielowarstwowych komplikuje zapis w normie dotyczącej takich rur. W Polskiej Normie PN-EN ISO 21003-1 „Systemy przewodów rurowych z rur wielowarstwowych do instalacji wody ciepłej i zimnej wewnątrz budynków” podane jest w rozdziale 5 „Klasyfikacja warunków eksploatacji” następujące zdanie: „We wszystkich systemach grzewczych jako płyn przenoszący ciepło należy stosować wyłącznie wodę lub wodę uzdatnioną” (wytłuszczenie autora). Norma, mimo tytułu, stosuje się oprócz instalacji wodociągowych również do systemów grzewczych, co podkreślono w zakresie normy.
Tak „twardy” zapis właściwie uniemożliwia stosowanie płynu niezamarzającego w takich instalacjach, bo trudno uznać roztwór glikolu za „wodę uzdatnioną”, chyba, że się mylę.
Zapis ten jest niezrozumiały, ponieważ wielokrotnie (pewnie w tysiącach instalacji) został taki płyn zastosowany i nie stwierdzono destrukcyjnego wpływu glikolu w dopuszczalnym stężeniu na rury i złączki (do 60% dla rur i złączek). Materiały różnych firm podają, że stężenie maksymalne glikolu w instalacjach chłodniczych może wynosić 80% (takich instalacji wymieniona norma nie obejmuje). Płyny niezamarzające stosowane są również w instalacjach zewnętrznych z rur wielowarstwowych (ogrzewanie tarasów, chodników, boisk piłkarskich), ale znowu nie jest to w zakresie PN 21003 – w tytule jest określenie „…wewnątrz budynków”. Być może zapis o stosowaniu wyłącznie wody jest podyktowany innymi względami, niż trwałością instalacji, np. toksycznością glikolu dla środowiska. W każdym razie inwestorzy mają kłopot – mogą stosować płyny niezamarzające niejako na własną odpowiedzialność. Na pocieszenie można powiedzieć, że nie słyszałem o przypadku, żeby firma produkująca rury wielowarstwowe i złączki do takich rur ograniczała swoją odpowiedzialność gwarancyjną ze względu na zastosowanie roztworu glikolu jako czynnika grzewczego.
Włodzimierz Mroczek

Literatura: materiały techniczne firmy Kisan.

Fot. 1. KRPT4.
Fot. 2. KRZT4.
Fot. 3. UMR6.

 

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij