Grzanie na biomasie (2). Szczapa drewna

zobacz artykuł w formie pdf   zobacz pdfa zobacz pdfa 

Ze względu na nieregularne i zróżnicowane kształty drewna kłopotliwe jest określenie jego ilości. Wydaje się, że najbardziej obiektywną jednostką jest masa, ale ze względów praktycznych używa się jednostek objętościowych. Należy jednak dodać, że przyjęcie masy jako jednostki mówiącej o ilości drewna, które będzie użyte jako paliwo, także nie jest wystarczające. Na walory energetyczne drewna zasadniczy wpływ ma zawartość wilgoci, dlatego ważnym parametrem jest także procentowy udział wilgoci w masie całkowitej drewna.

Jednostki
Najczęściej ilość drewna podaje się w następujących jednostkach:

* metr sześcienny drewna,
* metr przestrzenny drewna,
* metr przestrzenny luzem,
* tona suchego drewna.

Metr sześcienny drewna jest to ilość litego drewna w m3, zwana popularnie kubikiem. W taki sposób relatywnie łatwo można określić objętość drewna w postaci regularnej, po obcięciu gałęzi, takiej jak bale, klocki lub kłody. W przypadku drewna rozdrobnionego lub gałęzi praktycznie nie ma możliwości pomiaru jego objętości, dlatego stosuje się jednostkę metra przestrzennego drewna.

Przeliczanie jednostek miary drewna

Metr przestrzenny drewna jest to taka ilość kawałków drewna ułożonego w sposób regularny, która mieści się w sześcianie o wysokości 1 m, czyli o objętości 1 m3 i oznacza się jako mp. W ten sposób podaje się ilość drewna w postaci pociętej i rozdrobnionej, takiej jak szczapy, polana.

Użycie tej jednostki może być możliwe w przypadku niezbyt rozdrobnionego drewna, gdy drewno jest ułożone w sposób regularny. Układanie kawałków drewna do formy regularnej jest czasochłonne i pracochłonne, dlatego przy określaniu ilości drewna używa się jednostki pochodnej, tj. metra sześciennego luzem.

Metr przestrzenny drewna luzem jest to taka ilość kawałków drewna ułożonego w sposób nieregularny, która mieści się w sześcianie o wysokości 1 m, czyli o objętości 1 m3 i oznacza się jako mpl. W ten sposób podaje się ilość drewna w postaci pociętej i średnio rozdrobnionej, takiej jak szczapy, polana, gałęzie, zrębka drzewna. Czasami używa się jednostki metr przestrzenny nasypowy, którą oznacza się mpn. Jest to jednostka dosyć wygodna w użyciu. Przy równomiernie wypełnionej skrzyni ładunkowej ciężarówki jest to właśnie objętość skrzyni, którą łatwo wyliczyć.

Jednostką określającą masę drewna zbliżoną do rzeczywistej jest tona suchego drewna, która podaje ilość całkowicie suchego drewna w drewnie mokrym. Oczywiście kwestią do ustalenia jest w jakich warunkach to określamy. Najczęściej stosuje się metodę ATRO. Dla przeliczania ilości drewna w różnych miarach stosuje się uproszczone tabele przeliczeniowe.

Gęstość
Należy także pamiętać, że drewno posiada zróżnicowaną gęstość w zależności od gatunku, zawartości wilgoci, wieku oraz miejsca pobrania próbki. Dlatego gęstość drewna podaje się:

* świeżo ściętego, gdzie zawartość wilgoci może wynosić od 40 do 60%,
* w stanie powietrzno-suchym przy zawartości wilgoci od 15% do 25%,
* w stanie suchym przy zawartości wilgoci zero procent określone metodą ATRO.

Gęstość drewna w stanie świeżo ściętym ma zastosowanie przy wyrębie i transporcie leśnym, ogrodowym czy przy uprawach. Drewno w stanie suchym określone metodą ATRO jest wygodne przy wszelkiego rodzajach kalkulacjach i obliczeniach, np. przemysł celulozowo-papierniczy, ponieważ podaje ilość rzeczywistą masy drzewnej bez wilgoci. Oba wskaźniki nie odzwierciedlają jednak formy drewna występującego w stanie rzeczywistym. Gęstość drewna świeżo ściętego jest parametrem chwilowym, który ulega zmianie w czasie za sprawą osuszania. Można powiedzieć, że na składowisku drewna mamy stały ubytek masy, który asymptotycznie zmierza do stanu powietrzno-suchego. Gęstość drewna w stanie suchym jest parametrem całkowicie teoretycznym, niemającym realnego odniesienia do rzeczywistości, ponieważ drewno w takim stanie nie występuje w naturze. Najczęściej gęstość drewna podaje się w stanie powietrzno-suchym, ponieważ stan ten jest naturalny, po odpowiednim odczekaniu po ścięciu. Należy pamiętać jednak, że wszelkie parametry podawane dla tego stanu są uśrednione i obarczone błędem, np. ze względu na szeroki zakres wilgotności przyjmowany dla stanu powietrzno-suchego.

Przykładowa klasyfikacja drewna w stanie powietrzno-suchym wg F. Krzysika [4]:

* drewno bardzo ciężkie, o gęstości ponad 800 kg/m3: grab, cis, bukszpan;
* drewno ciężkie o gęstości 710-800 kg/m3: grochodrzew, buk, dąb, jesion, orzech, grusza;
* drewno umiarkowanie ciężkie o gęstości 610-700 kg/m3: brzoza, klon, jawor, jabłoń, modrzew, wiąz;
* drewno umiarkowanie lekkie o gęstości 510-600 kg/m3: jałowiec, kasztanowiec;
* drewno lekkie o gęstości 410-500 kg/m3: sosna, świerk, jodła, olcha, lipa;
* drewno bardzo lekkie o gęstości poniżej 400 kg/m3: topola, wejmutka.

Przedmiotem następnego artykułu będą właściwości energetyczne drewna.

Grzegorz Ojczyk

Literatura:
1. Informacje wstępne o drewnie. Katalog HDG Bawaria „Wytyczne do projektowania HDG Bavaria 19.04.2005”.
2. pl.wikipedia.org/wiki/Metr_przestrzenny
3. http://drewnokominkowe.luccy.pl/drewno-luzem.html
4. F. Krzysik, „Nauka o drewnie”, Państw. Wydaw. Roln. i. Lésne, 1957.



Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij