Systemy połączeń w instalacjach rurowych z PP-R (2). Rury z wkładką

zobacz artykuł w formie pdf zobacz pdfa zobacz pdfa

Tak jak zapowiedziałem w poprzedniej części, dziś omówię łączenie rur zespolonych (wielowarstwowych) z polipropylenu.

Zgrzew klasyczny

Rury typu S

i z wkładką aluminiową (perforowaną lub nieperforowaną) łączymy za pomocą klasycznych kształtek przez zgrzewanie polifuzyjne. Przed wykonaniem zgrzewu należy usunąć dwie warstwy zewnętrzne (cienką, górną polipropylenową warstwę oraz wkładkę aluminiową znajdującą się pod nią). Do tego celu służy specjalny zdzierak folii aluminiowej. Zasada działania zdzieraka jest podobna do obrotowej temperówki do ołówków. Niemożliwe jest dokonanie zgrzewu rury wielowarstwowej bez uprzedniego ściągnięcia z jej końca wkładki aluminiowej. Skrobak folii Al umożliwia usunięcie warstw powierzchniowych dzięki nastawnemu ostrzu przy zachowaniu właściwych średnic zewnętrznych rur w celu wykonania poprawnego zgrzewu.

Uwaga! Niedawno jeden z producentów rur z polipropylenu wprowadził na rynek nowy typ rur stabi z wkładką aluminiową, która znajduje się w środku ścianki przewodu. Ten typ rury nie wymaga zdzierania zewnętrznej powłoki z polipropylenu oraz wkładki aluminiowej na końcówce rury. Należy jednak z końcówki rury przeznaczonej do zgrzewania zgradować wkładkę aluminiową za pomocą specjalnego gradownika. Wykrawa on od czoła rury wkładkę aluminiową znajdującą się w środku ścianki przewodu  na ściśle określoną głębokość. Podczas nagrzewania rury, która została w ten sposób ogradowana, następuje zasklepienie taśmy aluminiowej w ściance przewodu. Dzięki temu nie ma możliwości kontaktu wody lub innego medium z taśmą aluminiową podczas użytkowania. Proces zdzierania zewnętrznej powłoki ochronnej z polipropylenu nie dotyczy rur z wkładką z włóknem szklanym.

Główną zaletą rur tego typu jest znacznie niższa wydłużalność cieplna aniżeli zwykłych przewodów z PP oraz lepsze właściwości mechaniczne. Folię aluminiową znajdującą się tuż pod warstwą zewnętrzną polipropylenu należy usunąć tylko na długości, którą wyznacza głębokość zgrzewu.

Rury Stabi mają zastosowanie przede wszystkim w instalacjach wody ciepłej oraz w instalacjach ogrzewczych. Jednak należy pamiętać, że rura z wkładką perforowaną nie zabezpiecza w stu procentach przed dyfuzją tlenu do wnętrza przewodu. Rura z wkładką aluminiową nieperforowaną jest w pełni zabezpieczona przed dyfuzją tlenu przez jej ścianki.

Zgodnie z procedurą

Poniżej opisana zostanie procedura wykonania połączenia przy pomocy zgrzewarki rur. Czynności te wykonuje się tak, jak opisano w poprzednim artykule (art. pt. „Pewny zgrzew”, „Magazyn Instalatora” 6-7/2014 – przyp. red.) odnośnie do rur standardowych z PP. Jednak najpierw należy usunąć zewnętrzną powłokę PP oraz folię aluminiową.

* Frezowanie rury

Czynność tę należy wykonać na rurze uciętej na odpowiednią długość tuż przed procesem zgrzewania. Frezowanie (zdzieranie) wykonuje się, stosując specjalny zdzierak ręczny lub mechaniczny (przy pomocy wiertarki). W celu umożliwienia ostrzu zdzieraka usunięcia wkładki z aluminium i zewnętrznej warstwy PP-R bardzo ważna jest regulacja samego ostrza zdzieraka za pomocą specjalnej śruby w oparciu o wzornik zdzierania. Podczas operacji zdzierania koniecznie należy unikać nacięć rury wewnętrznej z PP-R. Pozostawienie resztek folii aluminiowej (z powodu źle wyregulowanego lub tępego noża zdzieraka) może być przyczyną przecieków na połączeniach zgrzewanych.

* Wykonanie zgrzewania

Czynność zgrzewania przeprowadza się zgodnie z czynnościami opisanymi wyżej (tak jak dla rur standardowych wykonanych z PP).

Innym rodzajem są rury zespolone z PP-R typu Stabi Glass. Konstrukcyjnie rura składa się z trzech warstw z polipropylenu PP-R, z których środkowa (40% całkowitej grubości ścianki) wzmocniona została włóknami szklanymi, które pełnią rolę stabilizatora mechanicznego. Rury te, zachowując wszystkie zalety rur Stabi, charakteryzują się nowymi właściwościami:

* wydłużalność liniowa pięciokrotnie mniejsza od standardowych rur z PP-R,

* mniejsza waga rur,

* wyższa sztywność rurociągów,

* wyższa odporność na niskie temperatury,

* prosta obróbka mechaniczna,

* szybszy czas montażu – nie trzeba zdzierać powłoki aluminiowej,

* niższa cena,

* możliwość zastosowania na powierzchni rur powłoki z polietylenu odpornego na UV,

* większa wytrzymałość na ciśnienie.

Zgrzewanie

Rury Stabi Glass zgrzewa się (metodą polifuzji termicznej) tak jak zwykłe rury z polipropylenu. W tym przypadku nie trzeba wykonywać czynności, jaką jest zdzieranie warstwy aluminium. Rury produkowane są w kolorze zielonym lub białym. Rura Stabi Glass nie jest w pełni zabezpieczona przed dyfuzją tlenu, przez co nie jest zalecana do stosowania w instalacjach ogrzewczych.

W razie przypadkowego przedziurawienia rury (np. końcówką wiertła) i w przypadku, gdy otwór dotyczy wyłącznie jednej ścianki rury, możliwe jest „zaślepienie” go przy pomocy tzw. matrycy reperującej otwory z uwzględnieniem faktu, że możliwość naprawy jest związana wymiarowo ze średnicą samej matrycy. Etapy wykonania tej czynności są następujące:

* Odcinek przeznaczony do naprawy musi zostać uprzednio wysuszony z wody i wyczyszczony, a następnie odtłuszczony np. roztworem spirytusu.

* Część „wtykowa” matrycy reperującej włożona do wnętrza otworu, który ma być naprawiony, musi stopić odpowiednią powierzchnię podczas procesu zgrzewania. Aby zapobiec podczas takiej operacji stopieniu także przeciwległej ścianki przewodu, z powodu zbyt głębokiego wciśnięcia matrycy, jeden z producentów wyposażył matrycę reperacyjną w specjalną metalową tulejkę, która daje się przesuwnie regulować w zależności od grubości rury. Regulacji dokonuje się poprzez przesunięcie tulei na matrycy po uprzednim zwolnieniu śruby blokującej.

* Część „obejmowa” matrycy reperacyjnej służy do stopienia (równocześnie z poprzednią czynnością) kołka reperującego dostarczanego zazwyczaj łącznie z matrycą.

* Po odczekaniu czasu potrzebnego na rozgrzanie (5 sekund) należy włożyć kołek do otworu. Po zakończeniu opisanej czynności i odczekaniu na wystygnięcie należy przystąpić do ucięcia wystającej części kołka. W przypadku, gdyby otwór do reperacji okazał się mieć większą średnicę od matrycy lub przechodził z jednej na drugą część rury, nieuniknione będzie całkowite odcięcie odcinka rury i dokonanie naprawy poprzez zastosowanie złączki ze śrubunkiem lub – prościej – za pomocą muf elektrycznych.

Wykonanie złącza siodełkowego

Zastosowanie złącza siodełkowego umożliwia wykonanie połączenia odgałęziającego w zainstalowanych uprzednio przewodach rurowych, których średnica jest znacznie większa niż średnica tworzonego odejścia. Połączenie siodełkowe można wykonać na rurach o średnicach od 40 do 110 mm przy średnicach odgałęzień 20-40 mm. Dostępne są również złączki siodełkowe z gwintami 1/2″ i 3/4″ z gwintem wewnętrznym, przydatne do bezpośredniego podłączenia armatury. Złączki siodełkowe pozwalają na konstruowanie rozdzielaczy dużych średnic. Są one również wykorzystywane do odgałęzień na rurociągach (piony i poziomy) istniejących instalacji, a także w sytuacjach awaryjnych. Zastosowanie tego typu złączek pozwala na skrócenie czasu montażu oraz obniża koszty materiału, zwłaszcza przy dużych średnicach przewodów. Tego typu połączenia można wykonywać też na rurach typu Stabi. Aby przeprowadzić zgrzewanie siodełka, konieczne jest zastosowanie odpowiednich matryc przeznaczonych wyłącznie do tego typu połączeń. Matryce takie, dzięki ich szczególnej geometrii, pozwalają na stopienie powierzchni wklęsłych kształtki i wypukłych rury, zwiększając tym samym powierzchnię zgrzewania.

Przebieg procesu zgrzewania siodełkowego jest następujący:

* Przygotowanie powierzchni zewnętrznej rury.

Powierzchnia, na której ma być wykonane połączenie boczne, musi zostać oczyszczona z wszelkich zabrudzeń. Należy delikatnie zeskrobać zewnętrzną powierzchnię rury, która ma być zgrzewana, przy pomocy odpowiedniego skrobaka. Zeskrobanie powierzchni jest konieczne w celu usunięcia zewnętrznej warstwy rury, która wraz z upływem czasu uległa utlenieniu i która przez to mogłaby uniemożliwić wykonanie odpowiedniego zgrzania. Zeskrobanie nie jest konieczne przy wykonywaniu połączenia na nowych przewodach.

* Proces nawiercania rury

Otwór można wywiercić przy pomocy standardowego wiertła. Jego średnica musi być zawsze o 1 mm mniejsza niż rozmiar połączenia bocznego. W trakcie wiercenia otworu należy uważać, żeby nie uszkodzić ścianki znajdującej się po drugiej stronie rury.

* Matryce do zgrzewania siodełek i procedura topienia

W przypadku zwykłego zgrzewania polifuzyjnego matryce muszą zostać zamocowane na płycie grzewczej w następujący sposób:

– element wklęsły styka się z powierzchnią zewnętrzną rury, na której wykonane ma być połączenie boczne oraz z otworem,

– element wypukły styka się ze złączką siodełkową.

Po sprawdzeniu, czy zgrzewarka jest gotowa do pracy i matryce grzewcze posiadają właściwą temperaturę, należy przycisnąć ją delikatnie do momentu, gdy powierzchnie matrycy dokładnie przylegają już do powierzchni rury i złączki. Czas potrzebny do nagrzania (topienia) został podany w tabeli.

tabela

Należy pamiętać, że czas topienia należy liczyć od momentu, gdy powierzchnie stykają się. Po upływie podanego czasu pojawiają się szwy (wypływki) stapianego materiału.

* Zgrzewanie

Po upływie czasu rozgrzewania należy wyjąć matryce z elementów, które mają być łączone, wywierając równomierny nacisk, połączyć złączkę i rurę w czasie podanym w tabeli. Przytrzymać łączone elementy przez co najmniej dodatkowe 30 sekund.

* Schładzanie

Po zakończeniu zgrzewania należy zabezpieczyć połączenie przed oddziaływaniem mechanicznym lub termicznym przez cały okres chłodzenia, który powinien odbywać się w temperaturze otoczenia.

W kolejnej części omówione zostaną błędy zgrzewania rur z PP-R

Andrzej Świerszcz

Prenumerata Magazynu Instalatora

Jedna myśl na temat “Systemy połączeń w instalacjach rurowych z PP-R (2). Rury z wkładką

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij