Wymagania stawiane pomieszczeniom higieniczno-sanitarnym. Bez poślizgu…

Wymagania, jakim podlegają wszystkie budynki w Polsce, opisane są w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Rozporządzenie to ustala warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę. Rozdział 6 tego dokumentu mówi o wymaganiach dla pomieszczeń higieniczno-sanitarnych. Zgodnie z nim – do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych zalicza się: łaźnie, sauny, natryski, łazienki, ustępy, umywalnie, szatnie, przebieralnie, pralnie, pomieszczenia higieny osobistej kobiet, jak też pomieszczenia służące do odkażania, oczyszczania oraz suszenia odzieży i obuwia, a także przechowywania sprzętu do utrzymania czystości. Wymagania co do wykończenia takich pomieszczeń są jasne i proste: ściany pomieszczenia higieniczno-sanitarnego do wysokości co najmniej 2 m powinny mieć powierzchnie zmywalne i odporne na działanie wilgoci. Natomiast posadzki pralni, łazienki, umywalni, kabiny natryskowej i ustępu powinny być zmywalne, nienasiąkliwe i nieśliskie.

Zmywalne, nieśliskie, nienasiąkliwe…

Najlepszym wykończeniem zapewniającym zmywalność i odporność na działanie wilgoci są płytki ceramiczne. Ale nie tylko one. Przypomnijmy sobie lamperie olejne z dawnych lat. Je też można łatwo zmywać i są one odporne na działanie wilgoci.
Dziś powoli lamperie odchodzą do lamusa.
Co do odporności na działanie wilgoci to rozporządzenie mówi tylko o powierzchni, nic o podłożu, czyli tynku. A te mogą być różne: odporne na wodę – cementowe i cementowo-wapienne oraz nieodporne na wodę – gipsowe.
Gipsowe materiały raczej nie będą tam wskazane, woda może penetrować mikropęknięciami w fudze i… zaczyna się kłopot. Oczywiście można temu zaradzić i stosować hydroizolacje, ale… zastosowanie odpowiedniego produktu na wcześniejszym etapie wykonawstwa będzie tańsze niż późniejsze kombinowanie. Między płytkami a tynkiem musi być łącznik, czyli klej. Jego rodzaj zależny jest od rodzaju płytek i podłoża.
Płytki, które mamy do dyspozycji, to ceramika, terakota, klinkier, gres i kamień naturalny.
Jeśli z trzema pierwszymi radzą sobie zwykle nawet te najbardziej podstawowe kleje, czyli zwykle oznakowane C1 (podstawowe parametry, przyczepność > 0,5 MPa), to z pozostałymi rodzajami płytek już nie. Płytki gresowe to materiały o bardzo ograniczonej nasiąkliwości, ich powierzchnia jest bardzo gładka. Powoduje to, że okładziny takie wymagają klejów modyfikowanych specjalnymi dodatkami – polimerami, co zwiększa przyczepność zaprawy do powierzchni płytki. Najlepsze kleje to te klasy minimum C2 (podwyższone parametry).
Oczywiście trudno znaleźć dokładne informacje o szczegółowym składzie produktu na opakowaniu, dlatego najlepiej po prostu czytać zapisy o możliwościach stosowania danego wyrobu, nie tylko te, które są na froncie opakowania. Każdy producent wymienia dokładnie, do jakich rodzajów podłoży oraz płytek nadaje się dana zaprawa klejąca. Jeżeli mamy jakieś wątpliwości, należy poprosić o konsultację sprzedawcę lub doradcę, którzy na pewno chętnie udzielą nam informacji. Inny typ płytek ceramicznych, który staje się coraz bardziej popularny, to płytki ze spieków kwarcowych, które mają formaty nawet 100 x 300 cm, a grubość kilka milimetrów. Płytki takie wymagają już klejów odkształcalnych, są one dodatkowo oznakowane symbolem S1 (odkształcalne – ugięcie na próbce od 2,5 do 5 mm) oraz S2 (wysoce odkształcalne – ugięcie powyżej 5 mm).
Pozostaje jeszcze kamień naturalny, ten zwykle przykleja się na klej biały (zmniejsza ryzyko przebarwień, wykwitów), ale w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych ściany powinny być z materiałów nienasiąkliwych, a więc nasiąkliwe skały, takie jak marmur czy piaskowiec, nie bardzo się nadają.
Płytki z nienasiąkliwych skał nie potrzebują klejów białych dozbrajanych trasem, wystarczą szare takie jak do gresu. Pozostaje jeszcze fuga – zgodnie z wymaganiami musi być zmywalna, a więc wystarczy zwykła cementowa o zwiększonej hydrofobowości. Takie wyroby ma w swojej ofercie każdy producent (fuga taka oznakowana jest symbolem normowym W).
Można także zastosować wyroby epoksydowe.

Epoksydy są zdecydowanie bardziej odporne na intensywne ścieranie niż fugi cementowe, warto je też stosować w miejscach, gdzie będzie przewidziane czyszczenie mechaniczne wraz z agresywnymi detergentami (spoina cementowa z czasem może ulec wytarciu, przebarwieniu). Wyroby epoksydowe są też odporne na wiele chemikaliów. Fugi epoksydowe twardnieją poprzez reakcję chemiczną, a więc są bardziej wymagające dla wykonawcy niż wyroby cementowe. Połączenie dwóch składników powoduje, że zaczyna się nieodwracalna reakcja chemiczna.
Niezmycie pozostałości fugi epoksydowej w odpowiednim czasie spowoduje, że trwale przyczepi się ona do powierzchni płytki, a wtedy niestety pozostaje usuwanie mechaniczne (czasem wystarczy użyć specjalnych czyścików, które zmiękczają powierzchnie zabrudzenia, jednakże ma to sens na małych powierzchniach).

Podłoga antypoślizgowa

Przejdźmy do posadzek. Zgodnie z rozporządzeniem w pralni, łazience, umywalni, kabinie natryskowej i ustępie powinna być zmywalna, nienasiąkliwa i nieśliska. Jeśli chcielibyśmy zastosować płytki, to powinny być antypoślizgowe. Antypoślizgowość płytek wyznaczana jest na podstawie norm niemieckich DIN, w których decydującym parametrem jest krytyczny kąt poślizgu. W użyciu są dwie normy: DIN 51 097 „Określenie poślizgu na mokrej powierzchni, na których chodzi się bosą nogą” oraz DIN 51 130 „Określenie właściwości poślizgu do pomieszczeń roboczych i powierzchni ze zwiększonym ryzykiem poślizgnięcia się”. Jeśli chodzi o powierzchnie łazienek, umywalni czy kabin natryskowych najważniejsze będą parametry z normy DIN 51 097, a ta dzieli płytki na trzy grupy: A – kąt poślizgu 12-18˚ (szatnie, brodziki i baseny 24˚ (schody do wody i podwodne).

Druga z wymienionych norm dotyczy powierzchni suchych, a więc np. pralni czy ustępów, a także pomieszczeń i ciągów komunikacyjnych doprowadzających do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych. Parametry z tej normy często możemy spotkać na opakowaniach płytek dostępnych w sklepach. Norma ta dzieli płytki na kilka grup R9 (kąt poślizgu 6-10˚), R10 (kąt poślizgu 10-19˚), R11 (kąt poślizgu 19-27˚), R12 (kąt poślizgu 17-35˚) i R13 (kąt poślizgu >35˚). Płytki o kącie poślizgu < 6˚ nie są klasyfikowane. Jeżeli płytki są szkliwione, muszą być także odporne na ścieranie. Ścieralność określa zmianę powierzchni szkliwa płytek pod wpływem użytkowania. Jest sześć klas ścieralności oznakowanych od 0 do 5. Dla klasy 0 płytki nie są przeznaczone na podłogi, klasa 5 przeznaczona jest do powierzchni podłóg, gdzie będzie wzmożony ruch pieszy i dodatkowo na podłogę wnoszony jest materiał ścierający (piasek, błoto itp.). Odporność na ścieranie jest bardzo ważna wszędzie tam, gdzie będzie czyszczenie mechaniczne, oraz w miejscach ciągów komunikacyjnych. Kolejny element to klej do płytek, tutaj postępujemy podobnie jak w przypadku opisanym wcześniej.

Inne przypadek to miejsca, gdzie może być kontakt z agresywnymi chemikaliami czyszczącymi, tutaj zastosowanie mogą mieć kleje chemioodporne. Nie będzie to już klej cementowy, a na bazie żywic reaktywnych, czyli najczęściej epoksydowy. Producenci takich wyrobów wykonują badania ich odporności na najbardziej popularne czynniki agresywne, np. kwas solny, azotowy, siarkowy oraz zasady itp. i w karcie technicznej takiego wyrobu zawsze dokładnie jest opisane, na jakie czynniki i o jakim stężeniu wyrób jest odporny. Kleje takie, tak jak opisane wcześniej fugi, twardnieją pod wpływem reakcji chemicznej, mają najwyższe przyczepności i wytrzymałości, jednakże ze względu na pewne rygory technologiczne posługiwać się nimi mogą tylko profesjonaliści (klej twardnieje chemicznie – nieodwracalnie, dlatego należy ściśle przestrzegać instrukcji producenta i od razu usuwać zanieczyszczenia). Klej to nie wszystko, wykończeniem płytek jest fuga. Ponieważ zgodnie z rozporządzeniem powierzchnia ma być nienasiąkliwa, wykorzystuje się tu tylko wyroby epoksydowe.

Silikony

Do wykończenia miejsc szczególnych – połączenia podłogi i ściany czy też połączeń dwóch ścian – ze względu na panujące tam naprężenia będą wykorzystywane silikony. Silikony, tak jak wyroby epoksydowe, są nienasiąkliwe i łatwe do czyszczenia. Ich naturalną cechą jest fakt, że są trwale elastyczne i stanowią ochronę przeciwwilgociową. Bardzo dobrze przyczepiają się do wszystkich materiałów, nie tylko mineralnych, ale także do szkła, białej ceramiki, wyrobów akrylowych, metalu, płytek ceramicznych i wielu innych.
Podstawową cechą, która decyduje o ich właściwościach technicznych, jest sposób utwardzania.

Rozróżniamy dwa rodzaje silikonów: kwaśne i neutralne. Oba rodzaje mas sieciują, czyli utwardzają się poprzez kontakt z wilgocią zawartą w powietrzu.

W praktyce budowlanej spotyka się podział mas silikonowych ze względu na funkcjonalność, a więc spotykamy:

* silikony sanitarne – przeznaczone są do łaźni, łazienek, ubikacji, kuchni, czyli do pomieszczeń o podwyższonej wilgotności. W swoim składzie muszą zawierać środki zwiększające odporność na działanie mikroorganizmów.

* silikony szklarskie – posiadają zwiększoną przyczepność do gładkich powierzchni.

* silikony budowlane – o szerokim spektrum zastosowań, przeznaczone przede wszystkim do wypełniania zarysowań i pęknięć w murach. Neutralne, nie powodują korozji otaczających materiałów.

* silikony do kamienia – do spoinowania i uszczelniania okładzin z kamienia naturalnego, nie powodują jego przebarwienia. Sposób utwardzania jest neutralny. Są to produkty wodo- i mrozoodporne.

* silikony wysokotemperaturowe – charakteryzują się wysoką odpornością na działanie temperatury, przy krótkotrwałym działaniu nawet do 350˚C, zwykłe silikony posiadają odporność do 150-180˚C.

* silikony dekarskie – przeznaczone do uszczelnień obróbek blacharskich.

* silikony do wanien i brodzików akrylowych – opis mówi sam za siebie.

Bardzo ważna jest także odporność na korozję biologiczną. Dotyczy to nie tylko takich pomieszczeń, ale całego budynku. Zgodnie z rozporządzeniem „do budowy należy stosować materiały, wyroby i elementy budowlane odporne lub uodpornione na zagrzybienie i inne formy biodegradacji, odpowiednio do stopnia zagrożenia korozją biologiczną”.
O zapisie tym należy pamiętać szczególnie przy doborze fug, silikonów. Niektóre silikony mogą szybko ulegać biodegradacji.

Bartosz Polaczyk


 

3 myśli na temat “Wymagania stawiane pomieszczeniom higieniczno-sanitarnym. Bez poślizgu…

  • 18 sierpnia 2016 o 16:10
    Permalink

    Witam. W pomieszczeniach sanitarnych wg sanepidu muszą być zastosowane ściany łatwozmywalne. Ale co konkretnie to oznacza, tzn. czy odporność na szorowanie (klasa 1 i/lub 2) jest jednoznaczna z ową „łatwo-zmywalnością”. Czy to musi byc farba olejna czy może byc lateksowa o kasie 2?

    Odpowiedz
    • 19 sierpnia 2016 o 09:20
      Permalink

      W pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych zwykle stosowało się farby olejne, płytki, jest to związane z tym, że jeden z punktów Rozporządzenia o wymaganiach dla tych pomieszczeń mówi: „Ściany pomieszczeń do wysokości co najmniej 2 m powinny być pokryte materiałami gładkimi, nienasiąkliwymi i odpornymi na działanie wilgoci”. Farby lateksowe i akrylowe takie nie są, bo mają pewną nasiąkliwość. Powyżej tych 2 metrów można używać innego typu wyrobów np. farby lateksowej.

      Bartosz Polaczyk

      Odpowiedz
  • 12 września 2019 o 10:36
    Permalink

    Witam,

    Czy płytki podłogowe w klasie ścieralności R9 mogą być użyte do pomieszczeń i ciągów komunikacyjnych doprowadzających do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych oraz toalet dla klientów?
    Czy jest wymóg, że musi to być płytka R10?

    Z góry dziękuję za odpowiedź.

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij