Umowy pomiędzy wykonawcami i podwykonawcami. Contractus w instalacjach

zobacz artykuł w formie pdf   zobacz pdfa zobacz pdfa

Umowa to inaczej kontrakt, słowo pochodzenia łacińskiego contractus, oznaczające w prawie cywilnym zgodne porozumienie dwóch lub więcej stron ustalające ich wzajemne prawa lub obowiązki. Według bardziej szczegółowej definicji umowa to stan faktyczny polegający na złożeniu dwóch lub więcej zgodnych oświadczeń woli, tak zwany konsens zmierzających do powstania, uchylenia lub zmiany uprawnień i obowiązków podmiotów składających te oświadczenia woli.
Umowy są zawsze co najmniej dwustronnymi czynnościami prawnymi. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie Sądu Najwyższego (wyroki z dnia 25 maja 2011 r. II CSK 528/2010), że ramy swobody umów: art. 353 [1] kodeksu cywilnego pozwalają na nieekwiwalentność świadczeń, jeśli wynika to z decyzji stron. Umowę taką można podważać ze względu na zasady współżycia społecznego (art. 5 k.c.), gdyby przy jej sporządzaniu została świadomie wykorzystana przewaga jednej ze stron, czego tu nie było. Adwokat ustala w umowie wynagrodzenie w dowolnej wysokości, choć powinno ono uwzględniać nakład pracy. Sąd w zasadzie nie jest jednak władny go kontrolować.
Zasada swobody umów obejmuje także przyzwolenie na faktyczną nierówność stron, jeśli jest wyrazem ich woli. Podstawowe ograniczenie dotyczy zgodności treści i celu umowy z ustawą, w takim znaczeniu, czy dopuszczalne jest wyłączenie zastosowania określonej normy prawnej w ramach kształtowania treści umowy. Normy imperatywne charakteryzują się tym, że strony umowy nie mogą wyłączyć ich zastosowania (odmienne ukształtowanie stosunku prawnego nie może być dokonane, np. art. 119 k.c., art. 746 k.c.; czynność prawna jest nieważna – art. 647 [1] § 6 k.c.).

Umowa-zlecenie
Umowa-zlecenie jest umową wzajemną, to znaczy, że Przyjmujący zlecenie (zleceniobiorca – firma instalacyjna, bądź inny podmiot) zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie (zleceniodawcy, który również może być firmą instalacyjną).
Umowy zlecenia należałoby podzielić na umowy zlecenia typowe, których przedmiot określa art. 734 § 1 kodeksu cywilnego i umowy o oświadczenie usług, np. instalacyjnych (czyli – o szerszym przedmiocie), określone w art. 750 kodeksu cywilnego. Do takich umów, nieuregulowanych innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Przedmiotem umowy-zlecenia jest zawsze wykonanie przez zleceniobiorcę dla zleceniodawcy określonej czynności (np. wykonanie instalacji).

Do obowiązków zleceniobiorcy należą:

* działanie z należytą starannością lub starannością określoną w indywidualnej umowie między stronami,
* udzielanie zleceniodawcy potrzebnych wiadomości o przebiegu sprawy (art. 740 kodeksu cywilnego),
* złożenie sprawozdania zleceniodawcy po wykonaniu zlecenia lub po wcześniejszym rozwiązaniu umowy,
* stosowanie się do instrukcji zleceniodawcy odnośnie wykonania zlecenia; zleceniobiorca może bez uprzedniej zgody zleceniodawcy odstąpić od wskazanego przez niego sposobu wykonania zlecenia, jeżeli nie ma możliwości uzyskania jego zgody, a zachodzi uzasadniony powód do przypuszczenia, że zleceniodawca zgodziłby się na zmianę, gdyby wiedział o istniejącym stanie rzeczy,
* używanie pieniędzy i rzeczy zleceniodawcy wyłącznie w celu zrealizowania zlecenia,
* wykonywanie zlecenia osobiście; zleceniobiorca może powierzyć wykonanie zlecenia innej osobie tylko w przypadku, gdy wynika to z umowy, ze zwyczaju albo zmusza go do tego okoliczność.
Do obowiązków zleceniodawcy należy:
* zwrot zleceniobiorcy wydatków, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia, wraz z odsetkami ustawowymi;
* zleceniodawca powinien też zwolnić zleceniobiorcę od zobowiązań, które zleceniobiorca zaciągnął w celu wykonania zlecenia we własnym imieniu; obowiązek zwrotu wydatków dotyczy jednak tylko wydatków koniecznych i potrzebnych (celowych) do wykonania zlecenia;
* zleceniodawca powinien również, na żądanie zleceniobiorcy, udzielić mu zaliczki na odpowiednie wykonanie zlecenia.

Umowa-zlecenie zawarta z podmiotem instalacyjnym może być zawierana bądź na czas określony, bądź na czas nieokreślony. W praktyce zależy to od woli stron i specyfiki samego zlecenia, będącego przedmiotem umowy. Umowy-zlecenia między firmami instalacyjnymi na ogół są umowami odpłatnymi. Przepisy prawa nie wprowadzają jednak wymogu odpłatności zlecenia. Brak wynagrodzenia musi wynikać jednak z umowy lub z okoliczności konkretnego zlecenia. Jeżeli tak nie jest – przyjmuje się, że za wykonanie zlecenia zleceniobiorcy należy się wynagrodzenie.
Strony mogą konkretnie w umowie ustalić wysokość wynagrodzenia (np. za wykonanie całego zlecenia, za poszczególne jego części lub płatne cyklicznie w określonych terminach wykonywania zlecenia).
Wynagrodzenie może być również określone poprzez odwołanie do konkretnej taryfy (jeżeli firmy instalacyjne takową posiadają). Jeżeli nie jest określone w żaden powyższy sposób, określa się je, oceniając wykonaną pracę, jako „odpowiadające wykonanej pracy”. Jeżeli strony nie ustalą inaczej w umowie lub nie wynika to z przepisów szczególnych, wynagrodzenie należy się zleceniobiorcy po wykonaniu zlecenia.
Umowa-zlecenie jest umową starannego działania na rzecz instalatora, bądź świadczonej przez niego. Na zleceniobiorcy ciąży wiec obowiązek starannego wykonywania swoich obowiązków zgodnie z umową i przepisami prawa. Zleceniobiorca nie odpowiada więc za brak osiągnięcia konkretnego celu, ale za brak starannego działania przy wykonywaniu zlecenia. Jeśli kilka osób przyjęło zlecenie wspólnie, ich odpowiedzialność względem zleceniodawcy jest solidarna (art. 745 kodeksu cywilnego).

Umowa o dzieło
Umowa o dzieło jest umową dwustronnie obowiązującą, wzajemną pomiędzy różnymi podmiotami (instalatorami bądź nie). Przyjmujący zamówienie (wykonawca) zobowiązuje się do dokonania oznaczonego dzieła dla zamawiającego, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Umowa o dzieło jest umową rezultatu końcowego. Wykonawca jest odpowiedzialny za wykonanie dzieła i wydanie go zamawiającemu. Jeżeli wykonawca jest instalatorem, a zamawiającym osoba fizyczna, dzieło zaś jest rzeczą ruchomą zamawianą w celu niezwiązanym z działalnością gospodarczą – do umowy pomiędzy stronami stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży konsumenckiej.

Obowiązki wykonawcy:
* działanie z należytą starannością lub starannością określoną w indywidualnej umowie między stronami,
* osobiste wykonanie dzieła w przypadku, gdy wykonanie dzieła zależy od osobistych zdolności konkretnej osoby,
* jeżeli materiałów na wykonanie dzieła dostarcza zamawiający, wykonawca powinien ich użyć w sposób odpowiedni oraz złożyć rachunek i zwrócić ich niezużytą część,
* jeżeli materiał dostarczony przez zamawiającego nie nadaje się do prawidłowego wykonania dzieła albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu, wykonawca powinien niezwłocznie zawiadomić o tym zamawiającego (art. 634 kodeksu cywilnego),
* wydanie dzieła.

Do obowiązków zamawiającego należy:
* współdziałać z wykonawcą w zakresie wykonania dzieła (jeżeli takiego koniecznego współdziałania brak, wykonawca po upływie wyznaczonego przez siebie dodatkowego terminu może odstąpić od umowy),
* odbiór dzieła.

Umowa o dzieło jest zawsze umową odpłatną. Jeżeli strony nie ustaliły inaczej – wynagrodzenie jest płatne w chwili oddania dzieła. Jeżeli dzieło oddawane jest częściami, a strony ustaliły wynagrodzenie za każdą część z osobna – wynagrodzenie jest płatne z chwilą wykonania każdej z części dzieła. Strony mogą w umowie konkretnie ustalić wysokość wynagrodzenia poprzez wskazanie podstaw do jego ustalenia.
Zamawiający może w każdym momencie odstąpić od umowy o dzieło. W takim wypadku musi jednak zapłacić wykonawcy umówione wynagrodzenie, odliczając jedynie to, co wykonawca zaoszczędził z powodu niewykonania dzieła (art. 644 kodeksu cywilnego).
Zamawiający może również odstąpić od umowy w przypadku wykonywania dzieła w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową, po bezskutecznym upływie wyznaczonego odpowiedniego terminu do wykonania poprawek (art. 635 kodeksu cywilnego).

Zamawiający może również odstąpić od umowy przy spełnieniu łącznie następujących warunków:
* dzieło posiada istotne wady,
* zamawiający wyznaczył wykonawcy odpowiedni termin do naprawy,
* naprawa nie została dokonana w wyznaczonym terminie,
* dzieło posiada istotne wady,
* wady te nie dają się usunąć.

Przepisy przewidują również możliwość odstąpienia od umowy przez wykonawcę w przypadku, gdy do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a tego współdziałania brak. W takiej sytuacji wykonawca może wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin do wykonania współdziałania, z zagrożeniem, że po bezskutecznym upływie tego terminu będzie uprawniony do odstąpienia od umowy.
Przemysław Gogojewicz

Podstawa prawna:
Ustawa kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 nr 16 poz. 93 ze zm.).

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij