Rury z PE-X w systemach sanitarnych i grzewczych. Mała średnica

zobacz artykuł w formie pdf zobacz pdfa zobacz pdfa

Rury z PE-X o średnicach 14 x 2,0 mm są rzadko stosowane w budownictwie, a więc i zbyt na nie jest coraz mniejszy. Problem dla producentów dotyczy głównie złączek, których asortyment jest dość duży, ale produkowane są w stosunkowo krótkich seriach. Tak naprawdę to zarabiają o wiele mniej na tej średnicy. Aby utrzymać poziom zysku taki jak na 16 x 2,0, złączki te musiałyby być o wiele droższe niż dla 16 mm. Przywoływane są tu przeróżne argumenty za lub przeciw stosowaniu tej średnicy.

Argument 1 – instalacje grzewcze

W nowo powstających budynkach posiadających bardzo małe zapotrzebowanie na energię cieplną moc grzejników jest stosunkowo niewielka, w związku z czym przepływ w rurach zasilających grzejniki jest mały, a prędkość przepływu jest mniejsza niż 0,11 m/s, co zdaniem niektórych nie pozwala na samoodpowietrzenie instalacji. Faktem jest, że w przypadku grzejnika o mocy obliczeniowej 600 W dla parametrów 80/60oC i przy uwzględnieniu 15% naddatku na zawory termostatyczne przepływ wynosi 30 kg/h i wtedy prędkość przepływu w rurze 14 x 2,0 wynosi 0,11 m/s, a w rurze 16 x 2,0 – 0,08 m/s.

Tak mówi stara szkoła projektantów, ale prawdą jest, że obecnie większość projektów wykonuje się na parametry 70/55oC, czyli dla dt = 15oC w przypadku rury 16 x 2,0 prędkość ta wyniesie 0,11 m/s.

Obecnie coraz powszechniej buduje się domy pasywne lub bardzo energooszczędne, w których stosuje się niskotemperaturowe źródła ciepła, takie jak pompy ciepła, gdzie te parametry są na poziomie 50/40oC lub niżej. W tym przypadku dla zasilania naszego grzejnika potrzebujemy przepływu 59 kg/h, co zwiększy prędkość przepływu do 0,15 m/s.

Fot.

Co do samej idei samoodpowietrzenia instalacji grzewczych w systemach podposadzkowych, to mam do tego osobiście stosunek krytyczny. Problemem są liczne mikrozasyfonowania rur i prędkości na poziomie 0,11 czy 0,15 m/s. Cechy te sprawiają, że nie jest możliwe „wyrzucenie” powietrza z tych rur. Poza tym przepływ w rurach regulują zawory termostatyczne i ten maksymalny przepływ ma miejsce tylko przez krótki okres czasu.

Jest jeszcze pytanie: czy w budynkach obecnie zbudowanych w miarę obniżania temperatur zasilania systemów grzewczych małe średnice (jak 14 x 2,0 mm) pozwolą bezproblematycznie zwiększyć te przepływy? Przy zbyt wielkim zdławieniu przepływu w zbyt małych rurach rosną straty hydrauliczne, co mocno ogranicza regulację hydrauliczną w oparciu o armaturę regulacyjną.

Argument 2 – instalacje sanitarne

Małe średnice, a w szczególności 14 mm, poprzez dużą prędkość przepływu wspomagają czyszczenie rurociągów z obrostów bakteryjnych. W systemach zaciskowych PE-X obrosty mogą powstać na złączkach, ale z uwagi na przewężenia przekroju złączki akurat w tym miejscu prędkość przepływu wzrasta na tyle, że obrosty bakteryjnie w tym miejscu nie mają prawa powstać. Na ściankach rur, z uwagi na ich gładkość przy normalnym używaniu wodociągu, jest to niemożliwe.

W systemach wodociągowych występują niekiedy tzw. martwe przestrzenie lub przestrzenie tzw. stagnacji wody w instalacji, czyli tam, gdzie z uwagi na niezbyt częste używanie punktu czerpalnego woda nie płynie zbyt często. Problem ten jest obecnie rozwiązywany poprzez projektowanie tzw. pierścieniowych układów mieszkaniowych.

Schemat

Jak widać na rysunku, instalacja wody ciepłej i zimnej w układzie mieszkaniowym wykonana jest z dwóch średnic: 16 x 2,0 mm oraz odcinek od licznika do rozgałęzienia z rury 20 x 2,8 mm. W tym systemie nie ma miejsc stagnowania wody. Każdy przybór jest zasilany z dwóch stron. Rysunek pokazuje typowe mieszkanie w budynku wielorodzinnym. Jak widać, nie ma tu cyrkulacji w mieszkaniu, ponieważ pojemność wodna rur ciepłej wody jest poniżej 3 dm3. Realizacja takiego układu jest możliwa przy zastosowaniu np. takich złączek.

Szczegółowe dane instalacji z programu komputerowego:

* pojemność rurociągów wody ciepłej 2,7 l (cyrkulacja wymagana dla wartości > 3 l),

* pojemność rurociągów wody zimnej 4,5 l,

* odległość od pionu baterii zlewozmywakowej 16,0 mb.

Obliczenia wykonane programem Instal-san 4.13T.

Jak widać, pojemność rur z ciepłą wodą jest jeszcze sporo mniejsza niż 3 l. To z kolei, po analizie dokonanej przez producentów systemu, było kolejnym argumentem, by zaniechać produkcji rur i złączek 14 mm.

Jak we wszystkich przypadkach to ekonomia zdecydowała o takim, a nie innym, rozwoju tej techniki.

Andrzej Durda

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij