Systemy połączeń w instalacjach rurowych z PP-R

Podstawowym i najbardziej newralgicznym elementem instalacji rurowych są  stosowane systemy połączeń. W instalacjach wodociągowych i ogrzewczych  wykonanych z polipropylenu może być stosowany system połączeń poprzez  złączki zgrzewane polifuzyjnie lub elektrooporowe (tzw. elektromufy)  oraz złączki wyposażone w element gwintowany (tzw. złączki z wtopką).

Do średnicy 40 mm rury i kształtki można zgrzewać ręcznie, w przypadku średnic większych, w celu zapewnienia odpowiedniego docisku i współosiowości zgrzewanego miejsca, należy stosować zgrzewarki warsztatowe stacjonarne.

Poniżej postaram się przybliżyć Państwu wszystkie etapy procesu zgrzewania na zgrzewarce przenośnej (jedno- lub trójmatrycowej).

Przygotowanie

* Na początku należy zamocować na zgrzewarce odpowiednie nasadki grzewcze (uprzednio sprawdzając ich stan techniczny oraz czystość). Powinny być one odpowiednio dobrane do łączonej średnicy rury. Zgrzewarki trójmatrycowe, które można wyposażyć jednocześnie w trzy pary matryc, pozwalają na wykonywanie zgrzewów na trzech wybranych dowolnie średnicach rur. Pozwala to zaoszczędzić dużo czasu na wymianie gorących kamieni grzewczych.Zgrzewarka

* Podłączyć zgrzewarkę do sieci 230 V z bolcem ochronnym i umieścić ją w miejscu oddalonym od materiałów i substancji łatwopalnych.

Zgrzewarka powinna być zainstalowana w gnieździe blaszanej podstawy lub wyposażona w podstawkę wykonaną ze stalowych prętów. Im cięższa i większa podstawa, tym lepsza.  Podczas wyciągania rury i złączki z kamieni grzewczych jest ona bardziej stabilna. Niektórzy producenci zgrzewarek produkują podstawy z możliwością dociskania jej kolanami poprzez specjalne grube nakładki elastyczne (fot.). Urządzenia nie należy montować w imadle, gdyż grozi to jego uszkodzeniem.

Miejsce wykonywania zgrzewu nie powinno być narażone na przeciągi oraz gwałtowne zmiany temperatury otoczenia. Temperatura powietrza powinna być wyższa od +5°C. W przypadku występowania ww. sytuacji należy stosować namiot ochronny, wydłużając jednocześnie czas wykonania połączenia.

* Jeżeli wskaźnik kontrolny termostatu zgaśnie, to temperatura zgrzewania (260°C) została osiągnięta. Aby upewnić się, czy temperatura matryc grzewczych jest właściwa, można skontrolować ją poprzez zetknięcie termometru kontaktowego z powierzchnią płyty grzewczej. Temperaturę matryc grzewczych można skontrolować również za pomocą pirometru.

* Przed obcięciem przewodu na odpowiednią długość należy doliczyć długość odcinka, który wprowadzimy do wnętrza zgrzewki (z obu stron przewodu). Następnie należy obciąć rurę na żądaną długość przy pomocy odpowiednich nożyc do rur z tworzyw sztucznych lub obcinakiem krążkowym wyposażonym w kółko tnące do tworzyw. Nie wolno ciąć rur z tworzywa sztucznego piłką do metalu lub drewna. Cięcie rury należy wykonać prostopadle do jej osi.

* W zależności od średnicy rury należy dobrać odpowiednią złączkę, której średnica jest kompatybilna ze zgrzewanym przewodem.

* Suchą (bez strzępiących się włókien) ściereczką bawełnianą należy wytrzeć wszelkie ślady zanieczyszczeń. Następnie końcówkę zgrzewanego przewodu oraz koniec złączki należy odtłuścić. Najlepiej wykonać to przy użyciu preparatu o nazwie „Tangit” lub czystym spirytusem. Przed wykonaniem zgrzewu należy również upewnić się, czy wewnątrz rury lub złączki nie znajdują się jakieś zanieczyszczenia mechaniczne, które w przyszłości mogłyby zablokować lub utrudnić przepływ. Wybrany odcinek przewodu nie powinien być uszkodzony mechanicznie, nie może też posiadać na swej powierzchni nacięć, wgnieceń oraz trwałych zmian i przebarwień spowodowanych kontaktem z substancjami mogącymi doprowadzić do jego destrukcji.

Niedopuszczalne jest instalowanie rur (w szczególności w instalacjach wodociągowych), które miały kontakt z substancjami ropopochodnymi lub tłuszczami i rozpuszczalnikami. Wszystkie tworzywa sztuczne posiadają własności absorpcji zapachów. Śladowa ilość substancji ropopochodnych może doprowadzić w sposób trwały do pogorszenia jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Do zgrzewania nie należy również używać rur, które były poddane przez dłuższy czas działaniu promieniowania UV.

* Aby prawidłowo przeprowadzić czynność zgrzewania, wskazane jest zaznaczenie na powierzchni rury (ołówkiem lub mazakiem) głębokość zgrzewania (zgodnie z tabelką dostarczoną przez producenta systemu). Pozwoli to na uniknięcie przekroczenia głębokości zgrzewu, co w konsekwencji może doprowadzić do znacznego zwężenia przekroju lub w przypadku zbyt długiego nagrzewania do całkowitego zaślepienia rury. Koniec przewodu nie może być dociśnięty aż do oporu w kształtce, lecz powinna być zachowana wolna szczelina o szerokości min. 2 mm.

Uwaga! Jeżeli instalator nie posiada dostatecznej wprawy w łączeniu zgrzewanych elementów i istnieje groźba poparzenia, to należy włożyć na ręce skórzane rękawice ochronne. Polecam cienkie rękawice wykonane ze skóry cielęcej. Bezwzględnie nie wolno używać rękawic gumowych.

Zgrzewanie właściwe

* Przystępując do zgrzewania, warto zastanowić się raz jeszcze, czy wybraliśmy właściwą złączkę i w którym kierunku będziemy prowadzić dalszą część instalacji. W połączeniach zgrzewanych nie ma możliwości wymiany złączki. Raz dokonane połączenie nie jest nierozbieralne i nie ma możliwości korekty położenia poszczególnych elementów.

* Jeżeli łączona rura jest dość długa i ciężka, a połączenie wykonujemy na stole montażowym lub podłodze, zaleca się podłożenie pod jej środek ciężkości podpory, tak aby oś przewodu pokryła się z osią matrycy grzewczej i złączki. Ułatwi to instalatorowi osiowe wprowadzenie rury do matrycy i odciąży rękę. W przypadku łączenia bardzo długich odcinków nieodzowna będzie pomoc drugiej osoby.

* Umieszczamy koniec rury i złączkę w końcówkach grzewczych. Kształtkę wciskamy na trzpień nasadki z jednej strony, zaś w tuleję nasadki wprowadzamy rurę. Obie czynności należy wykonać jednocześnie, nie obracając elementów łączonych. Kształtkę, która na trzpieniu się chwieje, należy wyrzucić jako niespełniającą wymagań jakościowych. To samo odnosi się do rury. Zalecam stosowanie rur oraz złączek tego samego producenta. Nie stracimy wówczas gwarancji na cały system.

* Po odpowiednim dla danej średnicy czasie nagrzewania (patrz tabela producenta systemu), liczonym od chwili pełnego wsunięcia elementów instalacyjnych w nasadkę grzewczą, wyjmujemy z nasadki rozgrzane elementy i przez wciśnięcie kształtki w rurę, osiowo bez obracania jednego elementu wobec drugiego, dokonujemy szczelnego połączenia. Czynność należy wykonać w sposób płynny i możliwie jak najszybciej.

* W pierwszych 2-3 sekundach po dokonaniu połączenia mamy jeszcze możliwość niewielkiej korekty kąta położenia złączki na rurze. Niedopuszczalne jest skręcanie osiowe spajanych elementów. Dobrze jest jeszcze przez chwilę przytrzymać zgrzewane elementy, aby zapobiec wysunięciu się przewodu rurowego ze złączki.

* Po upływie czasu chłodzenia połączenie jest gotowe. Czasy technologiczne rozgrzewania, zgrzewania (łączenia), korekcji oraz stygnięcia muszą być podane w wytycznych producenta systemu. Należy pamiętać, że różne średnice rur potrzebują innych czasów technologicznych. Czas ten może ulec wydłużeniu na skutek niskiej temperatury otoczenia oraz wiatru nawet do 50%. Nie należy wykonywać zgrzewania PP przy temperaturze poniżej +4°C. W przypadku stosowania rur z PP o cieńszych ściankach (np. typoszereg PN10) należy najpierw wcisnąć kształtkę na trzpień nasadki grzewczej, a następnie w połowie czasu rozgrzewania (liczonego od momentu całkowitego wsunięcia kształtki na nasadkę) przystępujemy do wprowadzania w nasadkę grzewczą rury i rozgrzewamy ją zgodnie z czasami zawartymi w dołączonej tabeli. Pozostałe czynności pozostają bez zmian.

* Wykonane połączenie powinno zostać nieruchome, by uzyskać prawidłową wytrzymałość. Proces stygnięcia powinien odbywać się w sposób naturalny, tj. bez użycia wody lub schładzania zimnym powietrzem.

Uwaga! Czas rozgrzewania liczony jest od momentu, w którym rura i złączka zostały umieszczone w matrycy.

W kolejnym artykule omówię m.in. łączenie rur zespolonych (wielowarstwowych) z polipropylenu.

Andrzej Świerszcz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij