W sieci bez błędów (3). Szczelne złącza elastyczne

zobacz artykuł w formie pdf   zobacz pdfa   zobacz pdfa 

Dla wielu systemów rur – betonowych, kamionkowych, żeliwnych oraz z żywic poliestrowych czy tworzyw sztucznych, z których wykonany jest dany odcinek kanalizacji – naprawa uszkodzonego miejsca, przejścia z materiału na inny materiał do niedawna wiązała się wielokrotnie z zaangażowaniem dużych środków pieniężnych oraz znacznych nakładów pracy. Na przestrzeni ostatnich lat zauważono znaczny postęp w tej dziedzinie, głównie za sprawą szczelnych złączy elastycznych. Przykładem może tu być rozwiązanie, które swoimi parametrami pozwala na osiągnięcie wyższych wymagań  przypisanych dla złączy elastycznych. Zastosowano w nim pozycjonujący kosz wykonany z tworzywa sztucznego, który umożliwia centryczne ustawienie łączonych ze sobą materiałów oraz dwie taśmy ze stali stopowej, pozwalające na obustronne, oddzielne i płynne, dopasowanie łączonych materiałów. Złącze to wyznacza nowy kierunek w dziedzinie trwałego łączenia różnych materiałów, wytrzymałości oraz szczelności złączy elastycznych. Artykuł ten przybliży Państwu, jakie wymogi powinno spełniać owo złącze elastyczne, czym kierować się przy wyborze konkretnego rozwiązania oraz udzieli kilka pomocnych rad do poprawnego wykonania złącza elastycznego.

Jakie cechy?
Prawidłowo dobrane i wykonane złącze elastyczne powinno charakteryzować się pewnymi cechami technicznymi, które zapewniają użytkownikowi gwarancję wytrzymałości, szczelności i trwałości na wiele lat. W celu poprawnego i właściwego doboru odpowiedniego złącza elastycznego należy ustalić rodzaj oraz materiał, z jakiego wykonany został dany kanał, który chcemy połączyć. Rodzaj materiału oraz średnicę możemy odczytać z mapy lub z wcześniej wykonanej odkrywki bezpośrednio na budowie.

Złącza elastyczne z pozycjonującym koszem wykonanym z tworzywa sztucznego, mogą być stosowane z rurami cienkościennymi, tj. dla kanałów wykonanych z rur PVC, PP, PEHD, GRP oraz żeliwa, a także z rurami grubościennymi wykonanymi z betonu, żelbetu lub kamionki. Zakres stosowalności mieści się w średnicach zewnętrznych zawartych w przedziale od DN 110 do DN 1070 mm. Łączy ponad 16 różnych rodzajów rur, zapewniając optymalne i pewne łączenie kanałów o takiej samej średnicy nominalnej, wykonanych z rożnych materiałów, pomimo różnych średnic zewnętrznych.

Poprawne wykonanie
Aby poprawnie wykonać połączenie dwóch materiałów za pomocą złącza elastycznego, należy przygotować dwa bose końce rurociągów w taki sposób, aby łączone ze sobą powierzchnie były równe i prostopadle ucięte w stosunku do osi rurociągu. Po prawidłowym przygotowaniu łączonych materiałów należy zadbać o właściwie przeprowadzony montaż zgodnie z wytycznymi producenta. W skrócie należy przestrzegać kilku zasad podanych poniżej. Pierwsza z nich to pomiar średnic zewnętrznych łączonych ze sobą materiałów oraz sprawdzenie zakresu stosowalności danego typu złącza elastycznego dla odpowiedniej średnicy nominalnej rur przewodowych.
Następnie należy ustalić szerokość złącza elastycznego i odznaczyć, najlepiej markerem, na jednym z bosych końców odległość połowy szerokości manszety połączeniowej. Znacznik posłuży do prawidłowego ustalenia pozycji manszety połączeniowej na rurociągu. W celu ułatwienia montażu należy posmarować środkiem poślizgowym bose końce łączonych materiałów (zazwyczaj środek dodawany jest przez producenta do opakowania razem z instrukcją). Po takim przygotowaniu łączonych materiałów należy również posmarować wewnętrzną stronę manszety połączeniowej, a następnie delikatnie i równomiernie nasunąć złącze elastyczne na bosy koniec rury do momentu wcześniej wykonanego znacznika.

Należy pamiętać, iż w przypadku łączenia ze sobą materiałów o różnych średnicach zewnętrznych zawsze rozpoczynamy montaż od większej średnicy przewodowej rury, tzn. jeżeli chcemy połączyć np. kamionkę z PVC, to rozpoczynamy od kamionki.
Dla złączy elastycznych z zastosowanym pozycjonującym koszem wykonanym z tworzywa sztucznego, który umożliwia centryczne ustawienie łączonych ze sobą materiałów oraz dwóch taśm ze stali stopowej, które pozwalają na obustronne, oddzielne i płynne dopasowanie łączonych materiałów, następuje teraz dokręcenie jednej z taśm stalowych kluczem w celu uniemożliwienia przesunięcia się podczas dokładania z drugiej strony bosego końca łączonego rurociągu. W przypadku łączenia manszetami od DN 110-270 mm skręcenie zamków umieszczonych na taśmach ze stali odbywa się kluczem z grzechotką, natomiast w średnicach powyżej DN 300-DN 1070 dodatkowo powinno używać się klucza specjalnego, a także wkrętarki akumulatorowej w celu szybszego i prawidłowego dokręcenia zamków umieszczonych na taśmie opaskowej. Po prawidłowym skręceniu zamków znajdujących się na taśmie opaskowej należy dociągnąć zamki ustaloną przez producenta siłą kluczem dynamometrycznym. Odpowiedni moment dociągu taśmy i zamków ustalony jest w zależności od wielkości danego złącza elastycznego. Tak wykonane połączenie można uznać za prawidłowo wykonane i szczelne.

W zależności od producenta złącza elastyczne charakteryzują się kilkoma podstawowymi cechami, które mają kluczowe znaczenie w montażu, eksploatacji oraz trwałości danego rozwiązania.

Szczelność i budowa
Pierwszą najistotniejszą cechą charakteryzującą złącza elastyczne jest jego szczelność. Z uwagi na istniejące różne warunki gruntowo-wodne, w jakich układane są rurociągi, zaleca się wybieranie takich rozwiązań, w których producent gwarantuje szczelność min. 2,5 bara. Badanie na szczelność powinno być wykonane przez niezależny instytut badawczy. Parametr szczelności powinien być opisany w aprobacie technicznej.

Drugą istotną cechą danego produktu jest jego budowa. Konstrukcja pozycjonującego kosza wykonanego z tworzywa sztucznego powinna dawać możliwość odchylenia kątowego w zakresie np. 0-3 stopni w każdą ze stron. Zastosowanie pozycjonującego kosza wykonanego z tworzywa sztucznego zabezpiecza połączone ze sobą rurociągi  przed niekorzystnym działaniem sił działających na rurę, minimalizuje skutki ewentualnych uszkodzeń wynikających z ruchów w gruncie, z nierównomiernego osiadania oraz niedbałego montażu przez wykonawcę.

Trzecią istotną cechą jest szybkość montażu danego rozwiązania w zależności od rodzaju rury. Czas montażu powinien wahać się od 10 do 15 minut. Rozwiązania, które w swojej konstrukcji umożliwiają prawidłowe wykonanie złącza elastycznego z pozycjonującym koszem wykonanym z tworzywa sztucznego w tak krótkim czasie, można z powodzeniem stosować w przypadku występowania na danym terenie wysokiego stanu wód gruntowych, a także w miejscach, gdzie dłuższe zajęcie pasa drogi niż planowane wiąże się  ze spowodowaniem utrudnień w ruchu pojazdów.

Ostatnią cechą, na którą powinniśmy zwrócić uwagę podczas wyboru odpowiedniego rozwiązania, jest możliwość stosowania danego złącza elastycznego dla praktycznie wszystkich rodzajów rurociągów zawierających się w zakresie od DN 110 do DN 1070 mm.

Podsumowanie
W wielu przypadkach praktyki inżynierskiej nowe rozwiązania, jakimi są złącza elastyczne z pozycjonującym koszem wykonanym z tworzywa sztucznego, dają większe możliwości w porównaniu z tradycyjnymi metodami łączenia dwóch różnych materiałów, z których wykonany jest rurociąg kanalizacyjny. Wyżej wymienione zakresy stosowalności danego rozwiązania mogą różnić się w zależności od producenta, natomiast wymienione w artykule minimalne wymagania są kryterium poprawnego wyboru złącza elastycznego, a także dla zapewnienia szybkiego, taniego i trwałego łączenia różnych systemów kanalizacyjnych.

Grzegorz Pliniewicz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij