Jestem za a nawet przeciw, czyli… Akcja modernizacja

zobacz artykuł w formie pdf zobacz pdfa zobacz pdfa

Rury stalowe (ocynkowane i czarne)

 Andrzej Świerszcz

W większości starych instalacji przeważają rury stalowe – czarne lub ocynkowane. Coraz częściej jednak do budowy instalacji w nowych obiektach wykorzystuje się rury z tworzyw sztucznych, miedzi lub stali nierdzewnej oraz węglowej. Zalety stali wciąż są bardzo doceniane, gdyż sprawdzają się tam, gdzie w szczególności potrzebna jest wytrzymałość mechaniczna i ogniowa.

Stal do montażu instalacji wodociągowych występuje jako stal ocynkowana. Natomiast do budowy instalacji ogrzewczych jako stal czarna. Ochronna warstwa cynkowa stali zabezpiecza rury stalowe przed niszczącym działaniem środowiska zewnętrznego i wewnętrznego prowadzącym do przedwczesnej korozji. Do zalet rur stalowych w instalacjach sanitarnych należą:

* bardzo duża wytrzymałość na rozciąganie, zginanie i ściskanie – umożliwia to układanie dość długich odcinków przewodów bez dodatkowych uchwytów,

* odporność na działanie obciążeń mechanicznych,

* brak możliwości przedostawania się tlenu przez ścianki rury do wnętrza instalacji,

* odporność na promieniowanie słoneczne,

* odporność na działanie wysokich temperatur – z rur stalowych wykonuje się instalacje wody użytkowej zimnej i ciepłej (do 55°C), jak również instalacje ogrzewcze (z rur stalowych czarnych),

* najniższy wśród materiałów instalacyjnych współczynnik rozszerzalności cieplnej [0,013 mm/(m * K)], co oznacza wydłużenie 1 metra odcinka rury o 0,65 mm przy wzroście temperatury wody o 50°C,

* dobre przewodnictwo cieplne; w przypadku instalacji wody ciepłej i ogrzewczej należy bezwzględnie stosować izolację termiczną o odpowiedniej grubości ścianki; zapobiega to stratom ciepła; zastosowanie izolacji termicznej na rurach przewodzących wodę zimną zapobiega zjawisku pocenia się rur i powstawaniu wilgoci wokół przewodów.

Rury ze stali można łączyć za pomocą łączników z żeliwa białego. Łączniki gwintowane muszą być uszczelniane tradycyjnie za pomocą konopi zaimpregnowanymi pokostem lub specjalną pastą. Szczeliwem może też być taśma teflonowa lub specjalny sznur nylonowy do połączeń gwintowanych.

Stal czarna (nie zabezpieczona przed korozją) jest doskonałym materiałem do budowy instalacji ogrzewczych (otwartych), w których zastosowano kotły opalane paliwem stałym (np. kotły na węgiel, koks, drewno). Za jej zastosowaniem przemawia głównie odporność na bardzo wysokie temperatury, gazoszczelność oraz wytrzymałość na temperaturę. Spora wytrzymałość mechaniczna tego materiału przemawia za tym, aby wykonywać z tego materiału instalacje poprowadzone w miejscach narażonych na bardzo wysokie temperatury, wandalizm i zniszczenie. Takimi miejscami są m.in. stare obiekty użyteczności publicznej, szkoły, internaty, więzienia itp., w których nie ma możliwości poprowadzenia rur pod istniejącą podłogą lub zakrycia rur w szachtach instalacyjnych. W starych modernizowanych lub remontowanych obiektach stal doskonale spełnia swoje zadanie. Rury stalowe są idealne do budowy instalacji przeciwpożarowych (tryskaczowych).

Instalacje z rur stalowych są bardzo popularne już od bardzo wielu lat. W handlu znajduje się bogaty asortyment rur i kształtek w niewielkiej cenie. Wyroby stalowe posiadają wszelkie aprobaty techniczne i dopuszczenia do stosowania. W jednej instalacji można łączyć łączniki i rury różnych producentów. Należy pamiętać, że stal jest podatna na korozję. Inwestor czy projektant instalacji przed podjęciem decyzji co do wyboru materiału instalacyjnego powinien uzyskać informacje, czy woda wodociągowa zasilająca budynek posiada własności agresywne w stosunku do materiału, z jakiego projektuje wykonanie instalacji. Informacje takie projektant powinien uzyskać w odpowiednim przedsiębiorstwie wodociągowym, a w przypadku niemożności uzyskania takiej informacji powinien skierować się do wyspecjalizowanej jednostki o podanie tych informacji po uprzednim przedstawieniu składu fizykochemicznego wody. Dotyczy to przede wszystkim rur, które rozprowadzają wodę o stosunkowo niskim poziomie pH (poniżej 7). Może to powodować uszkodzenie powłoki cynkowej wewnątrz przewodu. Temperatura wody wewnątrz rur ocynkowanych nie powinna przekraczać 55°C. Powyżej tej temperatury następuje przyspieszone zniszczenie wewnętrznej ocynkowanej powłoki ochronnej rury.

Andrzej Świerszcz

 ————————————————————————————

Rury z PP-R i stalowe zaprasowywane

 Piotr Bertram

Na co wymienić skorodowane i zarośnięte rury stalowe? W przypadku instalacji wodociągowej, a zwłaszcza wody ciepłej, naturalną decyzją jest wybór rur tworzywowych ze względu na wyeliminowanie problemu korozji charakterystycznej dla rur metalowych. W zdecydowanej większości stosuje się rury z polipropylenu PP-R.

Przy modernizacji instalacji c.o. wybór materiału rur nie jest już tak oczywisty. Za rurami stalowymi przemawiają mniejsze problemy z wydłużalnością cieplną, mniejsza liczba mocowań i większa sztywność. Jednak zastosowanie rur spawanych nie wchodzi najczęściej w rachubę. Wymiana na rury tworzywowe ma swoje zalety, lecz z uwagi na właściwości materiału – także mankamenty.

Odtworzenie sieci przewodów instalacji grzewczej jest operacją bardziej skomplikowaną niż montaż nowej ze względu na trudniejszy dostęp do tras rurociągów i konieczność zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego. Prace najczęściej przebiegają w lokalach z użytkownikami, istotne jest więc szybkie, etapowe oraz terminowe wykonywanie prac. Rury i kształtki muszą odznaczać się:

* trwałością, odpornością na korozję, szczelnością na przenikanie tlenu do wody grzewczej,

* odpornością na wysoką temperaturę i ciśnienie,

* możliwością prowadzenia po „śladzie” starych instalacji, z wykorzystaniem istniejących przejść w przegrodach budowlanych,

* wytrzymałością mechaniczną, odpornością na wandalizm,

* estetyką – większość wymienianych instalacji prowadzona jest po wierzchu ścian, dlatego wygląd, gabaryty rur i kształtek, sposób mocowania mają duże znaczenie dla użytkownika.

Powyższe warunki doskonale spełnia system rur stalowych zaprasowywanych. Posiadając niewątpliwe zalety instalacji z tradycyjnych rur stalowych spawanych, system ten wolny jest od ich wad, a także mankamentów instalacji tworzywowych.

System składa się z precyzyjnych, cienkościennych rur i kształtek wykonanych ze stali węglowej, pokrytych na zewnątrz antykorozyjną warstwą cynku. Szeroki zakres średnic (12-108 mm) pozwala na przeprowadzenie wymiany w każdym budynku, niezależnie od jego wielkości. Montaż instalacji oparty jest na szybkiej i prostej technice „press”, czyli zagniatania na rurze złączek posiadających uszczelnienia o-ringowe z kauczuku syntetycznego EPDM, odpornego na wysokie temperatury. Instalacje te mogą pracować w sposób ciągły w każdych, nawet ekstremalnych warunkach. Możliwy jest nawet awaryjny przegrzew instalacji znacznie powyżej 100oC, co w przypadku instalacji tworzywowych jest nieosiągalne.

Do łączenia rur stosuje się nieskomplikowane w użyciu i niebrudzące narzędzia, a czas montażu jest najkrótszy wśród wszystkich technik instalacyjnych stosowanych w wymianach. Oznacza to mniejszą uciążliwość dla użytkowników remontowanych pomieszczeń i obniżenie kosztów wykonania instalacji.

Małe mieszkania z lat 60-80. ubiegłego wieku często zabudowane są łatwopalnymi szafkami lub boazerią. Ponieważ montaż instalacji nie wymaga użycia otwartego ognia nie ma też zagrożenia pożarowego. Rury i kształtki są niepalne (odporność ogniowa A1), można więc je stosować w pomieszczeniach, w których występuje zagrożenie pożarowe.

Dla monterów istotną cechą rur zaprasowywanych jest ich niewielka waga (w porównaniu z rurami spawanymi). System oferuje również ciekawą możliwość (niedostępną w innych technikach instalacyjnych) montażu fragmentu instalacji „na próbę”, bez zaprasowywania. Jest to przydatne szczególnie przy skomplikowanych instalacjach, np. w węzłach cieplnych czy kotłowniach.

Mała (w porównaniu z rurami tworzywowymi) wydłużalność cieplna [0,012 (mm/m * K)] i sztywność rur oznacza znacznie mniejsze kłopoty z kompensacją wydłużeń, a przede wszystkim daje gwarancję idealnego, równoległego prowadzenia pionów wzdłuż ścian, bez żadnych wyboczeń i deformacji, co niestety często ma miejsce w przypadku instalacji „plastikowych”.

Stalowe rury cienkościenne w porównaniu z przewodami spawanymi i polipropylenowymi PP mają, przy tych samych przepływach, najmniejsze średnice zewnętrzne. Oznacza to możliwość wykorzystania dotychczasowych przepustów w stropach i ścianach, co skutkuje znacznymi oszczędnościami w pracach budowlanych (brak dodatkowych, uciążliwych przekuć, mniej gruzu i kurzu w pomieszczeniach). Ponadto mniejsze są nakłady na izolacje termiczne, obejmy rur, armaturę itd.

Ze względu na właściwości materiału instalacje zaprasowywane są odporne na obciążenia mechaniczne (istotne np. w przypadku gałązek grzejnikowych), oznacza to bezpieczeństwo, a także odporność na wandalizm w miejscach ogólnodostępnych (klatki schodowe, piwnice).

Instalacje te wymagają, w porównaniu z instalacjami z rur PP-R, kilkakrotnie mniej obejm mocujacych. Oznacza to znacznie mniejsze nakłady na zakup uchwytów, niższe nakłady na montaż i zdecydowaną poprawę wyglądu instalacji prowadzonej po wierzchu ścian użytkowanych pomieszczeń.

Na wysoką estetykę instalacji z rur zaprasowywanych mają wpływ: gładka, estetyczna, srebrzysta powłoka powierzchni rur i kształtek, „dyskretny” wygląd i niewielkie gabaryty kształtek (w porównaniu ze złączkami PP), możliwość gięcia rur i dowolnego ich kształtowania na podejściach pod grzejniki i piony oraz brak odkształceń rurociągów pod wpływem temperatury.

Koszt materiałów stalowych instalacji zaprasowywanych jest porównywalny z instalacjami z rur zespolonych PP-R i niższy niż instalacji miedzianych. Z kolei czas wykonania instalacji grzewczej w tym systemie jest najniższy wśród technologii stosowanych w remontach.

Piotr Bertram, KAN

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij